به گزارش خبرگزاری ایمنا، در میانه جغرافیای فرهنگی ایران و در قلب اصفهان، آستانی آرام گرفته که قرنهاست مأمن دلهای مشتاق و مقصد گامهای عاشقانه زائران است؛ حرم زینبیه، آرامگاه حضرت زینب بنت موسیبنجعفر (س)، بانویی از تبار نور که بهعنوان فرزند بلافصل امام موسی کاظم (ع) و خواهر امام رضا (ع) جایگاهی ممتاز در میان امامزادگان ایران دارد. این بقعه متبرکه با پیشینهای که ریشه در قرون اولیه اسلامی دارد، همواره یکی از کانونهای مهم زیارت، معنویت و هویتبخشی دینی در مرکز کشور بهشمار میرفته است؛ آستانی که در حافظه تاریخی مردم اصفهان، نهفقط یک زیارتگاه، بلکه پناهگاهی برای امید، توسل و تجربههای معنوی عمیق بوده است.
با این حال، با وجود چنین جایگاه ریشهداری، آنگونه که شایسته این آستان مقدس است، در سطح ملی و حتی در برخی مقاطع در سطح استانی، کمتر به معرفی و تبیین ظرفیتهای آن پرداخته شده و این حرم شریف تا حدی در سایه دیگر مقاصد زیارتی کشور قرار گرفته است؛ ظرفیتی عظیم که میتوانست در حوزههای فرهنگی، اجتماعی و حتی گردشگری مذهبی، نقشآفرینی پررنگتری داشته باشد.
البته در سالهای اخیر، این روند تا حدی دستخوش تغییر شده و با توجه بیشتر مسئولان استان و برنامهریزیهای هدفمند، تلاشهایی برای بازتعریف جایگاه حرم زینبیه در سطح ملی و حتی بینالمللی آغاز شده است؛ اقداماتی که در قالب توسعه فعالیتهای فرهنگی، برگزاری رویدادهای شاخص و تقویت زیرساختهای زیارتی، بهتدریج این آستان را به یکی از قطبهای نوظهور و اثرگذار در مرکز کشور تبدیل کرده است.
اکنون و در روزهایی که عطر معنویت دهه کرامت فضای کشور را دربرگرفته و همزمان با روز بزرگداشت امامزادگان و بقاع متبرکه، فرصتی مغتنم فراهم شده تا بار دیگر به این گوهر کمتر روایتشده پرداخته شود؛ آستانی که میتواند روایت تازهای از پیوند تاریخ، معنویت و هویت ایرانی-اسلامی را پیش روی مخاطبان قرار دهد.
جایگاه ویژه حرم زینبیه اصفهان در میان بقاع متبرکه کشور / «بانوی سریعالاجابه» با زائران بینالمللی
حجت الاسلام محسن صادقزاده، مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به شأن و جایگاه بقاع متبرکه در کشور اظهار کرد: همه امامزادگان دارای جایگاهی ویژه هستند و بر اساس فرمایشات پیامبر اکرم (ص)، حفظ کرامت آنها و توجه مردم به زیارت این بزرگواران ضروری است، چراکه حضور این انوار الهی در شهرها و مناطق مختلف، موجب تداوم چراغ توحید و ولایت اهلبیت (ع) میشود.
وی افزود: در میان حدود ۸ هزار امامزاده در کشور، تنها تعداد محدودی از آنها فرزندان بلافصل ائمه معصومین (ع) هستند و حضرت زینب (س) مدفون در اصفهان، بر اساس اسناد تاریخی موجود از قرون چهارم و پنجم هجری، از جمله این امامزادگان شاخص و کمنظیر به شمار میروند که بهعنوان فرزند بلافصل امام موسیبنجعفر (ع) شناخته میشوند.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان ادامه داد: این بانوی بزرگوار از گذشته تاکنون در میان مردم اصفهان، بهویژه نسلهای پیشین، جایگاه ویژهای داشته و همواره محل رجوع و زیارت بودهاند؛ بهگونهای که در میان مردم به «بانوی سریعالاجابه» شهرت دارند و کرامات متعددی از ایشان نقل شده است.
صادقزاده در پاسخ به پرسشی درباره نسبت حضرت زینب (س) با امام رضا (ع) تصریح کرد: بر اساس اسناد تاریخی، هر دو بزرگوار از فرزندان امام موسیبنجعفر (ع) هستند، اما درباره اینکه مادر آنها یکی بوده است یا خیر، سند تاریخی معتبری در دست نیست.
