به گزارش خبرگزاری ایمنا، در پی بروز اختلال در عرضه انرژی در منطقه تنگه هرمز، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آلومینیوم جهان با مشکل جدی در تأمین انرژی روبهرو شده است. شرکت آلومینیوم بحرین (Aluminium Bahrain B.S.C. – Alba) که بزرگترین کارخانه ذوب آلومینیوم تکسایته جهان را اداره میکند، بهدلیل اختلال در تأمین سوخت و انرژی ناچار شده است سه خط تولید خود را متوقف کند.
این سه خط تولید حدود ۱۹ درصد از ظرفیت سالانه این مجتمع را تشکیل میدهند. ظرفیت اسمی این کارخانه حدود ۱.۶ میلیون تن آلومینیوم در سال است، بنابراین توقف این خطوط معادل کاهش تقریبی ۳۰۰ هزار تن از ظرفیت تولید سالانه به شمار میآید و بازارهای جهانی نیز به سرعت به این خبر واکنش نشان دادند. در بورس فلزات لندن (LME) قیمت آلومینیوم و برخی فلزات پایه بیش از ۹ درصد افزایش پیدا کرده است و به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسید.
این رخداد در واقع نقطه تلاقی دو عامل مهم است، نقش حیاتی، تنگه هرمز بهعنوان گلوگاه انرژی جهان؛ جایگاه کلیدی، آلومینیوم بحرین در زنجیره تأمین جهانی آلومینیوم و ترکیب این دو عامل موجب شد یک اختلال منطقهای به سرعت اثر قابل توجهی بر قیمت جهانی فلزات بگذارد.
تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی تجارت انرژی جهان
اهمیت راهبردی تنگه هرمز
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان در تجارت انرژی است. بخش بزرگی از صادرات نفت خام و فراوردههای نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله ایران، عربستان، عراق، امارات، قطر، کویت و بحرین از این مسیر عبور میکند و علاوهبر نفت، حجم قابل توجهی از گاز طبیعی مایع (LNG) و سایر محصولات انرژیمحور نیز از این گذرگاه عبور میکنند. به همین دلیل در ادبیات اقتصاد انرژی از تنگه هرمز گاهی با عنوان (چوکپوینت تریلیوندلاری) یاد میشود، زیرا هرگونه اختلال در آن میتواند ارزش مالی شوکی در مقیاس صدها میلیارد تا تریلیون دلار ایجاد کند.
از نگرانی بازار تا اختلال واقعی
در بسیاری از مواقع حتی تهدید اختلال در تنگه هرمز نیز برای واکنش بازارهای جهانی کافی است. در چنین شرایطی بهطور معمول پرمیوم ریسک ژئوپلیتیک به قیمت نفت اضافه میشود، هزینههای بیمه و حملونقل دریایی افزایش پیدا میکند و بازارهای کالایی دچار نوسان میشوند. با این حال، در رخداد اخیر موضوع تنها به نگرانی یا واکنش روانی بازار محدود نبوده است، زیرا توقف بخشی از تولید در یک کارخانه عظیم آلومینیوم نشان میدهد که اختلال در تأمین انرژی از سطح انتظارات بازار فراتر رفته و به بخش صنعتی نیز سرایت کرده است.
آلومینیوم بحرین (Alba)؛ غول تولید آلومینیوم جهان
بزرگترین کارخانه تکسایته آلومینیوم
شرکت Aluminium Bahrain (Alba) یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آلومینیوم اولیه در جهان است. این شرکت در بحرین قرار دارد و بزرگترین کارخانه ذوب آلومینیوم تکسایته جهان را اداره میکند و پس از توسعه خط تولید شماره ۶، ظرفیت تولید این مجتمع به حدود ۱.۶ میلیون تن در سال رسیده است. متمرکز بودن چنین حجمی از تولید در یک سایت صنعتی موجب افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای عملیاتی میشود، اما در مقابل ریسک اختلال عملیاتی را نیز افزایش میدهد و واگر در چنین مجموعهای مشکلی در زیرساختهای انرژی، تأمین سوخت یا حملونقل رخ دهد، اثر آن بر تولید بسیار بزرگ خواهد بود.
