به گزارش خبرگزاری ایمنا، در دنیای پرشتاب امروز، زندگی بشر همواره با تهدیدهای گوناگونی روبروست؛ از بلایای طبیعی غیرقابل پیشبینی چون زلزله و سیل گرفته تا بحرانهای انسانساخت همچون پاندمیها، حوادث صنعتی و حتی منازعات جهانی. این رویدادها، فارغ از منشأ آنها، با سرعتی سرسامآور زندگی عادی را مختل کرده و جامعه را در معرض فشارهای جسمی، روانی و اجتماعی بزرگی قرار میدهند. در چنین شرایطی، توانایی یک جامعه برای مقابله و بازگشت به حالت پایدار، بیش از هر زمان دیگری اهمیت مییابد و این توانایی، که از آن به «تابآوری» یاد میکنیم، ریشه در آمادگی و آگاهی آحاد جامعه دارد.
اله پور صدرا، دانشجوی دکترای تخصصی سلامت بلایا، با تکیه بر دانش تخصصی خود در حوزه مدیریت سلامت در بحران، بر این باور است که ارتقای سطح آگاهی عمومی، کلید طلایی کاهش آسیبپذیری و تقویت بنیادهای تابآوری جامعه در برابر انواع مخاطرات است. وی در تشریح تعاریف آکادمیک این حوزه، بلایا و بحرانها را به مثابه رخدادهایی ناگهانی و گسترده معرفی میکند که توانایی معمول جامعه برای پاسخگویی را به چالش میکشند. این چالش، چه ناشی از خشم طبیعت باشد و چه حاصل خطای انسان، افراد را در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی درگیر میکند و گاه با موجی از اخبار متناقض و شایعات، حس ناامنی و نگرانی را تشدید مینماید.
در برابر این امواج سهمگین، بهترین سپر دفاعی، نه انکار بحران، بلکه پذیرش واقعیت و تلاش برای تقویت بنیه دفاعی جامعه است. صدرا معتقد است که با ارائه آموزشهای ساده، مختصر و کاربردی به تعبیر او «محتوای پوست گردویی» میتوان دانش لازم برای پیشگیری از آسیبها و یا به حداقل رساندن اثرات مخرب آنها را به جامعه منتقل کرد. این رویکرد، که هدف نهایی آن حفظ سلامت جسم و روان مردم و تضمین عبور ایمن از بحران در کنار خانواده و جامعه است، نیازمند بازنگری در نحوه انتقال اطلاعات و انتخاب کانالهای ارتباطی مؤثرتر است. در این خبر، به تفصیل به دیدگاههای اله پور صدرا در خصوص اهمیت حیاتی ارتقای آگاهی عمومی و راهکارهای عملی آن در رویارویی با بلایا و بحرانها پرداخته خواهد شد.
مدیریت بحران از نظر علمی
اله پور صدرا، دانشجوی دوره دکتری تخصصی سلامت در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهارکرد: با اشاره به حوزه مدیریت سلامت در شرایط بحران بر نقش کلیدی ارتقای آگاهی عمومی در کاهش آسیبپذیری و افزایش تابآوری جامعه واژگان «بلا» و «بحران» را باید مورد بررسی قرار داد «بلایا و بحرانها رویدادهایی هستند که به طور ناگهانی و در گستره وسیعی رخ میدهند و روند عادی زندگی افراد و جوامع را مختل میکنند. در چنین شرایطی، ممکن است توانایی جامعه برای مقابله کافی نباشد و این عدم کفایت، آمادگی کم یا عدم آمادگی، جامعه را تحت فشار قرار میدهد.
وی، بلایا و بحرانها را از منظر آکادمیک به دو دسته اصلی تقسیم کرد و ادامه داد: دسته اول، بلایای طبیعی هستند، همچون سیل و زلزله که جای تاسف دارد که تجربه تلخی از آنها در کشورمان داریم. دسته دوم، بلایای انسانساخت هستند که شامل حوادث شیمیایی، پاندمیها و جنگها میشوند؛ البته جنگها به عنوان بحرانهای انسانساخت و بسیار پیچیده شناخته میشوند.باتوجه به تأثیرات چندبعدی این شرایط بر افراد «این بحرانها از سه بعد جسمی، روانی و اجتماعی، افراد جامعه را تحت تأثیر قرار میدهند. از یک سو، افراد ممکن است آمادگی کافی برای مواجهه با چنین رویدادهایی را نداشته باشند و از سوی دیگر، حجم انبوهی از اطلاعات، که بخشی از آن ممکن است درست و بخش دیگر شایعه باشد، موجی از عدم اطمینان، ناامنی و نگرانی را در جامعه ایجاد میکند.
