به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از نیویورک تایمز، مذاکرات میان ایالات متحده و ایران بهدلیل اختلافات اساسی بر سر مسائل هستهای به بنبست رسیده و خواستههای واشنگتن همچنان دو طرف را از یکدیگر دور نگه داشته است؛ این در حالی است که تلاشهای دیپلماتیک با میانجیگری پاکستان در اسلامآباد نیز نتوانسته گرهی از این اختلافات باز کند.
انتظار برای دستیابی سریع به توافق، که از سوی جی دی ونس مطرح شده بود، واقعبینانه نبوده است؛ چراکه توافق هستهای سال ۲۰۱۵ نزدیک به دو سال زمان برد تا نهایی شود. شرایط فعلی حتی پیچیدهتر نیز هست، زیرا واشنگتن و تهران عملاً در وضعیت تقابل منطقهای قرار دارند. دو طرف طی ۲۱ ساعت مذاکرات فشرده، نتوانستند بر سر مسائل کلیدی مانند حق غنیسازی ایران، وضعیت تنگه هرمز و آتشبسی که لبنان را نیز در بر بگیرد، به توافق برسند.
ونس در یک نشست خبری کوتاه در اسلامآباد گفت: «آنها تصمیم گرفتند شروط ما را نپذیرند»، با این حال احتمال دستیابی به توافق را همچنان باز دانست و افزود: «ما با یک پیشنهاد بسیار ساده اینجا را ترک میکنیم؛ چارچوبی برای تفاهم که بهترین و آخرین پیشنهاد ماست.»
وی تأکید کرد: «خواهیم دید آیا ایرانیها آن را میپذیرند یا نه.»
محور اصلی اختلاف: غنیسازی
بر اساس این گزارش، یکی از مهمترین موانع توافق، درخواستهای گسترده آمریکا برای محدودسازی برنامه هستهای ایران است. معاون رئیسجمهور آمریکا خواستار «تعهد صریح» ایران به عدم ساخت سلاح هستهای شده؛ در حالی که تهران بارها چنین تعهدی را، از جمله در توافق ۲۰۱۵ و بهعنوان عضو پیمان عدم اشاعه، اعلام کرده است.
با این حال، مطالبه اصلیتر واشنگتن، اصرار بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم در ایران و واگذاری ذخایر موجود مواد هستهای است؛ از جمله حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا که گفته میشود در تأسیسات اصفهان نگهداری میشود.
چنین شروطی، یعنی حذف کامل غنیسازی در خاک ایران و تحویل ذخایر هستهای، به یکی از گرههای اصلی مذاکرات تبدیل شده است. از نگاه تهران، این خواستهها غیرواقعبینانه است؛ بهویژه با این استدلال که اگر آمریکا نتوانسته از طریق فشار نظامی به چنین اهدافی برسد، دلیلی وجود ندارد ایران بدون دریافت امتیازات قابلتوجه، در مذاکرات آنها را بپذیرد.
ایران: دیپلماسی در تقابل با حقوق ملی نیست
اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، بر موضع قاطع تهران تأکید کرد و دیپلماسی را ادامه مسیر دفاع نیروهای مسلح از کشور دانست.
وی با اشاره به بیاعتمادی عمیق ایران نسبت به آمریکا، به سابقه نقض تعهدات و همچنین اقدامات خصمانه واشنگتن و تلآویو اشاره کرد و گفت مذاکرهکنندگان ایرانی با «تمام توان، تجربه و دانش خود» در حال صیانت از حقوق و منافع کشور هستند.
بقایی افزود: «هیچ چیز نمیتواند و نباید ما را از پیگیری مأموریت تاریخیمان در مسیر ایران عزیز و تمدن بزرگ ایرانی بازدارد» و تأکید کرد که ایران با قاطعیت به دنبال منافع ملی خود خواهد بود.
دستورکار گسترده؛ عامل پیچیدگی مذاکرات
سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین اعلام کرد که مذاکرات طی ۲۴ ساعت گذشته طیف وسیعی از موضوعات را در بر گرفته است؛ از جمله تنگه هرمز، برنامه هستهای، غرامتهای جنگی، لغو تحریمها و پایان کامل جنگ علیه ایران و در سطح منطقه.
وی موفقیت مذاکرات را منوط به «جدیت و حسن نیت طرف مقابل» دانست و از واشنگتن خواست از «زیادهخواهی و مطالبات غیرقانونی» پرهیز کرده و حقوق مشروع ایران را به رسمیت بشناسد.
بقایی در پایان از پاکستان بهدلیل میزبانی و تسهیل این گفتوگوها قدردانی کرد و نقش این کشور را در پیشبرد روند دیپلماتیک «خیرخواهانه و مؤثر» توصیف کرد.
نظر شما