به گزارش خبرگزاری ایمنا، در شرایطی که ورزش ایران خود را برای رویدادهای مهمی همچون بازیهای آسیایی ناگویا ۲۰۲۶، آغاز رقابتهای کسب سهمیه المپیک لسآنجلس و سایر میدانهای بینالمللی آماده میکند، موضوع بودجه و نحوه توزیع آن به یکی از چالشهای جدی و بحثبرانگیز میان اهالی ورزش تبدیل شده است. در سالهای گذشته همواره این انتقاد مطرح بوده است که سهم ورزش از بودجه عمومی کشور متناسب با جایگاه، کارکرد اجتماعی و نقش آن در ارتقای سرمایه اجتماعی و هویت ملی نیست. بسیاری از کارشناسان معتقد هستند سهم ورزش در ساختار بودجهریزی کشور کوچک دیده شده و همین مسئله، ریشه بخشی از مشکلات اجرایی، عمرانی و قهرمانی در ورزش ایران است.
در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ که در روزای گذشته به تصویب رسید رقمی نزدیک به ۲۶ میلیارد برای حوزه ورزش در نظر گرفته شده که بخش قابلتوجهی از آن به اعتبارات عمرانی استانها اختصاص دارد و به طور عملی دست متولیان ورزش را برای تقویت بخش قهرمانی و حمایت هدفمند از فدراسیونها محدود میکند. در کنار این بودجه رسمی، اختصاص دادن منابعی خارج از شمول و کمکهای مستقیم از سوی مجلس به برخی فدراسیونها نیز مورد بحث و نقد قرار گرفت.
موضوعی که از نگاه برخی صاحبنظران، مرز میان قانونگذاری و اجرا را کمرنگ کرده است. اگرچه مجلس با اختصاص هزار و ۸۳۰ میلیارد برای کمک به فدراسیونهای ورزشی نقش موثری را در حوز ورزش ایفا کرده است اما، تفاوت معنادار در میزان حمایت مالی از رشتههای مختلف، بهویژه در مقایسه میان فدراسیونهای مدالآور و رشتههایی با سهم کمتر در افتخارات بینالمللی، پرسشهایی جدی درباره توزیع منابع و نداشتن بودجهریزی مبتنی بر عملکرد را برای ورزش دوستان ایجاد کرده است.
«چانه» ورزش در بودجه کوچک است
رسول نظری، عضو هیئت علمی دانشگاه خوراسگان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره بودجه اختصاص پیدا کرده به ورزش برای سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: اگر دوره پس از دفاع مقدس و ورود کشور به دولت سازندگی و مسیر توسعه را در نظر بگیریم، به نظر میرسد ورزش همواره سهم کوچکی از بودجه داشته است. یکی از گلوگاههای استراتژیک ورزش ایران همین کوچک بودن «چانه» ورزش در بودجه است. سهم ورزش از بودجه عمومی کشور بسیار محدود گرفته میشود و همین مسئله هم در حوزه اجرایی و هم در بخش عمرانی آسیبزا بوده است. بر این باور هستم کوچک بودن سهم ورزش در بودجه، یکی از مهمترین تنگناهای ساختاری ورزش ایران است.
وی افزود:در بودجه سال ۱۴۰۵ در حوزه ورزش حدود ۲۶ همت برای ورزش در نظر گرفته شده است. از این میزان نزدیک به ۱۳ همت به حوزه عمرانی استانها اختصاص پیدا میکند و به طور عملی امکان استفاده از آن برای بخش قهرمانی و حوزههایی که برند ورزش ایران را شکل میدهند، وجود ندارد. بخش دیگر بودجه، حدود چهار تا پنج همت، سهم ۵۲ فدراسیون ورزشی است. حدود سه تا چهار همت نیز به کمیته ملی المپیک و پارالمپیک اختصاص دارد و نزدیک به یک همت هم در اختیار وزیر ورزش و خود وزارتخانه است.
