به گزارش خبرگزاری ایمنا، تحلیل وضعیت بارندگیها یکی از ابزارهای مهم برای پایش شرایط اقلیمی و مدیریت منابع آب به شمار میرود و بررسی میزان و الگوی بارشها امکان شناسایی روندهای بلندمدت مانند کاهش یا افزایش بارندگی، بروز خشکسالیها و احتمال وقوع سیلابها را فراهم میکند. این تحلیلها نقش مهمی در آگاهیبخشی عمومی دارند و میتوانند تصویر روشنی از وضعیت منابع آبی کشور در اختیار افکار عمومی و تصمیمگیران قرار دهند.
از سوی دیگر، نتایج حاصل از تحلیل بارندگیها مبنای برنامهریزی و سیاستگذاری در حوزههای مختلف است. مدیریت منابع آب، کشاورزی، محیطزیست و حتی توسعه شهری بدون اتکا به دادههای دقیق بارش با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد و اطلاعرسانی رسانهای در این زمینه میتواند به افزایش حساسیت جامعه نسبت به مصرف بهینه آب کمک کند و زمینهساز تصمیمگیریهای آگاهانهتر برای مقابله با پیامدهای کمآبی و تغییرات اقلیمی باشد.
پهنه بندی بارش استانهای کشور
مطابق نقشه زیر در هفته یازدهم از سال زراعی جاری و از تاریخ دهم تا شانزدهم، استانهای نیمه شمالی کشور بارندگی داشتهاند و میانگین بارش تمام استانها از میانگین بارش بلند مدت طی این هفته کمتر و میانگین بارش کشور نسبت به بلند مدت ۶.۴ میلی متر کمتر بوده است.
بیشینه بارش تجمعی این هفته در ایستگاههای آستارا و حویق در استان گیلان به ترتیب به میزان ۸۴.۷ و ۸۱ میلیمتر و ایستگاه تنکابن در استان مازندران به میزان ۷۳.۷ میلی متر ثبت شده است.
پهنه بندی مقدار انحراف مجموع بارش دریافتی کشور نسبت به بلند مدت
نقشه زیر انحراف مجموع بارش تجمعی هفته یازدهم از سال زراعی جاری نسبت به بازه زمانی مشابه بلند مدت (۱۳۹۹-۱۳۷۰) را نشان میدهد که مطابق با نقشه انحراف بارش دریافتی نسبت به بلند مدت طی این هفته در بیشتر نیمه شرقی کشور نرمال بدون بارش و در نیمه غربی نرمال تا کمتر از آن بوده است.
استانهای مازندران، گیلان و آذربایجان شرقی در بخشهای کوچکی از مساحت خود بارش تا ۴۰ میلی متر بیشتر از نرمال و در بخشهای دیگری بارش کمتر از نرمال تا ۴۰ میلی متر داشتهاند.
استانهای خراسان شمالی، رضوی و جنوبی و سمنان، در تمام مساحت خود و گلستان، یزد، کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان، در بیشتر مساحت خود در شرایط نرمال بدون بارش بوده و سایر استانهای کشور در تمام یا بخشهایی از مساحت خود بارش کمتر از نرمال تا ۸۰ میلی متر داشتهاند.
پهنه بندی خشکسالی ۱۴ روزه با استفاده از شاخص خشکسالی مؤثر
نقشه زیر بیانگر وضعیت خشکسالی طبق شاخص کوتاه مدت مؤثر ۱۴ روزه EDI است که این نقشه نشان میدهد از نظر شاخص مؤثر خشکسالی در این ۱۴ روز بیشتر مساحت کشور در تمام یا بخشهایی از مساحت خود خشکسالی خفیف تا شدید داشتهاند.
استانهای اردبیل، آذربایجان شرقی و غربی، کردستان، کرمانشاه و ایلام در بخشهایی از مساحت خود ترسالی خفیف تا شدید و در بخشهای دیگری خشکسالی خفیف تا شدید داشتهاند.
استان سیستان و بلوچستان در شرایط نرمال بدون بارش بوده است و سایر استانهای کشور در تمام یا بخشهایی از مساحت خود خشکسالی خفیف تا شدید داشتهاند.
بیهنجاری دمای میانگین استانهای کشور نسبت به بلندمدت
نمودار و نقشه زیر بیانگر اختلاف میانگین دمای هفته یازدهم از سال زراعی جاری با میانگین دما در بلند مدت (۱۳۹۹-۱۳۷۰) در هفته مشابه برای کشور و استانها است که در کل کشور ۱.۵ درجه سانتیگراد افزایش را نشان میدهد و تمام استانهای کشور افزایش دما را تجربه کردهاند.
بیشترین بیهنجاری مثبت دمای میانگین هفته مربوط به استان گیلان به میزان ۳.۴ درجه و بیشترین بیهنجاری منفی دما مربوط به استان سیستان و بلوچستان به میزان ۰.۴ درجه سانتیگراد بوده است.
استان هرمزگان تغییر دمایی محسوسی نسبت به میانگین بلند مدت خود طی این هفته نداشته است.
بررسی وضعیت بارشها یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی شرایط اقلیمی هر منطقه است. میزان و توزیع زمانی بارش نه تنها بر منابع آب سطحی و زیرزمینی اثر میگذارد، بلکه با امنیت غذایی، تولید کشاورزی و حتی پایداری سکونتگاههای انسانی در ارتباط است. بدون رصد دقیق بارشها، برنامهریزی برای مدیریت منابع آب با خطای جدی همراه خواهد بود.
در کشورهایی که بخش عمدهای از آنها در اقلیم خشک و نیمهخشک قرار دارد، اهمیت پایش بارشها دوچندان است. نوسانهای بارندگی، وقوع خشکسالیهای متوالی یا بارشهای شدید و سیلابی میتواند پیامدهای گستردهای برای بخش کشاورزی، تأمین آب شرب و حتی زیرساختهای شهری داشته باشد و تحلیل آماری دادههای بارش کمک میکند تا برای سالهای کمآب یا پرآب آمادگی بیشتری داشته باشند.
از سوی دیگر، بررسی وضعیت بارشها در مدیریت سدها و مخازن آبی نقشی کلیدی ایفا میکند. تصمیمگیری درباره میزان ذخیره یا رهاسازی آب، وابسته به پیشبینیهای دقیق هواشناسی و تحلیل روند بارش است. در صورت بیتوجهی به این دادهها، احتمال بروز بحرانهایی مانند کمبود آب یا خسارات ناشی از سیلاب افزایش مییابد.
پایش بارشها همچنین در حوزه تغییرات اقلیمی اهمیت ویژهای دارد و مقایسه دادههای بلندمدت نشان میدهد که الگوی بارندگی در بسیاری از مناطق دستخوش تغییر شده است؛ این تغییر الگوها نیازمند بازنگری در شیوههای مدیریت منابع طبیعی و برنامههای توسعهای است.
آگاهی عمومی از وضعیت بارشها میتواند به اصلاح الگوی مصرف آب نیز کمک کند و وقتی شهروندان بدانند یک سال آبی با کاهش بارندگی روبهرو بوده است، همراهی بیشتری در صرفهجویی و مصرف مسئولانه خواهند داشت و اطلاعرسانی شفاف و مستمر درباره وضعیت بارش، بخشی از راهبرد کلان مدیریت پایدار منابع آب به شمار میآید.
نظر شما