به گزارش خبرگزاری ایمنا از کردستان، پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، کردستان استانی با محدودیتهای جدی در حوزه زیرساختهای آموزشی، بهداشتی و خدمات عمومی بود که ریشه در تمرکزگرایی، ضعف سرمایهگذاری و نابرابریهای منطقهای داشت.
تحلیل شاخصهای توسعه پس از انقلاب نشان میدهد که این وضعیت به تدریج دستخوش تغییر شده و الگوی دسترسی به خدمات عمومی در سطح استان به طور محسوسی بهبود یافته است.
در بخش آموزش عمومی و سوادآموزی، آمارها از یک جهش فوقالعاده حکایت دارند و افزایش نرخ باسوادی در گروههای سنی مختلف، توسعه شبکه مدارس حتی در مناطق کمجمعیت و کاهش نرخ ترک تحصیل، بیانگر آن است که آموزش در کردستان به صورت گسترده توسعه یافته است.
آموزش عالی نیز از دیگر حوزههایی است که تغییرات آن چشمگیر بوده است. شکلگیری مراکز دانشگاهی مستقل، افزایش جمعیت دانشجویی و تولید علم قابل استناد، نشان میدهد که جایگاه کردستان به تدریج در زنجیره علم و پژوهش بسیار بهبود یافته است.
در حوزه اقتصادی به ویژه بخشهای صنعت، معدن و تجارت نیز ساختار استان دچار تحول شده است، اگرچه همچنان سهم صنایع کوچک و متوسط بیشتر است، اما رشد واحدهای صنعتی، فعالسازی ظرفیتهای معدنی و استفاده از مزیت مرزی، نشانههایی از حرکت استان به سمت رشد اقتصادی محسوب میشود.
توسعه زیرساختهای حیاتی مانند گاز، آب شرب سالم و فاضلاب شهری نیز یکی دیگر از شاخصترین تفاوتهای وضعیت کنونی با دوران پیش از انقلاب است.
در بخش سلامت و بهداشت نیز افزایش ظرفیتهای درمانی، نیروی انسانی متخصص و خدمات فوریتهای پزشکی، نشان دهنده عبور استان از وضعیت حداقلی خدمات درمانی به سطحی قابل قبول از پوشش سلامت است.
پوشش گسترده این خدمات در شهرها و روستاها، نه تنها کیفیت زندگی را ارتقا داده، بلکه پیششرط لازم برای توسعه صنعتی، بهداشتی و اجتماعی در استان را فراهم کرده است.
در مجموع، تحلیل روندهای توسعه در کردستان پس از انقلاب اسلامی نشان میدهد که استان مسیر رو به رشدی را طی کرده، هرچند چالشهایی همچنان پابرجا است، اما با این حال مقایسه دادههای پیش و پس از انقلاب بیانگر آن است که کردستان امروز از نظر دسترسی به آموزش، سلامت، زیرساخت و ظرفیت اقتصادی، در موقعیتی متفاوت و به مراتب بالاتر از گذشته قرار دارد.
جهش شاخصهای باسوادی پس از انقلاب در کردستان
رشد میزان باسوادی جمعیت استان کردستان با اجرای برنامههای سوادآموزی در طول ۴۷ سال گذشته روند قابل توجهی داشته و در این مدت با اجرای طرحها و برنامههای مختلف، شاخصهای باسوادی در گروههای سنی مختلف استان به شکل محسوسی افزایش یافته است.
در سال ۱۳۵۷، میزان باسوادی جمعیت شش سال و بالاتر استان کردستان ۳۰.۰۴ درصد بوده است که با اقدامات انجام شده طی ۴۷ سال گذشته، این رقم به ۸۴.۸ درصد رسیده و نشان دهنده رشد ۵۴.۷۶ درصدی در این گروه سنی است.
همچنین میزان باسوادی جمعیت گروه سنی ۱۰ تا ۴۹ سال که در سال ۱۳۵۷ معادل ۲۸.۶۸ درصد بوده است، در حال حاضر به ۹۷.۳۶ درصد افزایش یافته و رشد ۶۸.۶۸ درصدی را ثبت کرده است.
در سال ۱۴۰۴، سوادآموزی مدرسه محور به عنوان یکی از اولویتهای اصلی استان دنبال شده و در این راستا ۸۱ پایگاه سوادآموزی در مدارس استان فعال بوده و با تشکیل ۲۶۷ کلاس و جذب ۱۹۱۵ سوادآموز، کل حجم ابلاغی سال جاری تحت پوشش قرار گرفته و استان کردستان موفق به کسب رتبه نخست کشوری شده است.
تمامی خدمات سوادآموزی در استان به صورت رایگان ارائه میشود و کتابهای درسی و لوازمالتحریر در اختیار سوادآموزان قرار میگیرد.
افراد بیسواد و کمسواد در بازه سنی ۱۰ تا ۶۰ سال میتوانند با مراجعه به پایگاههای سوادآموزی و شرکت در کلاسها از این خدمات بهرهمند شوند.