۸۰۰ میلیارد برای کشتی؟ زیاد نیست
این مدیر ورزشی تصریح کرد: یک بدعت نگرانکننده در پنج یا شش سال گذشته شکل گرفته است. از مجلس قبل تا این مجلس، کمیسیون فرهنگی و فراکسیون ورزش، از محل بودجههای خارج از شمول مجلس، بر اساس سلیقه و دیدگاه خود مبالغی را به فدراسیونها اختصاص دادند بدون اینکه مرکز پژوهشهای مجلس یک مطالعه دقیق درباره عملکرد و نیازهای فدراسیونها انجام داده باشد.
وی ادامه داد: برای سال ۱۴۰۵، فراکسیون ورزش مجلس رقمی در حدود هزار ۸۳۰ میلیارد تومان برای کمک به فدراسیونها در نظر گرفته است. از این مبلغ، حدود ۸۰۰ میلیارد تومان به فدراسیون کشتی میرسد؛به این دلیل که کشتی، ورزش نخست کشور است و بیش از ۸۰ درصد مدالهای ما در دورههای مختلف المپیک و پارالمپیک از این رشته بوده است. البته ارتباطات خوب مدیریتی فدراسیون کشتی با بدنه مجلس نیز بر این موضوع بیتأثیر نیست. از آن هزار و ۸۳۰ میلیارد، کشتی حدود ۸۰۰ میلیارد تومان دریافت میکند و سایر فدراسیونها بر اساس عملکرد خود ارقامی بین ۴۰ تا ۱۲۰ میلیارد تومان میگیرند. برای نمونه فدراسیون گلف ممکن است ۴۰ میلیارد تومان دریافت کند، یا به تکواندو رقمی حدود ۲۰ میلیارد تومان اختصاص پیدا کرده است.
چرا فوتبال باید ۱۵۰ میلیارد تومان دریافت کند؟
نظری خاطرنشان کرد: اول اینکه بهتر این بودجه بود در قالب بودجه رسمی وزارت ورزش و بر اساس بودجهریزی عملیاتی توزیع میشد. یکی از خلأهای جدی ما در ورزش، نبود بودجهریزی مبتنی بر عملیات است. در حال حاضر، سیستم بودجهریزی ما بر مبنای صفر است؛ در حالی که در کشورهای توسعهیافته، بودجه بر اساس عملیات، خروجی و عملکرد اختصاص پیدا میکند. بر این باور هستم با توجه به عملکرد کشتی، حتی ۸۰۰ میلیارد تومان هم رقم بالایی نیست. کشتی ۷۰ تا ۸۰ درصد مدالهای المپیک ما را تأمین کرده است و اعزامهای بسیاری دارد و پیشانی ورزش ایران است، اما سؤال جدی من این است که آیا تکواندو باید فقط ۲۰ میلیارد تومان بگیرد؟ این رشته ورزشی در المپیک پاریس از چهار اعزامی چهار مدال به دست آورد.
وی بیان کرد: چرا فوتبال باید ۱۵۰ میلیارد تومان از این محل دریافت کند، در حالی که گردش مالی این رشته نزدیک به هزار میلیارد تومان است و از اسپانسر، حق پخش و شرکتهای خصولتی بهره میبرد؟ چرا گلف باید ۴۰ میلیارد تومان دریافت کند؟یا سهم فدراسیون والیبال کجا است؟ نکته این است وقتی بودجهریزی بر مبنای عملکرد نباشد و بیشتر بر اساس لابیهای سیاسی و رانت شکل بگیرد، طبیعی است که این منابع تبدیل به «حیاط خلوت» برخی نمایندگان شود که هرچه قدر افراد لابی قویتری داشته باشند سهم بیشتری هم خواهند داشت.