وی با اشاره به میزان شناختهشدن این بقعه در سطح کشور گفت: حرم حضرت زینب (س) در اصفهان از دیرباز در میان مردم این شهر شناختهشده بوده و در سالهای اخیر نیز با گسترش فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و رسانهای، این شناخت در سطح ملی افزایش یافته است.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان خاطرنشان کرد: برگزاری برنامههای رسانهای از جمله پخش ویژهبرنامه «سحر اصفهان» از این حرم، اجرای برنامههای فرهنگی و تبلیغی و دعوت از کاروانهای زیارتی، از جمله اقداماتی بوده که به معرفی هرچه بیشتر این بقعه متبرکه کمک کرده است.
در شرایط عادی، سالانه بیش از ۵۰۰ هزار زائر از ۱۸ کشور اسلامی به این مکان مشرف میشوند
وی ادامه داد: در حال حاضر حرم حضرت زینب (س) در میان مراکز فرهنگی و اجتماعی کشور، بهویژه در پایتخت و شهرهای مهم، جایگاه شناختهشدهای دارد و در سالهای اخیر نیز در برنامههای ملی از جمله کارگروه بزرگداشت دهه کرامت، بهعنوان یکی از بقاع شاخص کشور حضور فعال داشته است.
صادقزاده با اشاره به جایگاه بینالمللی این حرم گفت: یکی از ویژگیهای منحصربهفرد حرم حضرت زینب (س)، برخورداری از زائران خارجی است؛ بهطوریکه در شرایط عادی، سالانه بیش از ۵۰۰ هزار زائر از ۱۸ کشور اسلامی به این مکان مشرف میشوند.
وی تصریح کرد: زائرانی از کشورهای مختلف از جمله هند، پاکستان، افغانستان، عراق و لبنان، در سفرهای زیارتی خود به ایران، علاوه بر زیارت حرم امام رضا (ع) و حضرت معصومه (س)، زیارت حرم حضرت زینب (س) در اصفهان را نیز در برنامه خود قرار میدهند.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان اضافه کرد: جالب آنکه شناخت این بانوی بزرگوار در برخی کشورهای اسلامی حتی بیش از داخل کشور است و این موضوع نشاندهنده ظرفیت بالای این بقعه در حوزه دیپلماسی فرهنگی و مذهبی است.
وی در ادامه با اشاره به فعالیتهای این مجموعه گفت: برنامههای حرم در سه حوزه زیارتی، فرهنگی و اجتماعی تعریف شده است؛ در حوزه زیارتی تلاش شده الگوگیری کاملی از حرم مطهر امام رضا (ع) انجام شود، بهطوریکه ساختار خادمی، نوع خدماترسانی و حتی طراحیها و تزیینات، متناسب با آن حرم مطهر شکل گرفته است.
صادقزاده خاطرنشان کرد: این الگوگیری موجب شده است که بسیاری از زائران، هنگام حضور در حرم حضرت زینب (س)، حالوهوایی مشابه زیارت حرم امام رضا (ع) را تجربه کنند.
وی با اشاره به برنامههای فرهنگی این مجموعه گفت: در طول سال، برنامههای شاخص متعددی در سطح ملی در این حرم برگزار میشود و بهطور میانگین، ماهانه یک تا دو برنامه مهم فرهنگی و مذهبی در این مکان اجرا میشود که با استقبال گسترده مردم همراه است.
برگزاری برنامههای ملی و مردمی در حرم زینبیه اصفهان / از جشنهای ۲۰ هزار نفری تا نقشآفرینی فرهنگی در ایام جنگ
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان در ادامه گفتوگو با اشاره به برنامههای شاخص این مجموعه اظهار کرد: در ماه مبارک رمضان، ویژهبرنامههای متعددی با حضور چهرههای شاخص مذهبی برگزار شده و در سالهای اخیر نیز مراسم ولادت امام حسن (ع) بهصورت مستمر در این حرم برگزار میشود که با حضور گسترده مردم، بهویژه نوجوانان روزهاولی همراه بوده است.
تلاش شده این مکان بهعنوان مرجع و پناه معنوی بانوان شهر اصفهان معرفی شود
وی افزود: در برخی از این برنامهها، جمعیتی بالغ بر ۲۰ هزار نفر در حرم حضور پیدا کردهاند که نشاندهنده اقبال گسترده مردم به این بقعه متبرکه است.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان ادامه داد: در دهه کرامت نیز جشن روز دختر همزمان با میلاد حضرت معصومه (س) بهعنوان یکی از برنامههای شاخص کشوری برگزار شده که در سالهای گذشته، معمولاً بین ۱۵ تا ۱۶ هزار نفر در این مراسم حضور داشتهاند.