در حال حاضر بیش از ۲۵ هزار معلم در استان کردستان مسئولیت تعلیم و تربیت حدود ۳۴۰ هزار دانشآموز را در ۳۲۰۰ مدرسه برعهده دارند که این موضوع نشان دهنده ظرفیت بالای آموزشی و جایگاه مهم آموزش و پرورش در استان است.
نرخ ترک تحصیل در استان کردستان به کمتر از نصف میانگین کشوری کاهش یافته و این موفقیت در نتیجه راهاندازی سامانههای رصد دانشآموزان از جمله سامانه شهید محمودوند و تشکیل تیمهای تخصصی برای پیگیری مستمر وضعیت تحصیلی دانشآموزان حاصل شده است.
در راستای تحقق عدالت آموزشی در مناطق کمبرخوردار برای جلوگیری از ترک تحصیل در بسیاری از روستاها و شهرهای کوچک، مدارس و کلاسها حتی با تعداد دانشآموز کمتر از حد نصابهای معمول تشکیل شدهاند.
در مقطع ابتدایی بیش از ۱۰۰ مدرسه با کمتر از پنج دانشآموز در استان فعال هستند و حدود ۶۰ درصد مدارس متوسطه اول استان نیز زیر نرم اعلامی فعالیت میکنند.
در حوزه توسعه فضاهای ورزشی و پرورشی، طی سال جاری و با حمایت دولت و خیران، حدود ۴۵ هزار مترمربع فضای ورزشی به فضاهای آموزشی استان افزوده شده است. همچنین مجموع فضاهای آموزشی ایجاد شده در دولت چهاردهم تاکنون به ۶۶ هزار مترمربع رسیده است.
همزمان با دهه مبارک فجر، ۵۳ مدرسه جدید با اعتباری بیش از ۴۰۰ میلیارد تومان در استان کردستان به بهرهبرداری رسیده است که با تکمیل و افتتاح آنها بخشی از نیازهای آموزشی استان برطرف شده است.
افزایش ظرفیتهای تحصیلات سطوح عالی در کردستان
در حوزه آموزش عالی نیز پس از پیروزی انقلاب اسلامی پیشرفت چشمگیری در استان صورت گرفته است.
در سال ۱۳۵۳، تنها ۳۶ دانشجو آن هم به صورت وابسته به دانشگاه رازی کرمانشاه، در استان کردستان تحصیل میکردند، اما امروز حدود ۴۰ هزار دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی در دانشگاههای استان مشغول به علمآموزی هستند.
اکنون در استان کردستان حدود ۲۰ مرکز علمی و دانشگاهی تعریف شده است و بیش از ۱۰۰۰ عضو هیئت علمی با این مراکز همکاری میکنند.
براساس آخرین دادههایی که توسط پایگاه معتبر Elsevier منتشر شده است، ۲۳ نفر از اعضای هیئت علمی و پژوهشگران دانشگاه کردستان موفق شدند نام خود را در فهرست دو درصد دانشمندان پراستناد جهان به ثبت برسانند.
همچنین موسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) اسامی پژوهشگران یک درصد پر استناد جهان در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد که از دانشگاه کردستان ۹ پژوهشگر در این فهرست قرار دارند.
در بخش بینالملل نیز دانشجویان خارجی از چندین کشور نیز در دانشگاه کردستان تحصیل میکنند و امکان تبادل دانشجو این دانشگاه با دانشگاههای خارجی وجود دارد.
رشد قابل توجه شاخصهای بهداشتی و درمانی در کردستان
در بخش بهداشت و درمان استان کردستان، پیش از انقلاب تنها ۲۵۵ تخت بیمارستانی وجود داشت، در حالی که اکنون این تعداد به ۳۱۸۶ تخت بیمارستانی دانشگاهی افزایش یافته است.
تعداد پزشکان عمومی از ۹۴ نفر قبل از انقلاب به ۲۵۵ نفر در حال حاضر و شمار پزشکان متخصص از ۳۲ نفر به ۷۳۴ نفر رسیده است. همچنین تعداد خانههای بهداشت از ۲۲ واحد به ۶۳۲ واحد افزایش یافته است.
استان کردستان در حال حاضر با برخورداری از ۱۶ بیمارستان دانشگاهی و فعالیت ۷۳۴ پزشک متخصص، در زمره استانهای دارای شاخصهای مطلوب سلامت قرار دارد.
پوشش واکسیناسیون، دسترسی به آب سالم و ارائه خدمات بهداشتی در استان به بیش از ۹۹ درصد رسیده و خدمات اورژانس ۱۱۵ بهصورت کاملاً رایگان در اختیار مردم قرار دارد.
در مجموع، حدود ۴۰۰۰ نیروی بهداشتی در سطح استان مشغول ارائه خدمات هستند که نقش مهمی در ارتقای سلامت عمومی ایفا میکنند.
در حوزه فوریتهای پزشکی، ۷۴ پایگاه اورژانس زمینی، یک پایگاه اورژانس هوایی، یک دستگاه اتوبوسآمبولانس و هشت دستگاه موتورلانس فعال است.
