به گزارش خبرگزاری ایمنا، آنچه امروز در جنوب اصفهان رخ داد، تنها یک درگیری نظامی یا انهدام چند پرنده نبود؛ بلکه ضربهای مستقیم به یکی از پیچیدهترین و پرهزینهترین سازوکارهای عملیاتی ارتش ایالات متحده آمریکا به شمار میرود.
در این عملیات، ترکیبی از هواپیمای ترابری Lockheed C-130 Hercules و بالگردهای UH-60 Black Hawk که ستون فقرات مأموریتهای نجات رزمی آمریکا را تشکیل میدهند، هدف قرار گرفتند؛ رخدادی که ابعاد مالی آن به چند صد میلیون دلار میرسد و فراتر از یک خسارت تاکتیکی، یک شکست در سطح ساختار عملیاتی محسوب میشود.
به گفته سرهنگ ابراهیم ذوالفقاری سخنگوی قرارگاه خاتم الانبیا عملیات بهاصطلاح نجات ارتش آمریکا که با هدف خارجسازی خلبان یک هواپیمای ساقطشده و در پوشش یک سناریوی فریب طراحی شده بود، با حضور بهموقع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به شکست کامل انجامید.
وی افزود: این عملیات در یک فرودگاه متروکه در جنوب اصفهان برنامهریزی شده بود، اما با اشراف اطلاعاتی و اقدام سریع نیروهای ایرانی، پیش از تحقق اهداف خود ناکام ماند.
به گفته سخنگوی قرارگاه خاتم در بررسیهای تکمیلی مشخص شد که در جریان این عملیات، دو فروند هواپیمای ترابری Lockheed C-130 Hercules و دو فروند بالگرد UH-60 Black Hawk متعلق به ارتش آمریکا هدف قرار گرفته و منهدم شدند.
ذوالفقاری تأکید کرد: این اقدام در ادامه ناکامیهای پیدرپی ارتش آمریکا در این درگیریها ارزیابی میشود و نشان داد که این نیروها در برابر اراده و توان عملیاتی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، برتری میدانی ندارند.
وی با اشاره به فضاسازیهای رسانهای طرف مقابل گفت: پس از این شکست، رئیسجمهور آمریکا تلاش دارد با توسل به جنگ روانی و انتشار ادعاهای خلاف واقع، از تبعات این ناکامی فرار کند، اما واقعیتهای میدانی بیانگر دست برتر نیروهای مسلح ایران است.
هرکولس؛ ستون لجستیک هوایی با ارزش میلیاردی
هواپیمای C-130 هرکولس یکی از موفقترین پروژههای هوافضایی جهان به شمار میرود. این هواپیما که از دهه ۱۹۵۰ وارد خدمت شده، به دلیل انعطافپذیری بالا، توانایی عملیات در باندهای کوتاه و قابلیت انجام مأموریتهای متنوع، به یک پلتفرم بیرقیب در حوزه ترابری نظامی تبدیل شده است.
ارزش اقتصادی این هواپیما تنها به قیمت خرید آن محدود نمیشود. نسخههای مدرنتر مانند C-130J در قراردادهای جدید، قیمتی بین ۶۰ تا ۱۲۰ میلیون دلار دارند. حتی اگر نسخههای قدیمیتر را نیز در نظر بگیریم، ارزش عملیاتی هر فروند C-130 همچنان در سطح دهها میلیون دلار باقی میماند.
اما اهمیت واقعی این پرنده در هزینههای توسعه و چرخه عمر آن نهفته است. برآوردها نشان میدهد که هزینه تحقیق و توسعه اولیه این برنامه در دهه ۱۹۵۰، در مقیاس امروز به چند میلیارد دلار میرسد. همچنین با در نظر گرفتن هزینههای نگهداری، ارتقاء و پشتیبانی چند دههای، ارزش واقعی هر هواپیما بهمراتب بیشتر از قیمت خرید اولیه آن است.
در چنین شرایطی، انهدام دو فروند C-130 بهمعنای از بین رفتن سرمایهای چند ده تا بیش از صد میلیون دلاری در کوتاهمدت و بخشی از یک سرمایهگذاری بلندمدت چند میلیارد دلاری در سطح کلان است.
بلکهاوک؛ بازوی اجرایی عملیات نجات
در کنار هرکولس، بالگردهای بلکهاوک نقش کلیدی در اجرای عملیاتهای نجات ایفا میکنند. این بالگردها که از دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت شدهاند، یکی از مهمترین ابزارهای عملیاتی ارتش آمریکا در مأموریتهای ویژه به شمار میروند.
