به گزارش خبرگزاری ایمنا از البرز، در سالهایی که کلانشهرها بیش از هر زمان دیگری با چالش کمبود سرانه فضای سبز، ساختوسازهای بیضابطه در حریمهای طبیعی و کاهش کیفیت زیستپذیری مواجهاند، مدیریت شهری کرج در دوره ششم، یکی از بلندپروازانهترین پروژههای خود را در حاشیه رودخانه کرج تعریف کرد؛ پروژهای با عنوان «پارکرود» که امروز به یکی از شاخصترین طرحهای توسعه فضای سبز این شهر تبدیل شده است.
این مجموعه فرهنگی ـ تفریحی در شش فاز طراحی شده و طبق اعلام شهرداری، مساحت نهایی آن به بیش از ۱۱ هکتار خواهد رسید. تاکنون سه فاز ابتدایی پروژه به بهرهبرداری رسیده و فازهای چهارم و پنجم نیز در مراحل پایانی آمادهسازی قرار دارد. با تکمیل این بخشها، پارکرود به آبگیر بیلقان متصل خواهد شد و یک پهنه سبز پیوسته در امتداد رودخانه شکل میگیرد؛ حلقهای طبیعی که میتواند نقش ریه تنفسی غرب کرج را ایفا کند.
بازپسگیری حریم رودخانه؛ نقطه آغاز تحول
آنچه پارکرود را از بسیاری پروژههای مشابه متمایز میکند، بستر شکلگیری آن است. این طرح در اراضی آزادسازیشده حریم رودخانه کرج اجرا شده؛ محدودهای که طی سالهای گذشته با محدودیتهای حقوقی و تصرفات پراکنده مواجه بود. آزادسازی این زمینها با همکاری دستگاه قضایی انجام شد و اکنون به کاربری عمومی بازگشته است.
در واقع، پارکرود را میتوان نمونهای از «بازپسگیری فضا برای مردم» دانست؛ رویکردی که در ادبیات نوین مدیریت شهری، بهعنوان یکی از مؤلفههای عدالت فضایی شناخته میشود. تبدیل اراضی محدودشده به فضایی عمومی و در دسترس، نهتنها سرانه فضای سبز را افزایش میدهد، بلکه پیام روشنی درباره اولویت منافع عمومی در برابر منافع فردی دارد.
اجرای پروژه در شش فاز، امکان برنامهریزی مرحلهای و مدیریت منابع را فراهم کرده است. فازهای اول تا سوم که پیشتر به بهرهبرداری رسیدهاند، شامل مسیرهای پیادهروی، دوچرخهسواری، ستهای تندرستی، سایتهای درختکاری، آلاچیقهای خانوادگی، پارکینگ، بوفه و نمازخانه است. این امکانات، پارکرود را از یک فضای سبز ساده به یک مجموعه چندمنظوره تبدیل کرده است.
در فازهای چهارم و پنجم که این روزها مراحل پایانی تکمیل را پشت سر میگذارند، تمرکز بر اتصال کالبدی و بصری پارک به آبگیر بیلقان و تقویت پیوستگی اکولوژیک این پهنه است. چنین پیوستگیای میتواند علاوه بر افزایش جذابیت گردشگری، نقش مهمی در حفظ زیستبوم رودخانه و ساماندهی حریم آن ایفا کند.
کارشناسان شهری معتقدند که ایجاد این کریدور سبز، در صورت نگهداشت اصولی، میتواند به یک محور پیادهمدار شاخص در کرج تبدیل شود؛ محوری که ضمن ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، الگوی توسعه آینده در حاشیه رودخانه را نیز مشخص میکند.
شهردار: خواستار توسعه متوازن هستیم
مهرداد کیانی، شهردار کرج، با تأکید بر اهمیت این پروژه گفته است که «پارکرود» امروز به فضایی زیبا و آرامشبخش برای استفاده عموم مردم تبدیل شده و با تکمیل فازهای بعدی، جلوههای تازهتری از این پهنه سبز در اختیار شهروندان قرار خواهد گرفت. به گفته وی، این طرح یکی از طولانیترین پروژههای فضای سبز در دوره مدیریت شهری فعلی است و رایزنیهایی برای تملک اراضی پیرامونی بهمنظور توسعه فازهای جدید در حال انجام است.
این اظهارات نشان میدهد که شهرداری، پارکرود را یک پروژه مقطعی نمیداند، بلکه آن را بهعنوان هستهای برای توسعه آتی در نظر گرفته است؛ توسعهای که میتواند با افزودن امکانات فرهنگی، ورزشی و خدماتی، این پهنه را به مقصدی شهری در مقیاس فرامنطقهای تبدیل کند.
از منظر محیطزیستی، ساماندهی حریم رودخانه و جلوگیری از ساختوسازهای بیضابطه، یکی از مهمترین دستاوردهای پارکرود به شمار میرود. حضور مستمر شهروندان در این فضا، خود عاملی برای افزایش نظارت اجتماعی و کاهش تخلفات احتمالی در حاشیه رودخانه است.
از منظر اجتماعی نیز، این پروژه بستری برای تعاملات شهری فراهم کرده است. خانوادهها، ورزشکاران، سالمندان و کودکان، همگی میتوانند در فضایی امن و استاندارد از امکانات پارک بهرهمند شوند. در شرایطی که بسیاری از شهروندان با کمبود فضاهای عمومی کیفی مواجهاند، ایجاد چنین مجموعهای میتواند به ارتقای نشاط اجتماعی و کاهش آسیبهای ناشی از فقر فضایی کمک کند.
چالشهای پیشرو؛ نگهداشت و توسعه پایدار
با وجود دستاوردهای قابل توجه، تداوم موفقیت پارکرود وابسته به دو عامل کلیدی است «نگهداشت مستمر و توسعه پایدار. تجربه پروژههای مشابه در دیگر شهرها نشان داده که بدون تأمین بودجه کافی برای نگهداشت، کیفیت فضا بهتدریج افت میکند.»
همچنین هرگونه توسعه آتی باید با ملاحظات دقیق زیستمحیطی همراه باشد تا پیوستگی طبیعی رودخانه خدشهدار نشود. طراحی فازهای جدید، در صورت تحقق، نیازمند مطالعات دقیق در حوزه آب، خاک، پوشش گیاهی و تابآوری اقلیمی خواهد بود.
اگر پارکرود بتواند در سالهای آینده بهصورت پایدار مدیریت و توسعه یابد، این پروژه ظرفیت آن را دارد که به الگویی برای سایر شهرهای کشور در ساماندهی حریم رودخانهها تبدیل شود. بسیاری از کلانشهرها با مسئله تصرف و بینظمی در حریمهای طبیعی مواجهاند و تجربه کرج میتواند نشان دهد که با اراده مدیریتی و هماهنگی میان دستگاهها، بازآفرینی این فضاها ممکن است.
اکنون و در آستانه بهرهبرداری از فازهای پایانی، پارکرود تنها یک پروژه عمرانی نیست؛ نمادی است از تغییر نگاه به طبیعت شهری. بازگشت به رودخانه، بازتعریف حریمها و سپردن فضاهای طبیعی به مردم، مسیری است که اگر با تدبیر ادامه یابد، میتواند کرج را یک گام به سوی شهری زیستپذیرتر و متوازنتر نزدیک کند.
نظر شما