به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در دهههای اخیر، افزایش احتمال درگیریهای نظامی و جنگهای شهری موجب شده است که موضوع ایمنی شهرها در برابر جنگ به یکی از محورهای اصلی پژوهشهای شهری و سیاستگذاری عمومی تبدیل شود.
جنگ، فراتر از یک درگیری نظامی، یک بحران جدی است که ساختار شهر، زندگی مردم و عملکرد خدمات اساسی را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد. برنامهریزی شهری در این شرایط، به معنای آمادهسازی شهرها برای مواجهه با این بحران و تسهیل بازسازی سریع و پایدار پس از آن است. این رویکرد، نیازمند تغییر در تفکر سنتی برنامهریزی و اتخاذ دیدگاهی جامع و چندوجهی است.
هلسینکی؛ شهر پناهگاهی
در هستهٔ این رویکرد، انعطافپذیری زیرساختها قرار دارد. شهرها باید بهگونهای طراحی شوند که بتوانند در برابر آسیبهای ناشی از جنگ مقاومت کنند و در صورت تخریب، به سرعت بازسازی شوند. استفاده از مصالح ساختمانی مقاوم، طراحی ساختمانهای ماژولار و قابل تغییر کاربری، و ایجاد شبکههای انرژی و آب توزیعشده، از جمله این اقدامات هستند. به عنوان مثال، ساختمانهایی که میتوانند به سرعت به پناهگاههای اضطراری تبدیل شوند، میتوانند نقش مهمی در کاهش تلفات انسانی ایفا کنند.
شهر هلسینکی در فنلاند به دلیل موقعیت جغرافیایی و تاریخچه دفاعی، دارای شبکه گستردهای از پناهگاههای زیرزمینی است که برای ساکنان در مواقع اضطراری در نظر گرفته شدهاند. این پناهگاهها، که در زیرساختهای شهری ادغام شدهاند، میتوانند بخش قابل توجهی از جمعیت شهر را در خود جای دهند و امکانات اساسی مانند آب، برق، تهویه و ارتباطات را فراهم میکنند. این زیرساخت، به عنوان بخشی از برنامهریزی شهری، به طور مداوم نگهداری و بهروزرسانی میشود تا در صورت نیاز، به سرعت قابل استفاده باشد.
فضاهای عمومی نیز باید در این برنامهریزی نقش کلیدی داشته باشند. پارکها، میدانها و مراکز فرهنگی میتوانند در زمان صلح، فضاهایی برای تعامل اجتماعی و تفریح باشند و در زمان جنگ، به پناهگاههای امن و مراکز توزیع کمکهای اضطراری تبدیل شوند. طراحی این فضاها باید با در نظر گرفتن نیازهای افراد با تواناییهای مختلف و فراهم کردن امکانات اساسی مانند آب، غذا و سرپناه صورت گیرد.
سنگاپور میزبان پناهگاههای خودکفا
در شهر سنگاپور، پارکها و فضاهای سبز به عنوان بخشی از استراتژی تابآوری شهری، به گونهای طراحی شدهاند که در زمان بحران، نقش پناهگاه اضطراری ایفا کنند. به عنوان مثال، بعضی از پارکها دارای مناطق مرتفع و مقاوم هستند که میتوانند به عنوان پناهگاه در برابر سیلاب یا سایر بلایای طبیعی مورد استفاده قرار گیرند. همچنین، این پارکها مجهز به سیستمهای جمعآوری آب باران و ذخیره انرژی خورشیدی هستند که میتوانند در زمان قطع برق، منابع حیاتی را تأمین کنند. طراحی این فضاها با در نظر گرفتن دسترسی آسان برای افراد با معلولیت و فراهم کردن امکانات اساسی مانند آب آشامیدنی و سرپناه، به آنها به پناهگاههای امن و کارآمدی در زمان بحران تبدیل میکند.
استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر و منابع محلی، ساخت پناهگاههای عمومی در دسترس ساکنان و طراحی چندمرکزی شهر از جمله اقداماتی هستند که از تمرکز آسیب جلوگیری میکند و امکان تداوم زندگی شهری را در شرایط بحرانی فراهم میسازند.
مشارکت جامعه در فرآیند برنامهریزی نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. شهروندان، به عنوان ساکنان و آشنایان با محیط زندگی خود، میتوانند اطلاعات ارزشمندی در مورد نقاط آسیبپذیر شهر، نیازهای اضطراری و راههای مقابله با بحران ارائه دهند. ایجاد نقشههای اضطراری مشارکتی و سامانههای اطلاعرسانی عمومی، میتواند به افزایش آگاهی و آمادگی شهروندان کمک کند.
تهیه نقشههای مشارکتی در ناگویا
در شهر ناگویای ژاپن، یک برنامه مشارکتی به نام شبکه داوطلبان ناگویا (Nagoya Volunteer Network) وجود دارد. این شبکه، شهروندان را در فرآیند برنامهریزی برای بلایای طبیعی، از جمله زلزله، مشارکت میدهد. شهروندان در کارگاهها و جلسات آموزشی شرکت میکنند، نقشههای اضطراری محلی را تهیه میکنند (که شامل مسیرهای تخلیه، مکانهای تجمع امن و منابع موجود است) و در تمرینهای شبیهسازی بحران شرکت میکنند. این مشارکت، به مقامات شهری کمک میکند تا برنامههای اضطراری را با در نظر گرفتن نیازها و دانش محلی تنظیم کنند و همچنین به شهروندان احساس مسئولیت و آمادگی بیشتری در مواجهه با بحران میدهد.
چارچوبهای قانونی و سیاستگذاری مناسب، نقش مهمی در تسهیل فرآیند بازسازی پس از جنگ ایفا میکنند. این چارچوبها باید شامل استانداردهای ساختاری، الزامات برای ذخیرهسازی منابع اساسی و سازوکارهای مالی برای تأمین هزینههای اضطراری باشند. همکاری بینالمللی و استفاده از تجربیات سایر کشورها نیز میتواند به تسریع این فرآیند کمک کند.
برنامهریزی شهری برای مقابله با جنگ، یک چالش پیچیده و چندبعدی است که نیازمند رویکردی جامع، انعطافپذیر و مبتنی بر مشارکت جامعه است. با اتخاذ این رویکرد، میتوان شهرها را برای مواجهه با این بحران آماده کرد و به بازسازی سریع و پایدار آنها پس از جنگ کمک کرد.
نظر شما