به گزارش خبرگزاری ایمنا، در روزهای اخیر اظهارات دنیل دیویس، سرهنگ بازنشسته ارتش آمریکا، تحلیلگر سیاست خارجی، بار دیگر توجهها را به تحولات ژئوپلیتیکی و اقتصادی پیرامون تنگههای حیاتی انرژی جلب کرده است. دیویس در تحلیلی هشدار داده است که برخی بازیگران در حال بررسی سناریویی هستند که میتواند پیامدهای عمیقی برای نظام مالی جهانی و جایگاه دلار آمریکا داشته باشد.
به گفته او، طرحی در حال بررسی است که بر اساس آن تنها به نفتکشهایی اجازه عبور از یک تنگه راهبردی داده شود که بهای محموله نفتی خود را با یوان چین پرداخت کرده باشند. چنین اقدامی در صورت تحقق میتواند یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان را به ابزاری برای تغییر قواعد بازی مالی بینالمللی تبدیل کند.
دیویس در این باره میگوید: «آنها اکنون در نظر دارند فقط به نفتکشهایی اجازه عبور از تنگه را بدهند که محموله آنها با یوان چین پرداخت شده باشد.» به اعتقاد او، این سیاست در صورت اجرا به معنای کنار گذاشتن دلار آمریکا از بخش قابل توجهی از معاملات انرژی خواهد بود؛ بازاری که دههها یکی از پایههای اصلی قدرت اقتصادی واشنگتن محسوب میشده است.
از زمان شکلگیری نظام «پترودلار» در دهههای گذشته، بخش بزرگی از تجارت جهانی نفت با دلار انجام شده و همین موضوع تقاضای گستردهای برای این ارز ایجاد کرده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند این سازوکار نقش مهمی در تثبیت جایگاه دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی داشته است. با این حال، در سالهای اخیر برخی کشورها تلاش کردهاند وابستگی خود به دلار را کاهش دهند و به سمت استفاده از ارزهای جایگزین حرکت کنند.
دیویس معتقد است سناریوی مطرحشده میتواند در همین چارچوب ارزیابی شود. او میگوید اگر عبور نفتکشها از مسیرهای حیاتی انرژی به شرط پرداخت با یوان انجام شود، در عمل بخشی از تجارت جهانی نفت از مدار دلار خارج خواهد شد. به گفته او: «یعنی برای بخش عمدهای از معاملات، دلار آمریکا کنار گذاشته شود.»
از نگاه این تحلیلگر، پیامدهای چنین تحولی تنها اقتصادی نخواهد بود، بلکه میتواند ابعاد ژئوپلیتیکی گستردهای نیز داشته باشد. تنگههای راهبردی که بخش بزرگی از صادرات انرژی جهان از آنها عبور میکند، همواره نقش مهمی در معادلات قدرت جهانی ایفا کردهاند. اگر کنترل یا مدیریت این مسیرها به ابزاری برای تغییر قواعد مالی تبدیل شود، موازنه قدرت در اقتصاد جهانی نیز ممکن است دستخوش تحول شود.
دیویس در ادامه تحلیل خود با لحنی هشدارآمیز تأکید میکند که چنین اقدامی از نظر نمادین نیز پیام مهمی برای واشنگتن خواهد داشت. او میگوید: «در واقع آنها تا حدی در حال تمسخر آمریکا هستند، زیرا میدانند که چنین اتفاقی حتی میتواند از یک شکست نظامی هم مرگبارتر باشد.»
به اعتقاد او، دلیل این مسئله آن است که قدرت آمریکا تنها به توان نظامی محدود نمیشود و بخش مهمی از نفوذ جهانی این کشور به نقش دلار در اقتصاد بینالملل وابسته است. اگر این نقش تضعیف شود، پیامدهای آن میتواند در بلندمدت بر توانایی آمریکا برای اعمال نفوذ اقتصادی و مالی در جهان اثر بگذارد.
با این حال، برخی کارشناسان یادآور میشوند که تغییر ساختار نظام مالی جهانی فرایندی پیچیده و زمانبر است و کنار گذاشتن دلار در مقیاس گسترده به سادگی امکانپذیر نیست. بازارهای مالی، زیرساختهای بانکی و اعتماد بینالمللی به ارزها عواملی هستند که نقش تعیینکنندهای در این روند دارند.
با وجود این تردیدها، اظهارات دنیل دیویس نشان میدهد که بحث درباره آینده دلار و احتمال شکلگیری نظم مالی چندقطبی بیش از گذشته در محافل تحلیلی مطرح شده است. اگر روند تلاش برای استفاده از ارزهای جایگزین در تجارت انرژی ادامه یابد، ممکن است در سالهای آینده شاهد تغییرات مهمی در ساختار اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان باشیم.
نظر شما