وی خاطرنشان کرد: امسال با توجه به شرایط خاص و همزمانی با ایام جنگ، زمان برگزاری برخی برنامهها تغییر یافت و بهجای عصر، در ساعات شب برگزار شد و کاروانهای مردمی در میادین منطقه زینبیه نیز با این برنامهها همافزا شدند؛ بهگونهای که مراسم روز دختر و آیین گلباران ضریح با حالوهوایی متناسب با شرایط کشور، اما با شکوه قابل توجه برگزار شد.
صادقزاده با اشاره به یکی دیگر از برنامههای شاخص این حرم گفت: بزرگترین جشن تکلیف دختران شهر اصفهان طی دو تا سه سال اخیر در این مکان برگزار شده است که در آن، بیش از چهار تا پنج هزار دانشآموز در قالب برنامههایی چندماهه از صبح تا عصر در حرم حضور پیدا میکنند و از برنامههای فرهنگی، آموزشی و معنوی بهرهمند میشوند.
وی تأکید کرد: به دلیل اینکه حضرت زینب (س) یک بانوی بزرگوار هستند، تمرکز اصلی فعالیتهای حرم در حوزه فرهنگی و اجتماعی، بر بانوان و بهویژه دختران قرار گرفته و تلاش شده این مکان بهعنوان مرجع و پناه معنوی بانوان شهر اصفهان معرفی شود.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان در ادامه با اشاره به فعالیتهای اجتماعی این مجموعه گفت: متناسب با رویدادهای کشور، برنامههای مختلفی طراحی و اجرا شده است؛ بهعنوان نمونه در ایام جنگ ۱۲ روزه، دورههای تابآوری برای فعالان فرهنگی و اجتماعی شهر اصفهان در حرم برگزار شد تا این افراد بتوانند آموزشهای لازم را به خانوادهها در محلات منتقل کنند.
وی افزود: همچنین دورههای آموزشی با همکاری نهادهایی همچون هلالاحمر برای فعالان فرهنگی برگزار شده و امروز حرم حضرت زینب (س) بهعنوان یکی از قطبهای مؤثر فرهنگی و اجتماعی در شهرستان شناخته میشود.
صادقزاده با اشاره به اقدامات این مجموعه در ایام جنگ اخیر تصریح کرد: از ابتدای ماه مبارک رمضان، دیدار با خانوادههای شهدا بهصورت مستمر در دستور کار قرار گرفت و با توجه به تقدیم بیش از ۶۰۰ شهید از این شهرستان، تلاش شده است بهصورت روزانه با این خانوادهها دیدار و از آنها تکریم شود.
وی ادامه داد: همچنین از مجموعههای خدمترسان از جمله کادر درمان، نیروهای امدادی، آتشنشانی و نیروهای انتظامی سرکشی به عمل آمده و برنامههای حمایتی و فرهنگی برای آنها اجرا شده است.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان گفت: در سطح شهر نیز هر شب با استقرار در میادین، برنامههای متنوعی از جمله پرچمگردانی، سخنرانی، مداحی، برگزاری ادعیه و اجرای برنامههای فرهنگی و سرود برگزار شده و در برخی میادین، این حضور به سه تا چهار مرتبه تکرار شده است.
وی افزود: حمایت از موکبداران، تأمین بخشی از نیازهای آنها و مشارکت در برگزاری برنامههای افطاری در ماه رمضان از دیگر اقدامات این مجموعه بوده و در حال حاضر نیز خادمان حرم در کنار این موکبها، علاوه بر اجرای برنامههای معنوی، خدمات پشتیبانی از جمله پذیرایی را انجام میدهند.
صادقزاده با اشاره به فعالیتهای آموزشی این مجموعه گفت: طرحهای حمایتی تحصیلی برای دانشآموزان نیازمند نیز در حرم اجرا شده و در حال حاضر، فضای حرم در ساعات مختلف روز میزبان دانشآموزانی است که در محیطی آرام و معنوی به تحصیل میپردازند.
