به گزارش خبرگزاری ایمنا، در حوادثی که ناگهانی و بیهشدار رخ میدهند، خونریزی شدید میتواند در چند دقیقه جان یک انسان را بگیرد؛ اما همانقدر که این لحظات مرگبارند، میتوانند به صحنهای برای نجات نیز تبدیل شوند. دانستن اصول ساده اما حیاتی کنترل خونریزی خارجی، دانشی همگانی و ضروری است؛ مهارتی که با حفظ خونسردی، اعمال فشار صحیح و تصمیمگیری بهموقع، مرز باریک میان زندگی و مرگ را جابهجا میکند.
خونریزی خارجی از شایعترین و در عین حال خطرناکترین پیامدهای حوادث است؛ اتفاقی که اگر در دقایق نخست بهدرستی مدیریت نشود، میتواند در زمانی کوتاه جان یک انسان را بگیرد. دانستن اصول اولیه کنترل خونریزی نهتنها وظیفه نیروهای امدادی، بلکه دانشی ضروری برای هر شهروند مسئول است؛ دانشی که با چند اقدام ساده، اما دقیق و بهموقع، میتواند یک زندگی را نجات دهد.
نخستین و مهمترین اصل در مواجهه با خونریزی خارجی، حفظ خونسردی است. فرد امدادگر، پیش از هر اقدامی، باید بر اضطراب خود غلبه کند تا بتواند تصمیم درست بگیرد. اضطراب و شتابزدگی باعث اشتباه میشود و اشتباه در چنین شرایطی ممکن است عواقب جبرانناپذیر داشته باشد. چند نفس عمیق، ارزیابی سریع صحنه و اطمینان از ایمن بودن محیط برای خود و مصدوم، اولین گام حیاتی است؛ زیرا امدادگری که خود آسیب ببیند، دیگر نمیتواند کمکی ارائه دهد.
پس از اطمینان از ایمنی صحنه، باید نوع و شدت خونریزی ارزیابی شود. خونریزیها به طور کلی به سه نوع مویرگی، وریدی و شریانی تقسیم میشوند. خونریزی مویرگی معمولاً سطحی و با خروج آهسته خون همراه است، خونریزی وریدی با جریان یکنواخت و تیرهرنگ دیده میشود و خونریزی شریانی که خطرناکترین نوع است، با خون روشن و جهنده مشخص میشود. تشخیص این تفاوتها به امدادگر کمک میکند میزان فوریت اقدام را بهتر درک کند و سریعتر تصمیم بگیرد.
کنترل خونریزی خارجی؛ مهارتی ساده که میتواند مرز میان مرگ و زندگی باشد
مؤثرترین و سادهترین روش برای کنترل اغلب خونریزیهای خارجی، اعمال فشار مستقیم بر محل زخم است. باید با استفاده از گاز استریل، پارچه تمیز یا حتی لباس در دسترس، مستقیماً روی محل خونریزی فشار وارد کرد. این فشار باید مداوم و محکم باشد و حداقل چند دقیقه بدون وقفه ادامه یابد. برداشتن مکرر پارچه برای بررسی زخم اشتباه است، زیرا لختههای در حال شکلگیری را از بین میبرد و خونریزی را تشدید میکند؛ در صورت خیس شدن پانسمان، باید لایه جدیدی روی آن قرار داد و فشار را ادامه داد.
در کنار فشار مستقیم، بالا نگه داشتن عضو آسیبدیده، در صورتی که شکستگی مشکوک وجود نداشته باشد، میتواند به کاهش جریان خون و کنترل بهتر خونریزی کمک کند. بالا بردن اندام بالاتر از سطح قلب باعث میشود فشار خون در آن ناحیه کمتر شود و روند خونریزی کندتر گردد. البته این اقدام مکمل فشار مستقیم است و هرگز جایگزین آن نمیشود.
در مواردی که جسمی مانند چاقو، میخ یا قطعه فلز در زخم فرو رفته باشد، نباید آن را خارج کرد. خارج کردن جسم ممکن است خونریزی شدیدتری ایجاد کند، زیرا همان جسم گاهی به طور موقت نقش سد را ایفا میکند. در چنین شرایطی باید اطراف جسم را با پانسمان ثابت کرد و فشار را بهگونهای اعمال نمود که جسم حرکت نکند. سپس در سریعترین زمان ممکن با اورژانس تماس گرفته و مصدوم را به مرکز درمانی منتقل کرد.
مهارتی که میتواند قلبی را دوباره به تپش برگرداند
یکی دیگر از ابزارهای مؤثر در خونریزیهای شدید اندامها، تورنیکه (رگبند) یا بستن باند فشاری بالاتر از محل زخم است؛ اما استفاده از آن نیازمند آگاهی دقیق است. تورنیکه (رگبند) باید فقط در خونریزیهای شدید شریانی که با فشار مستقیم کنترل نمیشوند استفاده شود. محل بستن آن چند سانتیمتر بالاتر از زخم و نه روی مفصل است. زمان بستن تورنیکه باید یادداشت شود، زیرا طولانی شدن آن میتواند به بافتها آسیب جدی وارد کند. استفاده نادرست از تورنیکه (رگبند) ممکن است خطرناک باشد، بنابراین آموزش صحیح در این زمینه اهمیت ویژه دارد.
همزمان با کنترل خونریزی، باید علائم شوک نیز بررسی شود. رنگپریدگی، سردی پوست، تعریق سرد، تند شدن نبض و احساس ضعف از نشانههای شوک هستند. در صورت مشاهده این علائم، مصدوم را به پشت بخوابانید، پاهای او را کمی بالا بیاورید مگر آنکه آسیب ستون فقرات یا شکستگی پا مشکوک باشد، و او را با پتو یا لباس گرم نگه دارید. جلوگیری از افت دمای بدن در این شرایط بسیار مهم است، زیرا سرما میتواند وضعیت شوک را تشدید کند.
تماس سریع با اورژانس بخش جداییناپذیر مدیریت خونریزی شدید است. حتی اگر خونریزی به ظاهر کنترل شده باشد، مصدوم باید توسط کادر درمانی ارزیابی شود. گاهی آسیبهای عمیقتر یا خونریزی داخلی همزمان وجود دارد که بدون بررسی تخصصی قابل تشخیص نیست. ارائه اطلاعات دقیق درباره نوع حادثه، میزان خونریزی، اقدامات انجامشده و وضعیت هوشیاری مصدوم به اپراتور اورژانس، روند امدادرسانی را تسریع میکند.
در نهایت باید تأکید کرد که یادگیری کمکهای اولیه، بهویژه مهارت کنترل خونریزی خارجی، مسئولیتی اجتماعی است. شرکت در دورههای آموزشی معتبر، تمرین عملی بستن پانسمان و کار با تورنیکه (رگبند) و حتی نگهداری یک جعبه کمکهای اولیه مجهز در خانه و خودرو، میتواند تفاوتی حیاتی ایجاد کند.
نظر شما