به گزارش خبرگزاری ایمنا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جدیدترین اطلاعیه خود اعلام کرد که در بخشی از موج ۹۶ عملیات وعده صادق ۴، حمله سنگین پهپادی به پتروشیمی آمریکایی سیتره بحرین منجر به آتشسوزی گسترده و انهدام بخشهای مهم این صنعت که در تولید مشتقات نفتی مورد نیاز ارتش آمریکا نقش دارد، شده است. در ادامه این بیانیه تاکید شده که این حمله در پاسخ به تجاوز آمریکایی صهیونیستی به زیرساختهای غیرنظامی ایران از جمله حمله روز گذشته به پتروشیمی ماهشهر انجام شده است و در صورت تکرار حمله به اهداف غیرنظامی مرحله دوم این عملیات، بسیار کوبندهتر و گستردهتر اجرا خواهد شد و ضررها و خسارات آنها در اصرار بر این رویکرد دو برابر خواهد بود.
شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس (Gulf Petrochemical Industries Company) در سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۸ شمسی) در بحرین تأسیس شد. ایده تشکیل این شرکت در بحبوحه رشد صنعت پتروشیمی در منطقه خلیج فارس و با هدف بهرهبرداری از منابع گاز طبیعی بحرین شکل گرفت و بهعنوان نخستین سرمایهگذاری مشترک پتروشیمی در منطقه، الگویی برای همکاریهای اقتصادی بعدی میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس شد و عملیات تجاری جیپیک در سال ۱۹۸۵ آغاز شد.
ساختار مالکیت
جیپیک بهصورت سرمایهگذاری مشترک (Joint Venture) بین سه نهاد اصلی اداره میشود:
دولت بحرین (از طریق شرکت نفت بحرین - Bapco) یکسوم، شرکت صنایع پتروشیمی کویت (PIC) یکسوم، شرکت سابیک آگری-نوترینتس عربستان سعودی یکسوم سهام را خریداری کردند.
محصولات و ظرفیت تولید
جیپیک در مجتمع صنعتی خود در منطقه ستره (Sitra) بحرین، محصولات زیر را تولید میکند:
اوره: کود شیمیایی نیتروژنه مورد استفاده در کشاورزی
آمونیاک: ماده اولیه تولید کود و محصولات صنعتی
متانول: خوراک اولیه برای تولید فرمالدئید، اسید استیک و سایر محصولات پتروشیمی
ظرفیت تولید سالانه این شرکت در سالهای اخیر به بیش از ۲ میلیون تن محصولات مختلف میرسد. جیپیک بخش مهمی از نیازهای کشاورزی منطقه و بازارهای صادراتی را تأمین میکند.
موقعیت راهبردی
مجتمع جیپیک در منطقه ستره در ساحل شرقی بحرین واقع شده است. این موقعیت دسترسی آسان به خلیج فارس و بندرهای بینالمللی را فراهم میکند. نزدیکی به منابع گاز طبیعی بحرین (میدانهای خشکی بحرین و offshore) از دیگر مزیتهای راهبردی این شرکت است.
نقش در اقتصاد بحرین
جیپیک بهعنوان یکی از بزرگترین شرکتهای صنعتی بحرین، نقش کلیدی در اقتصاد این کشور ایفا میکند:
- ایجاد اشتغال مستقیم برای هزاران نفر از نیروهای متخصص بحرینی
- صادرات محصولات به بیش از ۳۰ کشور جهان
- تأمین خوراک صنایع پاییندستی در منطقه
- انتقال فناوری و دانش فنی به صنعت پتروشیمی بحرین
پیامدهای اقتصادی حمله به جیپیک چیست؟
اثر فوری بر بازار جهانی کود: بازار جهانی کودهای شیمیایی که پیش از این بهدلیل جنگ اوکراین و تحریمهای روسیه و بلاروس با نوسانات شدید قیمتی روبهرو بود، اکنون تهدید جدیدی پیش روی خود میبیند.
جیپیک بهعنوان یکی از تولیدکنندگان مهم اوره و آمونیاک در منطقه خلیج فارس، سهم قابل توجهی در تأمین نیازهای کشاورزی کشورهای واردکننده دارد. هر گونه اختلال در تولید این شرکت میتواند به:
- افزایش قیمت کود در بازارهای جهانی
- فشار بر قیمت محصولات کشاورزی و مواد غذایی
- تشدید ناامنی غذایی در کشورهای واردکننده
منجر شود.
اثر روانی بر سرمایهگذاری در منطقه
حمله به یک تأسیسات صنعتی با مالکیت مشترک سه کشور خلیج فارس، پیامدهای روانی عمیقی بر بازار سرمایه منطقه خواهد داشت، از جمله خروج سرمایههای خارجی که سرمایهگذاران بینالمللی ممکن است پروژههای خود در منطقه را متوقف یا به تعویق بیندازند، افزایش حق بیمه ریسک که موجب میشود شرکتهای بیمه بینالمللی حق بیمه تأسیسات صنعتی در خلیج فارس را افزایش دهند و کاهش ارزش سهام شرکتهای پتروشیمی که در اثر آن بازارهای مالی منطقه با کاهش قیمت سهام شرکتهای پتروشیمی روبهرو خواهند شد.
افزایش هزینههای عملیاتی
پس از این حمله، شرکتهای پتروشیمی منطقه ناگزیر به سرمایهگذاری بیشتر در حوزههای زیر خواهند بود:
- ارتقای سیستمهای پدافند غیرعامل: نصب سامانههای دفاع هوایی و راداری
- افزایش بودجه امنیتی: استخدام نیروهای امنیتی بیشتر و تجهیز تأسیسات
- خرید بیمه با پوشش بالاتر: افزایش هزینههای بیمه تأسیسات
این هزینههای اضافی در نهایت به افزایش قیمت تمامشده محصولات و کاهش حاشیه سود شرکتها منجر خواهد شد.
اختلال در زنجیره تأمین منطقهای
جیپیک بهعنوان تأمینکننده خوراک برخی صنایع پاییندستی در بحرین و کشورهای همسایه، هر گونه توقف یا کاهش تولید میتواند زنجیره تأمین منطقهای را با اختلال روبهرو کند:
- صنایع تولید کودهای ترکیبی
- صنایع تولید رزین و پلاستیک
- صنایع شیمیایی پاییندستی
پیامد بر اقتصاد بحرین
برای بحرین، این حمله در حساسترین زمان ممکن رخ داده است. اقتصاد بحرین بهعنوان یکی از متحدان اصلی آمریکا در منطقه، که به شدت به صنعت نفت و پتروشیمی وابسته است (حدود ۱۷.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۱)، با تهدید جدیدی روبهرو شده که شامل موارد زیر است:
- کاهش درآمدهای ارزی ناشی از اختلال در صادرات
- افزایش هزینههای بازسازی و تعمیرات
- کاهش اعتماد سرمایهگذاران خارجی به ثبات اقتصادی بحرین
نکته حائز اهمیت اینکه تا زمان تنظیم این گزارش، میزان دقیق خسارتهای وارد شده به تأسیسات جیپیک اعلام نشده است و طولانی شدن فرابند تعمیرات میتواند پیامدهای اقتصادی عمیقتری برای بازارهای جهانی و منطقه به همراه داشته باشد.
نظر شما