به گزارش خبرگزاری ایمنا، در حالی که تحلیلگران نظامی سالهاست بر اهمیت راهبردی نیروی انسانی متخصص در نیروهای هوایی تأکید میکنند، موضوع «اسارت خلبانان» بار دیگر به یکی از محورهای بحثهای امنیتی و دفاعی تبدیل شده است.
کارشناسان معتقدند حجم گسترده اطلاعاتی که یک خلبان عملیاتی در اختیار دارد، میتواند در صورت دسترسی دشمن، بر روند یک جنگ یا حتی توازن منطقهای اثرگذار باشد. همین خطر بالقوه سبب شده است کشورها سازوکارهای پیچیدهای برای جلوگیری از اسارت خلبانان خود طراحی کنند؛ سازوکارهایی که گاهی شامل عملیاتهای پرخطر نجات، اعزام بالگردهای متعدد، پشتیبانی جنگندهها و بسیج نیروهای ویژه میشود.
یک خلبان رزمی در طول دورههای آموزشی و مأموریتهای عملیاتی خود با مجموعهای از حساسترین دادههای فنی و تاکتیکی نیروی هوایی سروکار دارد. این دادهها تنها شامل مشخصات هواگرد تحت بهرهبرداری او نیست، بلکه مجموعهای وسیعتر را شکل میدهد؛ از تعداد جنگندههای عملیاتی یگانها و پایگاههای اصلی و رزرو تا تعداد خلبانان آمادهبهکار و مسیرهای پروازی ورودی و خروجی کشور.
آگاهی یک خلبان از این موارد، بخشی از ضرورتهای انجام صحیح مأموریتهاست، اما در صورت افتادن چنین دادههایی به دست دشمن، پیامدهای امنیتی گستردهای میتواند ایجاد کند.
در سطح فنی، خلبانان به عملکرد رادار هواگردهای خودی، سامانههای جنگ الکترونیک، هشداردهندههای راداری و حرارتی و نیز سامانههای شناسایی پدافندهای زمینی آشنایی کامل دارند، این اطلاعات میتواند برای دشمنان ارزش بسیار بالایی داشته باشد و امکان طراحی عملیاتهای دقیقتر علیه تجهیزات دفاعی و تهاجمی یک کشور را فراهم کند. علاوه بر این، جزئیات مربوط به برد واقعی پروازی جنگنده در پیکربندیهای مختلف تسلیحاتی، رفتار هواگرد در شرایط سوپرکروز، محدودههای واماندگی موتور و تواناییهای عملیاتی در وضعیتهای جوی متفاوت، بهصورت مستقیم بر طراحی رزم هوایی اثر میگذارد.
بخش دیگری از اطلاعات حساس در اختیار خلبانان، مربوط به تسلیحات هواپایه است. مشخصات موشکهای هوابههوا، موشکهای کروز یا بالستیک قابل حمل، بمبهای دورایستا، همچنین کارایی این مهمات در شرایط جنگ الکترونیک از جمله دادههای طبقهبندیشده بهشمار میروند. در کنار این موارد، آگاهی از نحوه عملکرد سیستمهای پردازش کامپیوتری، سرعت پردازش دادههای پروازی، کارکرد سامانههای نقشهبرداری و موقعیتیابی، و بازههای زمانی اورهال قطعات مختلف نیز جزئیاتی است که تنها در اختیار نیروهای متخصص قرار دارد.
مسئله تنها به سختافزار محدود نمیشود. خلبانان در عملیاتهای مختلف، از مأموریتهای تهاجمی و نبرد هوایی گرفته تا اسکورت، گشت، پشتیبانی نزدیک و سرکوب پدافند، با دستورالعملها و تاکتیکهای محرمانهای سروکار دارند. همینطور، کدهای ارتباطی محرمانه با هواپیماهای سوخترسان، واحدهای هشدار زودهنگام، سامانههای شنود و فرکانسهای ارتباطی مورد استفاده با پهپادها از جمله موارد بسیار حساس محسوب میشود؛ موضوعی که در صورت افشا شدن، در عمل ساختار فرماندهی و ارتباطی نیروی هوایی را در معرض تهدید قرار میدهد.
به همین دلیل، عملیات نجات خلبان، حتی اگر در دل خطوط درگیری باشد، برای بسیاری از کشورها یک اولویت مطلق محسوب میشود. گزارشهای نظامی نشان میدهد در شرایط بحرانی، برای جلوگیری از اسارت یک خلبان ممکن است چندین بالگرد تهاجمی و ترابری، جنگندههای پشتیبان، پهپادهای شناسایی و دهها نیروی ویژه به صحنه اعزام شوند. این میزان بسیج نیرو نشاندهنده ارزش اطلاعاتی و روانی یک خلبان است؛ ارزشی که گاه از یک هواگرد پیشرفته نیز بیشتر ارزیابی میشود.
تحلیلگران معتقدند اهمیت خلبانان در نبردهای مدرن تنها به مهارتهای پروازی محدود نیست، بلکه به مجموعه دانشی بازمیگردد که آنها حمل میکنند؛ دانشی که اگر به دست دشمن برسد، میتواند نهتنها یک عملیات، بلکه روند یک درگیری را تغییر دهد.
اطلاعات یک خلبان جنگنده
- تعداد جنگندههای عملیاتی یگانش
- پایگاههای اصلی و رزرو برای عملیات
- تعداد خلبانان یگانش
- کریدورهای هوایی ورودشان به کشور
- نحوهی عملکرد رادار جنگندهاش در برابر جنگندههای خودی
- عملکرد سیستم جنگ الکترونیک جنگندهاش
- عملکرد سیستم هشداردهندهی راداری و حرارتی جنگندهاش
- عملکرد سیستم شناسایی پدافندهای زمینی
- برد واقعی جنگندهاش در حالت لود با بمبها و موشکهای مختلف
- مانورپذیری جنگندهاش در تمرین با جنگندههای دیگر
- مشخصات فنی موشکهای هوابههوای جنگنده
- عملکرد سیستم نقشهبرداری جنگنده
- مشخصات فنی موشکهای کروز و بالستیک و بمبهای دورایستا
- عملکرد جنگنده و مهمات آن در شرایط جنگ الکترونیک
- سرعت و برد و مداومت پرواز جنگنده در حالت سوپرکروز
- سرعت پردازش سیستم عامل کامپیوتر جنگنده
- شرایط واماندگی موتور
- عملکرد جنگنده در شرایط مختلف آب و هوایی
- برد کشف جنگنده در رادارهای زمینی و هوایی خودشان
- کدهای محرمانه ارتباط با هواپیماهای سوخترسان، پیش اخطار، شنود الکترونیک
- فرکانسهای رادیویی دریافت و ارسال داده از و به پهپادها
- عمر عملیاتی قطعات مختلف و دورههای اورهال جنگنده
- دستورالعملهای پروازی در عملیاتهای تهاجمی، سرکوب پدافند، نبرد هوایی، دفاع هوایی، پشتیبانی نزدیک، اسکورت، گشت، شناسایی و...
بنابراین اسارت یک خلبان میتواند حتی روند جنگ را تغییر دهد. برای همین است که دشمن حاضر میشود چندین بالگرد و جنگنده و هواپیمای ترابری و دهها سرباز را به خطر بیندازد تا از اسارت یک خلبان جلوگیری کند.
نظر شما