تولید آلومینیوم یکی از انرژیبرترین فرایندهای صنعتی در جهان است. برای تولید هر تن آلومینیوم اولیه حدود ۱۳ تا ۱۵ مگاواتساعت برق مورد نیاز است و به همین دلیل کارخانههای ذوب آلومینیوم بهطور معمولی در مناطقی احداث میشوند که انرژی ارزان و پایدار در دسترس باشد. در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز تأمین انرژی این کارخانهها بر پایه گاز طبیعی، فراوردههای نفتی و نیروگاههای حرارتی است و در نتیجه هرگونه اختلال در مسیرهای انتقال انرژی بهویژه در تنگه هرمز میتواند بهطور مستقیم تولید چنین کارخانههایی را تحت تأثیر قرار دهد.
اهمیت توقف ۱۹ درصد ظرفیت
توقف سه خط تولید در Alba به معنای کاهش حدود ۱۹ درصد از ظرفیت تولید سالانه این مجتمع است. این میزان بهطور تقریبی معادل ۳۰۰ هزار تن در سال برآورد میشود و در بازاری که توازن عرضه و تقاضا بسیار حساس است، حتی چنین کاهش موقتی میتواند پیامدهای مهمی داشته باشد همچون ایجاد انتظار کمبود عرضه در بازار، احتمال کاهش موجودی انبارهای جهانی و افزایش تمایل سرمایهگذاران به خرید و بالا رفتن قیمتها است.
واکنش بازار جهانی؛ جهش قیمت در بورس فلزات لندن
بورس فلزات لندن (LME) مهمترین مرکز جهانی برای معامله و کشف قیمت فلزات پایه به شمار میرود و فلزاتی همچون آلومینیوم، مس، نیکل، روی و سرب در آن معامله میشوند. قیمتهای شکلگرفته در این بورس بهطور معمولی بهعنوان مرجع اصلی در قراردادهای فیزیکی و صنعتی در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد. به همین دلیل هر تحول مهم در عرضه یا تولید این فلزات میتواند به سرعت در قیمتهای LME منعکس شود. در همین چارچوب، خبر توقف بخشی از تولید آلومینیوم در بحرین موجب شد قیمت آلومینیوم در این بورس بیش از ۹ درصد افزایش پیدا کرد.
این واکنش سریع ناشی از چند عامل بود: نخست، شوک عرضه؛ زیرا بازار میداند شرکت آلومینیوم بحرین (Alba) یکی از تولیدکنندگان مهم جهان است و توقف نزدیک به یکپنجم ظرفیت آن میتواند احتمال کاهش عرضه در ماههای آینده را افزایش دهد. دوم، نگرانی از گسترش اختلال؛ چراکه در خاورمیانه چندین کارخانه بزرگ آلومینیوم وجود دارد که به زیرساختهای انرژی منطقه وابستهاند و تشدید بحران انرژی میتواند سایر تولیدکنندگان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. سوم، رفتار سفتهبازانه در بازار؛ به این معنا که معاملهگران مالی و صندوقهای سرمایهگذاری با انتشار اخبار مربوط به اختلال عرضه، موقعیتهای خرید خود را افزایش میدهند و همین موضوع میتواند موج اولیه افزایش قیمت را تقویت کند.
پیوند بحران انرژی با بازار فلزات
در نگاه نخست ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا یک بحران در بازار انرژی میتواند به سرعت بر قیمت فلزات اثر بگذارد. پاسخ در ماهیت انرژیبر صنایع فلزی و پیوند عمیق آنها با بازار انرژی نهفته است. تولید فلزات پایهای همچون آلومینیوم، روی و نیکل به شدت به برق و سوخت وابسته است، بنابراین افزایش قیمت انرژی بهطور مستقیم هزینه تولید این فلزات را بالا میبرد. علاوه بر این، بخش قابل توجهی از زنجیره تأمین فلزات—از استخراج مواد معدنی تا حمل و انتقال محصولات— به حملونقل دریایی و زمینی وابسته است که سوخت آنها بهطور عمده از فراوردههای نفتی تأمین میشود.