ارزش هر فروند بلکهاوک بسته به نسخه آن، بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار برآورد میشود و در برخی مدلهای پیشرفته حتی به ۴۰ میلیون دلار نیز میرسد. این بالگردها علاوه بر هزینه خرید، به دلیل پیچیدگی عملیاتی، نیازمند پشتیبانی فنی، آموزش خدمه و نگهداری مستمر هستند که هزینههای آن را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
انهدام دو فروند بلکهاوک در این عملیات، علاوه بر خسارت مالی مستقیم، به معنای از دست رفتن بخشی از توان عملیاتی در حوزه عملیات ویژه و نجات هوایی است؛ حوزهای که جایگزینی آن در کوتاهمدت بسیار دشوار و پرهزینه است.
ضربه به زنجیره نجات رزمی؛ فراتر از چند پرنده
آنچه این عملیات را از منظر اقتصادی و نظامی برجسته میکند، هدف قرار گرفتن یک «زنجیره کامل عملیاتی» است. در یک مأموریت استاندارد CSAR، هواپیمای C-130 نقش فرماندهی، پشتیبانی و هماهنگی را بر عهده دارد، در حالی که بلکهاوکها اجرای عملیات بازیابی را انجام میدهند و سایر سامانهها مانند پهپادها نیز وظیفه شناسایی و پوشش اطلاعاتی را بر عهده دارند.
به همین دلیل، خسارت واردشده را نمیتوان صرفاً جمع قیمت چند هواگرد دانست. برآوردها نشان میدهد که ارزش کل این ساختار عملیاتی، با احتساب تجهیزات، سامانهها و پشتیبانی، به چند صد میلیون دلار میرسد.
این یعنی در یک عملیات، نهتنها چند پرنده، بلکه یک معماری کامل عملیاتی دچار آسیب شده است؛ معماریای که برای طراحی و استقرار آن سالها سرمایهگذاری و برنامهریزی صورت گرفته است.
هزینههای پنهان؛ از تولید تا بازسازی توان
یکی از نکات مهم در تحلیل چنین رخدادهایی، توجه به هزینههای غیرمستقیم است. در عملیاتهای نظامی، هزینه واقعی تنها به تجهیزات از دست رفته محدود نمیشود، بلکه شامل مواردی مانند:
- کاهش آمادگی عملیاتی
- هزینه جایگزینی تجهیزات
- زمان مورد نیاز برای آموزش نیروهای جدید
- اختلال در برنامههای عملیاتی آینده
نیز میشود.
در مورد C-130 و بلکهاوک، این مسئله اهمیت بیشتری دارد، زیرا این پرندهها در بسیاری از مأموریتهای کلیدی مورد استفاده قرار میگیرند و جایگزینی آنها نیازمند زمان، منابع مالی و ظرفیت صنعتی قابل توجهی است.
افزایش ریسک عملیاتهای نجات برای آمریکا
رخداد اخیر نشان داد که عملیاتهای نجات رزمی در محیطهایی که دارای پدافند فعال و اشراف اطلاعاتی هستند، دیگر مأموریتهای کمهزینه و کمریسک محسوب نمیشوند. حتی پیشرفتهترین ساختارهای عملیاتی نیز در چنین شرایطی با تهدید جدی مواجه خواهند بود.
این موضوع میتواند در محاسبات راهبردی آمریکا تأثیرگذار باشد و هزینه-فایده چنین عملیاتهایی را بهشدت تغییر دهد؛ بهویژه در مناطقی که با توان دفاعی و واکنش سریع روبهرو هستند.
انهدام C-130 و بلکهاوکها در جنوب اصفهان را باید فراتر از یک موفقیت میدانی تحلیل کرد. این رخداد، علاوه بر وارد کردن خسارتی چندصد میلیون دلاری، نشاندهنده آسیبپذیری یکی از مهمترین ساختارهای عملیاتی نیروی هوایی آمریکا است.
در واقع، آنچه در این عملیات از دست رفت، تنها چند پرنده نبود؛ بلکه بخشی از یک سرمایهگذاری عظیم چند دههای در حوزه توان لجستیکی و نجات هوایی آمریکا بود؛ سرمایهای که جایگزینی آن، زمانبر، پرهزینه و در برخی ابعاد، حتی غیرقابل جبران است.
نظر شما