پژوهشگر حوزه سلامت، راهکار اساسی در چنین شرایطی را تقویت آمادگی و افزایش تابآوری جامعه دانست و یاد آورشد: بهترین اقدام در این شرایط، کمک به تقویت آمادگی افراد جامعه و ارتقای تابآوری در سطح کلان است. این مهم با ارائه آموزشهای بسیار کوچک و آگاهیهای جزئی قابل دستیابی است که میتواند تا حد زیادی از آسیبهای جسمی، روانی و اجتماعی پیشگیری کرده و آنها را کاهش دهد. میدانم که افراد از کانالهای مختلفی اطلاعاتی در این زمینه دریافت میکنند، اما اغلب این مطالب به صورت پیامهای متنی طولانی ارائه میشوند که شاید حوصله خواندن و پیگیری آنها را نداشته باشند. هدف من ارائه یک مطلب کوتاه، ساده و خودمانی است که به قول معروف، «پوست گردویی» باشد؛ یعنی مغز مطلب را بیان کند و حق مطلب را ادا کند.
صدرابیان کرد: محتوای ارائه شده در شرایط بحران میتواند به حفظ سلامت مردم و افزایش تابآوری آنها کمک کند، امیدوارم این مطالب بتواند به هموطنان عزیزمان کمک کند تا در کنار خانوادههایشان، جامعه را به سلامت از این بحرانها، همچون بحرانهای گذشته، عبور دهند.ضمن تأکید بر لزوم توجه به پیامدهای روانی و اجتماعی بحرانها، افزایش دانش و آگاهی، اولین گام در جهت مدیریت مؤثر بحرانها است، شناخت انواع بلایا، درک مکانیزمهای تأثیرگذاری آنها بر سلامت فردی و اجتماعی، و همچنین آشنایی با روشهای آمادگی و واکنش مناسب، از جمله مؤلفههای کلیدی هستند که باید به صورت مستمر در جامعه ترویج یابند.
وی با اشاره به تجربههای تلخ گذشته در ایران، خاطرنشان کرد: کشور ما به دلیل موقعیت جغرافیایی، همواره در معرض بلایای طبیعی همچون زلزله و سیل بوده است. تجربیات گذشته نشان دادهاند که جوامعی که سطح آمادگی بالاتری داشتهاند، خسارات جانی و مالی کمتری را متحمل شدهاند. بنابراین، سرمایهگذاری بر روی آموزش و ارتقای آگاهی عمومی، یک سرمایهگذاری بلندمدت و حیاتی برای آینده کشور محسوب میشود.رسانهها، از جمله خبرگزاریها، نقش بسیار مهمی در انتشار آگاهی و آموزش عمومی ایفا میکنند. ارائه محتوای مفید، دقیق و به دور از هیجانسازی، میتواند به شکلگیری نگرشی صحیح و رفتاری مسئولانه در جامعه کمک کند.
دانشجوی دوره دکتری تخصصی سلامت تصریح کرد: در شرایطی که اطلاعات نادرست و شایعات به سرعت در جامعه منتشر میشوند، ضرورت ارائه محتوای علمی و مستند، بیش از پیش احساس میشود. اینجانب تلاش میکنم تا با زبانی ساده و قابل فهم، مفاهیم پیچیده مدیریت سلامت در بحران را به مخاطبان منتقل کنم تا بتوانند در مواقع لزوم، بهترین تصمیمات را برای حفظ جان و سلامت خود و عزیزانشان اتخاذ نمایند.
صدرا با اشاره به جنبه روانی بحرانها، تأکید کرد: بحرانها نه تنها جسم و جان، بلکه روان افراد را نیز به شدت تحت تأثیر قرار میدهند. اضطراب، ترس، ناامیدی و حتی افسردگی، از جمله واکنشهای روانی شایع در زمان وقوع بلایا هستند. بنابراین، آموزش مهارتهای تابآوری روانی، مدیریت استرس و حفظ آرامش در شرایط سخت، بخش جداییناپذیر آمادگی در برابر بحرانهاست.امید دارم که با همکاری همگانی و تلاش مضاعف در جهت ارتقای آگاهی و آمادگی جامعه، بتوانیم از چالشهای پیش رو با سربلندی عبور کرده و آیندهای امنتر و تابآورتر را برای خود و نسلهای آینده بسازیم. لزوم دریافت و انتشار اطلاعات صحیح و پرهیز از هرگونه شایعهپراکنی در زمان بحران ضروری است و از تمامی افراد خواستارم تا با پیگیری منابع معتبر و آموزشهای کاربردی، نقش فعال خود را در حفظ سلامت جامعه ایفا کنند.
به گزارش ایمنا، دریافت و انتشار اطلاعات صحیح و پرهیز از هرگونه شایعهپراکنی در زمان بحرانالزامی است و با توجه به شزایط جنگی فعلی مردم میتوانند با پیگیری منابع معتبر و آموزشهای کاربردی، نقش فعال خود را در حفظ سلامت جامعه ایفا کنند همچنین، ارتقای سطح آگاهی عمومی، کلید طلایی کاهش آسیبپذیری و تقویت بنیادهای تابآوری جامعه در برابر انواع مخاطرات است.
نظر شما