افزایش قیمت نفت هزینه جابهجایی مواد اولیه و محصولات فلزی را نیز افزایش میدهد. از سوی دیگر، رشد قیمت انرژی بهطور معمولی انتظارات تورمی در بازارهای کالایی را تقویت میکند، به این معنا که سرمایهگذاران و معاملهگران با پیشبینی افزایش هزینه تولید در صنایع مختلف، پیشاپیش به سمت خرید فلزات حرکت میکنند و همین امر موجب افزایش قیمتها میشود. تجربههای سالهای اخیر نیز این رابطه را تأیید میکند؛ برای نمونه بحران انرژی اروپا در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲، محدودیتهای برق در چین و پیامدهای جنگ اوکراین همگی ابتدا موجب افزایش قیمت انرژی شدند و سپس بخشی از ظرفیت تولید فلزات—بهویژه آلومینیوم—را از مدار خارج کردند.
پیامدها برای صنعت و مصرفکنندگان
افزایش قیمت انرژی و اختلال در تأمین سوخت میتواند ریسکهای قابل توجهی برای تولیدکنندگان آلومینیوم ایجاد کند. از آنجا که تولید آلومینیوم فرایندی بسیار انرژیبر است، هرگونه ناپایداری در تأمین انرژی ممکن است کارخانهها را وادار کند برای جلوگیری از آسیبهای جدی به تجهیزات، بخشی از خطوط تولید خود را بهطور موقت متوقف کنند. با این حال، در شرایطی که تولید ادامه پیدا کند، رشد قیمت جهانی آلومینیوم میتواند تا حدی این فشارها را جبران کرده و حتی حاشیه سود بعضی تولیدکنندگان را افزایش دهد.
در مقابل، مصرفکنندگان صنعتی آلومینیوم از جمله صنایع خودروسازی، هوافضا، ساختمان و زیرساخت و صنایع بستهبندی با افزایش هزینه مواد اولیه روبهرو میشوند. در چنین وضعیتی، بخشی از این افزایش هزینه بهطور معمولی به قیمت نهایی محصولات منتقل میشود و در نهایت میتواند بر قیمت کالاها در بازار مصرف نیز اثر بگذارد.
بازار فلزات تنها متکی به معاملات فیزیکی نیست. صندوقهای سرمایهگذاری، بانکها و معاملهگران الگوریتمی نیز در آن فعال هستند و زمانی که خبر اختلال در عرضه منتشر میشود، این بازیگران مالی اغلب به سرعت وارد موقعیت خرید میشوند. همین موضوع میتواند موجب شود قیمتها بیش از آنچه بر اساس عرضه و تقاضای واقعی انتظار میرود افزایش پیدا کند و رخداد اخیر نمونه روشنی از درهمتنیدگی ژئوپلیتیک، انرژی و بازارهای کالایی است و تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان، نقشی تعیینکننده در ثبات بازارهای جهانی دارد.
اختلال در این مسیر نهتنها قیمت نفت و گاز را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه از طریق افزایش هزینه انرژی و اختلال در تأمین سوخت، صنایع انرژیبر همچون تولید آلومینیوم را نیز با مشکل روبهرو میکند و در این میان، شرکت آلومینیوم بحرین بهدلیل جایگاه ویژه خود در بازار جهانی، با توقف بخشی از ظرفیت تولیدش توانسته شوک قابل توجهی به بازار وارد کند. واکنش سریع بورس فلزات لندن و افزایش بیش از ۹ درصدی قیمت آلومینیوم نشان میدهد که بازارهای جهانی تا چه اندازه نسبت به ریسکهای ژئوپلیتیک و اختلال در عرضه حساس هستند و مسیر آینده قیمتها تا حد زیادی به این بستگی دارد که اختلال در منطقه تا چه اندازه ادامه پیدا کند. اگر شرایط به سرعت عادی شود، بخشی از افزایش قیمتها ممکن است اصلاح شود؛ اما اگر تنشها ادامه پیدا کند، این رویداد میتواند به عاملی ساختاری در افزایش قیمت آلومینیوم و سایر فلزات انرژیبر تبدیل شود.
نظر شما