وی ادامه داد: همچنین خادمان بانوی حرم در محلات منطقه زینبیه و سایر نقاط شهرستان حضور پیدا کرده و به تبیین مسائل فرهنگی و اجتماعی، بهویژه موضوعات مرتبط با شرایط جنگ، برای بانوان میپردازند.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان خاطرنشان کرد: برگزاری مستمر برنامههای معنوی از جمله دعا و نمازهای ویژه با نیت پیروزی جبهه مقاومت، از دیگر اقدامات این مجموعه است که هر شب با حضور مردم در حرم برگزار میشود.
بیشتر بخوانید: حضور خادمان خواهر امام رضا (ع) در مواکب، میدانها و تجمعات پرشور بعثت مردمی جنگ رمضان
چشمانداز حرم زینبیه اصفهان؛ حرکت بهسوی تبدیلشدن به یکی از قطبهای مهم زیارتی و فرهنگی کشور
صادقزاده با اشاره به برنامههای معنوی مستمر این مجموعه اظهار کرد: نماز امام زمان (عج) هر شب در حرم برگزار میشود و سهشنبهشبها نیز مردم منطقه زینبیه بهصورت جمعی در این مکان مقدس حضور پیدا میکنند و آیین نماز استغاثه را برگزار میکنند.
با عنایت به جایگاه ویژه حضرت زینب (س) بهعنوان فرزند بلافصل امام موسیبنجعفر (ع)، این حرم بهعنوان چهارمین قطب زیارتی کشور تعریف شده است
وی افزود: در کنار برنامههای حضوری، در بستر فضای مجازی و کانالهای رسمی حرم نیز تولید و انتشار محتوای متناسب با شرایط روز، با رویکرد امیدآفرینی و تقویت روحیه معنوی مردم، بهصورت مستمر در دستور کار قرار دارد.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان در پاسخ به پرسشی درباره چشمانداز آینده این مجموعه گفت: برای فعالیتهای حرم، سند راهبردی مشخصی از سال ۱۳۹۰ تدوین شده و تمامی برنامهریزیهای زیارتی، فرهنگی، اجتماعی و رسانهای بر اساس این سند در حال اجرا است.
وی ادامه داد: با توجه به تأکیدات و سیاستگذاریهای سازمان اوقاف و امور خیریه کشور و با عنایت به جایگاه ویژه حضرت زینب (س) بهعنوان فرزند بلافصل امام موسیبنجعفر (ع)، این حرم بهعنوان چهارمین قطب زیارتی کشور تعریف شده است.
صادقزاده تصریح کرد: تمام فعالیتهایی که در این سالها در حوزه زیارت، فرهنگ، امور اجتماعی و رسانه دنبال شده، با این هدف بوده است که حرم حضرت زینب (س) در افق پیشرو به یکی از قطبهای مهم زیارتی و همچنین یکی از مراکز اثرگذار فرهنگی و اجتماعی کشور تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: خوشبختانه در این مسیر، گامهای مؤثری برداشته شده و روند حرکت مجموعه، مسیر رو به رشدی را طی کرده است.
مدیر اجرایی حرم زینبیه اصفهان افزود: افق و چشمانداز تعریفشده برای این مجموعه تا سال ۱۴۰۵ ترسیم شده است، هرچند برخی مسائل و شرایط کشور ممکن است در زمانبندی اجرای برنامهها تأخیر ایجاد کند.
وی ابراز امیدواری کرد: با استمرار این مسیر، طی دو تا سه سال آینده شاهد توفیقات مهمتری در سطح ملی و همچنین در عرصه بینالملل برای معرفی هرچه بیشتر حرم حضرت زینب (س) باشیم.
به گزارش ایمنا، شاید سالها این آستان در هیاهوی نامهای بزرگتر، کمتر دیده شد؛ اما امروز حرم زینبیه اصفهان آرامآرام جایگاه واقعی خود را بازمییابد؛ نه تنها بهعنوان یک زیارتگاه، بلکه بهمثابه نقطهای برای پیوند دلها، هویتها و روایتهای کمتر شنیدهشده از تاریخ اهلبیت (ع). حرم بانویی از تبار امام رضا، که در سکوتی طولانی، چراغ توسل و امید را در دل اصفهان روشن نگه داشته و حالا در میانه توجهات تازه، فرصتی یافته تا بیش از گذشته دیده شود.
شاید زمان آن رسیده باشد که این «نسبت مغفول» بیش از پیش روایت شود؛ تا حرم زینبیه نهفقط برای مردم اصفهان، که برای همه ایران، به مقصدی شناختهشده در نقشه زیارت و معنویت بدل شود؛ مقصدی که هر زائر، در آن، ردپایی از آرامش، اجابت و نزدیکی به آسمان را تجربه کند.
نظر شما