هر ریالی که وارد ورزش شود، کم است
عضو هیئت علمی دانشگاه خوراسگان عنوان کرد: سالهای پیش رو برای ورزش ایران بسیار حساس است؛ بازیهای آسیایی ناگویا ۲۰۲۶، آغاز سهمیههای المپیک لسآنجلس و بازیهای آسیایی جوانان را در پیش داریم. در چنین شرایطی دو سؤال اساسی مطرح میشود اول اینکه چرا این بودجه به شکل حیاط خلوت توزیع میشود ودوم، چرا بودجهریزی ما عملیاتی نیست؟ مجلس باید بودجه را تصویب کند و دولت آن را اجرا کند. نهادهای نظارتی، از جمله دیوان محاسبات و قوه قضاییه، باید بر حسن اجرا نظارت داشته باشند. اما وقتی مجلس با اختصاص مستقیم هزار و ۸۳۰ میلیارد تومان از حوزه قانونگذاری وارد جزئیات اجرا میشود، به طور عملی از حوزه قانونگذاری وارد حوزه اجرا شده و این موضوع با اصل تفکیک قوا منافات دارد.
وی اضافه کرد: با این وجود تأکید میکنم هر ریالی که وارد ورزش شود، کم است؛ چون اساساً سهم ورزش در کشور کوچک گرفته شده است. اما حکمرانی بودجه در ورزش ما جزیرهای و کاریکاتوری است. از المپیک ۱۹۴۸ لندن تا المپیک ۲۰۲۴ پاریس، ایران در مجموع ۸۸ مدال المپیک کسب کرده است که از این تعداد ۲۳ مدال طلا بودهاند و از این ۲۳ طلا، ۱۱ طلا متعلق به کشتی است. یعنی حدود ۶۴ درصد طلای المپیکی ایران و بیش از ۸۰ درصد کل مدالها مربوط به کشتی است.
کشتی پیشانی ورزش ایران است
نظری یادرآور شد: پس کشتی پیشانی ورزش ایران است. با توجه به حجم اعزامها، مسابقات گزینشی و جایگاه بینالمللی این رشته این بودجه رقم غیرمنطقی نیست. ضمن اینکه وزارت ورزش نیز جداگانه رقمی حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد تومان به کشتی کمک خواهد کرد و خود فدراسیون هم از طریق اسپانسر جذب منابع میکند. در مقابل، فوتبال با گردش مالی نزدیک به هزار میلیارد تومان، از منابع مختلف بهره میبرد و عملکرد آن در سالهای گذشته متناسب با این هزینهها نبوده است. هیچکدام از فدراسیونهای ما عملکردی همچون کشتی نداشتهاند و وقتی فدراسیون گلف به دلیل ارتباطات ۴۰ میلیارد دریافت میکند یعنی بودجهریزی بر مبنای عملکرد نیست.
وی تاکید کرد: شش سال است که از برنامه پنجم توسعه گذشتهایم و وارد سال اول برنامه هفتم شدهایم، اما سرانه فضای ورزشی کشور حدود ۰.۷۴ متر مربع است. طبق برنامه، ما باید از سال ۱۳۹۰ به سرانه ۱.۲ متر مربع میرسیدیم، اما در حال حاضر ۱۴ سال از آن موعد گذشته و هنوز به یک متر مربع برای هر ایرانی نرسیدهایم. باتوجه به بودجههای عمرانی دست کم۳۰ سال زمان نیاز است تا به استانداردهای تعیینشده برسیم؛ آن هم به شرطی که کلنگزنیهای نمایشی و پروژههای غیرکارشناسی جدید اضافه نشود. یکی از بزرگترین گلوگاههای ورزش ایران، همین زیرساختها است.
این مدیر ورزشی در پایان اضافه کرد: ورزش ایران با یک حکمرانی کاریکاتوری روبهرو است. مجلس باید قانونگذاری کند، دولت اجرا کند و نهادهای نظارتی نظارت داشته باشند. اما امروز این مرزها مخدوش شده است. با وجود همه این انتقادها، باز هم تأکید میکنم هر مقدار منابعی که وارد ورزش شود، کم است؛ اما باید در چارچوب قانون، مبتنی بر عملکرد و به دور از مسائل دیگر توزیع شود.
نظر شما