به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، گزارش جدید منتشرشده بر اساس دادههای «چشمانداز شهرنشینی جهان ۲۰۲۵» سازمان ملل متحد، تصویری جامع از تحول جایگاه ۵۰ شهر پرجمعیت جهان در فاصله سالهای ۱۹۷۵، ۲۰۰۰، ۲۰۲۵ و پیشبینی سال ۲۰۵۰ ارائه میدهد؛ تحولی که نشان میدهد مرکز ثقل جمعیت شهری جهان بهتدریج از اقتصادهای توسعهیافته به سوی آسیا و آفریقا منتقل شده است و این روند در دهههای آینده نیز ادامه خواهد داشت.
در سال ۱۹۷۵، ساختار جمعیتی شهرهای بزرگ جهان بهطور عمده در اختیار ژاپن، اروپا و آمریکای شمالی بود. توکیو با بیش از ۲۴ میلیون نفر و اوساکا با بیش از ۱۴ میلیون نفر در صدر قرار داشتند و شهرهایی همچون نیویورک، مکزیکوسیتی، سائوپائولو، لسآنجلس، لندن و پاریس نیز در میان بزرگترینها دیده میشدند. در همان زمان، شهرهایی همچون داکا، کراچی، لاهور، کینشاسا، دارالسلام، آدیسآبابا، لواندا، یائونده و اونیتشا هنوز جمعیتی بهنسبت محدود داشتند و در حاشیه نظام شهری جهان قرار میگرفتند.
با ورود به دهههای پایانی قرن بیستم، رشد سریع جمعیت در آسیا معادلات را تغییر داد. تا سال ۲۰۰۰، شهرهایی همچون شانگهای، پکن، گوانگژو، شنژن و هانگژو در چین، دهلی نو، بمبئی، کلکته، چنای، حیدرآباد و بنگلور در هند، جاکارتا و باندونگ در اندونزی، مانیل در فیلیپین و بانکوک در تایلند، جهش قابلتوجهی را تجربه کردند. در همین دوره، شهرهایی ازجمله سئول، کوالالامپور و استانبول نیز رشد مستمر داشتند. در آمریکای لاتین، مکزیکوسیتی، بوئنوسآیرس، لیما، بوگوتا و ریو دو ژانیرو همچنان از کانونهای اصلی جمعیت شهری محسوب میشدند، هرچند روند رشد آنها نسبت به بعضی شهرهای آسیایی کندتر بود.
در سال ۲۰۲۵، تصویر جهانی بهطور محسوسی دگرگون شد. بسیاری از بزرگترین شهرهای جهان اکنون در جنوب و شرق آسیا قرار دارند. شانگهای، دهلی نو، جاکارتا، کراچی، مانیل و گوانگژو در زمره کلانشهرهای پیشتاز هستند و شهرهایی همچون داکا که در ۱۹۷۵ جمعیتی حدود پنج میلیون نفر داشت، به یکی از غولهای جمعیتی جهان تبدیل شده است. در آفریقا نیز شهرهایی همچون قاهره، لاگوس، کینشاسا، دارالسلام، خارطوم، آدیسآبابا، لواندا، اسکندریه، ژوهانسبورگ، آبیجان، اونیتشا و یائونده با رشدی پرشتاب در حال صعود در رتبهبندی جهانیاند. در همین حال تهران با عبور از ۹ میلیون نفر جمعیت، در میان ۵۰ شهر بزرگ جهان جای گرفت و مسکو نیز با رشد تدریجی در این فهرست حضور پیدا کرد.
بر اساس پیشبینیها برای سال ۲۰۵۰، داکا با بیش از ۵۲ میلیون نفر در رتبه نخست قرار خواهد گرفت و جاکارتا با اندکی فاصله در جایگاه دوم خواهد ایستاد. شانگهای، دهلی نو و کراچی پنج شهر نخست را تشکیل میدهند و پس از آنها قاهره، توکیو، گوانگژو، مانیل و کلکته در میان ۱۰ شهر اول خواهند بود. شهرهایی همچون بمبئی، سئول، بانکوک، لاهور و لواندا نیز جمعیتی فراتر از ۲۰ میلیون نفر خواهند داشت. در این میان، رشد خیرهکننده لواندا از چندصد هزار نفر در دهه ۱۹۷۰ به بیش از ۲۰ میلیون نفر در ۲۰۵۰، نمونهای بارز از دگرگونی شهری در آفریقاست.
در ردههای بعدی، شهرهایی ازجمله سائوپائولو، پکن، مکزیکوسیتی، هوشیمین، استانبول و لاگوس جای میگیرند. مسکو، شنژن، بنگلور، بوئنوسآیرس، لسآنجلس و نیویورک نیز همچنان در فهرست ۵۰ شهر نخست باقی خواهند ماند، هرچند نرخ رشد آنها نسبت به همتایان آسیایی و آفریقایی کمتر است. شهرهای نوظهور یا کمتر شناختهشدهتری همچون حاجیپور در هند، کینشاسا در جمهوری دموکراتیک کنگو، دارالسلام در تانزانیا و آدیسآبابا در اتیوپی جهشهای قابلتوجهی را تجربه خواهند کرد.
در اروپا و ژاپن، شهرهایی همچون لندن، پاریس، مسکو و توکیو همچنان جایگاه مهمی دارند، اما رشد آنها به مرحله ثبات یا حتی کاهش نسبی میرسد. پیشبینی میشود جمعیت اوساکا کاهش پیدا کند و توکیو نیز پس از اوجگیری، با افتی ملایم روبهرو شود. نیویورک و لسآنجلس رشد محدودی خواهند داشت و مکزیکوسیتی و سائوپائولو نیز به وضعیت ثبات تقریبی میرسند.
بنابراین تا سال ۲۰۵۰ تعداد ابرشهرها، یعنی شهرهایی با بیش از ۱۰ میلیون نفر جمعیت، به ۳۷ مورد خواهد رسید. از این میان، ۲۴ شهر در آسیا و ۱۳ شهر در آفریقا قرار خواهند داشت. این تحول نشاندهنده انتقال ساختاری قدرت جمعیتی به اقتصادهای نوظهور است؛ انتقالی که پیامدهای گستردهای برای برنامهریزی شهری، زیرساختها، بازار کار، مسکن، حملونقل و مدیریت منابع طبیعی در پی خواهد داشت.
چشمانداز ارائهشده در این گزارش نشان میدهد که شهرنشینی همچنان یکی از مهمترین نیروهای شکلدهنده به جهان معاصر است. رشد سریع شهرهای آسیا و آفریقا نهتنها چهره جمعیتی سیاره را دگرگون میکند، بلکه نظم اقتصادی و اجتماعی جهانی را نیز تحتتأثیر قرار خواهد داد؛ نظمی که در آن کلانشهرهای جدید، نقش پررنگتری در تعیین مسیر آینده توسعه جهانی ایفا خواهند کرد.
نظر شما