به گزارش خبرگزاری ایمنا، مراسم اختتامیه جشنواره بینالمللی موسیقی فجر دیروز در تالار وحدت برگزار شد؛ آیینی که امسال نهفقط به دلیل پایان یک رویداد هنری، بلکه بهواسطه اجرای نخستین پروژه آواتارخوانی در موسیقی ایران مورد توجه قرار گرفت.
در این اجرا، آواتاری با نام «آوین» بهعنوان خواننده مجازی، در کنار نوازندگان واقعی روی صحنه ظاهر شد؛ تجربهای که به گفته برگزارکنندگان، تلاشی برای ایجاد پیوندی متعادل میان خلاقیت انسانی و ظرفیتهای فناوری هوش مصنوعی است.
سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیه اختتامیه جشنواره موسیقی فجر با اشاره به حضور هوش مصنوعی در این جشنواره برای اولین بار اظهار کرد: حوزه فناوریهای نوین، بهخصوص هوش مصنوعی، در حوزههای مختلف ورود پیدا کرده است. این حوزهها هم میتواند تهدید باشد و هم میتوانند فرصت. اینکه ما چطور میتوانیم این مسائلی که در دنیای جدید وارد شدهاند، در آینده جای پای محکمی برایشان ایجاد کنیم و آنها را تبدیل به یک فرصت بکنیم، مهم است؛ نقطههای ارتباطی که با اینها برقرار میکنیم اهمیت دارد.
وی افزود: اتفاقی که امروز با اجرای آواتار هوش مصنوعی افتاد، یک نقطه ورود بهعنوان یک دریچه بود؛ اینکه ما چگونه فضای آواتار هوش مصنوعی را در حوزههایی که به حضور آواتار در فضای زنده نیاز دارد، استفاده کنیم، اهمیت دارد و تجربهایست که حتماً باید امتداد پیدا کند تا دریچههای فرصت آن بیشتر دیده شود و ما نسبت به دریچههای تهدید آن هم مدیریت داشته باشیم.
به طور کلی هوش مصنوعی و استفاده از آن در هر حوزهای اگر درست استفاده شود، میتواند کمک کننده و در برخی موارد اصلاح کننده و پوشاننده خطاهای انسانی شود؛ البته در حوزه هنر به ویژه هنرهای اجرایی و نمایشی باید این مسئله در مورد هوش مصنوعی در نظر گرفته شود که هیچ گاه مانند انسان نمیتواند، احساسات و عواطف انسانی را به خوبی نشان دهد.
تلفیق خلاقیت انسانی و هوش مصنوعی
آرش امینی، دبیر چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، ضمن اشاره به جایگاه هوش مصنوعی در جهان امروز، آن را یکی از مهمترین رویکردهای معاصر دانست که در حوزههای مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و هنری مورد توجه قرار گرفته است و اظهار میکند: همانگونه که بسیاری از فناوریهای نوین در ابتدا با تردید و احساس بیگانگی روبهرو میشوند اماو پس از گذشت زمان بهتدریج به بخشی عادی از زندگی روزمره تبدیل میشوند، هوش مصنوعی نیز مسیر مشابهی را طی میکند و امروز به ابزاری مهم در ارتباطات و تسهیل فرایندها بدل شده است.
وی میافزاید: در حوزه موسیقی، هوش مصنوعی نه بهعنوان موجودی مستقل و خلاق، بلکه بهعنوان ابزاری برای افزایش سرعت، دقت و کارایی مطرح است. همانطور که جستوجو و پژوهش نسبت به گذشته سادهتر و سریعتر شده، در موسیقی نیز این فناوری میتواند در آهنگسازی، تنظیم و حتی انتخاب شعر مؤثر باشد. با این حال، هنوز نمیتوان برای هوش مصنوعی جایگاه ابتکاری مستقل قائل شد، هرچند آینده جهان و هنر بیتردید تحت تأثیر آن قرار خواهد گرفت.
دبیر چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر میگوید: بر همین اساس، در جشنواره امسال پروژهای با عنوان «نرمآواز» طراحی شد که در آن یک خواننده مجازی به نام «آوین» در کنار نوازندگان واقعی اجرا میکند؛ تلفیق میان اجرای زنده انسانی و یک آواتار هوشمند یک نقطه عطف است؛ زیرا نشاندهنده پیوندی تازه میان فناوری و هنر است. این خواننده مجازی بر پایه دادهها و تجربههای انسانی آموزش دیده و میتواند اجرای دقیق و استانداردی ارائه دهد؛ اجرایی که میتواند برای هنرمندان جوان بهعنوان الگویی فنی و حرفهای مورد توجه قرار گیرد.
امینی در پایان تأکید میکند: در این پروژه، آهنگسازی، تنظیم و شعر به طور کامل توسط انسان انجام شده و تنها بخش مجازی، خواننده است. هدف، ایجاد تعادل میان خلاقیت انسانی و ظرفیتهای هوش مصنوعی بوده است؛ تعادلی که میتواند مسیرهای تازهای را در آینده موسیقی بگشاید.
هوش مصنوعی باید در خدمت موسیقی فاخر و ارزشهای انقلابی باشد
محمد گلریز، خواننده پیشکسوت کشور در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، درباره اجرای مبتنی بر هوش مصنوعی در عرصه موسیقی اظهار میکند: بهنظر من اصلِ ورود هوش مصنوعی به موسیقی، امر مثبتی است، اما مهم این است که این فناوری در چه مسیری و با چه هدفی به کار گرفته شود؛ ایده، فلسفه و هدایتکننده آنچه کسی است و قرار است در خدمت چه نوع موسیقی قرار بگیرد.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری صحیح از این فناوری میافزاید: اگر قرار است از هوش مصنوعی استفاده شود، باید در راستای تقویت موسیقی اصیل ایرانی، موسیقی فاخر، آثار آیینی و حماسی باشد. حتی اگر در حوزه پاپ به کار گرفته میشود، باید پاپِ هدفمند و ارزشمحور تولید شود، نه آثاری که فاقد هویت و پیام هستند.
این خواننده با اشاره به اجرای اخیر هوش مصنوعی میگوید: اصل برنامه قابل تقدیر بود؛ اگر این فناوری برای بازآفرینی سرودهای خاطرهانگیز و انقلابی مانند «خجسته باد این پیروزی» یا «بانگ آزادی» به کار گرفته میشد نیز اثرگذاری و جذابیت بیشتری برای مردم داشت؛ چرا که این آثار با خاطره جمعی ملت پیوند خوردهاند.
گلریز با بیان اینکه موسیقی یکی از اثرگذارترین هنرها در ذهن مخاطب است، تصریح میکند: وقتی یک فیلم یا سریال به پایان میرسد، آنچه در ذهن مخاطب بیشتر ماندگار میشود، موسیقی آن اثر است. همین مسئله نشان میدهد که موسیقی چه قدرتی در هدایت ذائقه و ذهن جوانان دارد و دشمنان نیز از این مسیر برای تأثیرگذاری فرهنگی وارد شدهاند.
وی ادامه میدهد: امروز برخی جریانهای معاند تلاش میکنند از طریق تبلیغات، فضای مجازی و تولیدات موسیقایی هدفمند، ذهن جوانان ما را منحرف کنند. در چنین شرایطی، مسئولان فرهنگی و فعالان این عرصه باید هوشیار باشند و اجازه ندهند ذائقه نسل جدید بهسمت آثار سطحی و بیهویت سوق داده شود.
خواننده برجسته کشور با اشاره به ظرفیتهای عظیم فرهنگی کشور خاطرنشان میکند: ما در حوزه موسیقی ایرانی، آیینی و حماسی بسیار غنی هستیم. شهدای بزرگ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس هر یک سوژههایی فاخر برای خلق آثار ماندگارند. این قهرمانان واقعی سرمایههای ملی ما هستند و باید بیش از پیش در قالب موسیقی و هنر به نسل جوان معرفی شوند و هوش مصنوعی در این زمینه میتواند بسیار نقش آفرینی خوبی داشته باشد.
وی در پایان تأکید میکند: موسیقی خوب، شعر هدفمند و اثر هنری فاخر، چه در قالب سنتی و چه پاپ، میتواند در خدمت اعتلای فرهنگی کشور باشد. هوش مصنوعی نیز اگر در همین مسیر هدایت شود، ابزاری مؤثر خواهد بود؛ اما اگر رها شود، ممکن است در جهت خلاف ارزشهای فرهنگی جامعه به کار گرفته شود و آثار سوء به همراه داشته باشد.
به گزارش ایمنا، هوش مصنوعی با ورود خود به حوزه موسیقی، پتانسیل ایجاد تحول در فرآیندهای اجرایی، آموزش و خلق آثار را دارد، اما موفقیت آن وابسته به هدایت درست و متعهدانه این فناوری است. تجربه جشنواره فجر و پروژه «نرمآواز» نشان داد که تلفیق خلاقیت انسانی با ظرفیتهای هوش مصنوعی میتواند نمونهای نوآورانه و الهامبخش خلق کند؛ خواننده مجازی «آوین» با اجرای دقیق و استاندارد، الگویی فنی و آموزشی برای هنرمندان فراهم آورد، در حالی که آهنگسازی، تنظیم و شعر همچنان محصول خلاقیت انسانی باقی ماند.
البته هوش مصنوعی باید در خدمت موسیقی فاخر، آیینی، حماسی و ارزشهای فرهنگی باشد و نباید به تولید آثار سطحی و بدون هویت منجر شود. قدرت موسیقی در تأثیرگذاری بر ذائقه و ذهن نسل جوان، مسئولیت هدایت این فناوری را سنگینتر میکند و ضروری است که مسئولان و هنرمندان مسیر آن را با دقت و آگاهی مشخص کنند.
در مجموع، هوش مصنوعی میتواند ابزاری مؤثر برای ارتقای کیفیت و سرعت تولید موسیقی باشد، مشروط بر آنکه با خلاقیت انسانی و ارزشهای فرهنگی پیوند داده شود. این تعادل، کلید استفاده مسئولانه از فناوریهای نوین و همزمان حفظ هویت و عمق هنری موسیقی ایرانی و جهانی است.
نظر شما