روزانه حدود ۲۰۰۰ تماس با سامانه اورژانس ۱۱۵ برقرار میشود که به طور میانگین ۱۰۰ بیمار به مراکز درمانی اعزام میشوند.
در بخش بهداشت محیط و نظارت، ۲۲۰ نفر در حوزه بازرسی و نظارت بر اماکن و مراکز عرضه مواد غذایی فعالیت دارند.
همچنین ۶۳۱ خانه بهداشت روستایی در استان فعال است که بخش قابل توجهی از آنها نیازمند بازسازی و نوسازی هستند.
شاخصهای بهداشتی استان کردستان در وضعیت مطلوبی قرار دارد، به گونهای که ماهانه حدود ۲۰۰۰ نمونهبرداری از آب انجام میشود و دسترسی به آب سالم بیش از ۹۹ درصد است.
همچنین پوشش واکسیناسیون حتی در دورافتادهترین روستاها بالای ۹۹ درصد بوده و روند مرگومیر مادران باردار و کودکان در استان کاهشی گزارش شده است.
رشد واحدهای صنعتی و معدنی در کردستان
۴۲.۵ درصد اقتصاد استان کردستان در اختیار بخش صنعت، معدن و تجارت قرار دارد و این بخش ۳۷ درصد اشتغال استان را به خود اختصاص داده است که بیانگر نقش محوری آن در اقتصاد کردستان است.
استان کردستان دارای ۱۰۱۰ واحد صنعتی است که از این تعداد ۷۶۸ واحد معادل حدود ۷۶ درصد فعال، ۱۲۳ واحد نیمهفعال و ۱۱۹ واحد غیرفعال هستند.
اغلب این واحدها در زمره صنایع کوچک و متوسط قرار دارند و در مجموع حدود ۲۲ هزار نفر اشتغال مستقیم در بخش صنعت استان ایجاد شده است.
کردستان از ظرفیتهای مهمی همچون مرز، معادن، گردشگری و کشاورزی برخوردار است که در این میان، ظرفیت مرزی و ذخایر معدنی به عنوان مهمترین مزیتهای رقابتی در حوزه صنعت، معدن و تجارت، میتوانند نقش موتور محرک توسعه اقتصادی استان را ایفا کنند.
برای استان کردستان رشد هشت درصدی در بخش صنعت، ۱۳ درصدی در بخش معدن و ۲۳ درصدی در بخش تجارت هدفگذاری شده بود که با وجود ناترازیها، در سال گذشته رشد ۵.۳ درصدی در صنعت، ۱۱ درصدی در معدن و تحقق کامل رشد ۲۳ درصدی در تجارت بر اساس سامانههای مربوطه ثبت شد.
در حوزه صنایع معدنی متصل به زنجیره فولاد، ۱۸ طرح و پروژه با سرمایهگذاری ۹۳ همت تعریف شده است که پیشبینی میشود برای ۶۱۰۰ نفر اشتغال ایجاد کند.
همچنین در فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳، اجرای پروژههای ژئوفیزیک هوایی در پهنه دیواندره از قروه تا بانه به شناسایی ۱۳۰ محدوده امیدبخش معدنی منجر شده که زمینه شکلگیری صنایع معدنی بزرگ در استان را فراهم میکند.
تاکنون ۲۷۰۶ طرح صنعتی سرمایهگذاران مجوز دریافت کردهاند که اشتغال پیشبینی شده آنها ۴۰ هزار نفر و حجم سرمایهگذاری آنها ۱۰۳ همت است.
اجرای این طرحها نیازمند تأمین زمین صنعتی است و تخصیص زمینهای کشاورزی درجه ۲ و ۳ برای فعالیتهای صنعتی در حال نهادینه شدن است.
در دولت چهاردهم، ۲۶ واحد صنعتی غیرفعال و پنج واحد معدنی با همکاری بانکهای عامل استان به چرخه تولید بازگشتهاند و همچنین ۱۳۶ پروانه بهرهبرداری صنعتی با سرمایهگذاری پنج همت صادر شده که زمینه اشتغال ۴۵۰۰ نفر را فراهم کرده و این روند به ویژه در حوزه صنایع معدنی و زنجیره فولاد، نویدبخش آیندهای روشن برای تولید استان است.
وجود ظرفیتهای معدنی کمنظیر در کردستان
استان کردستان همچنین دارای ۴۰۷ واحد معدنی است که از این تعداد ۲۲۰ واحد فعال، ۲۰ واحد در حال تجهیز و ۱۶۷ واحد غیرفعال هستند.
بخش عمده معادن غیرفعال مربوط به معادن سنگ لاشه با ارزش اقتصادی پایین است که با اجرای طرح نهضت ملی مسکن، برنامهریزی برای فعالسازی مجدد آنها در دستور کار قرار دارد.
در مجموع، بخش معدن استان کردستان برای حدود ۶۵۰۰ نفر اشتغال ایجاد کرده است.
کردستان به دلیل قرارگیری در کریدور شمالغرب به جنوبغرب و مسیر توسعه شرق به غرب کشور، از موقعیت جغرافیایی ممتازی برخوردار است و مرزهای استان به عنوان دروازه تجاری به اقلیم کردستان عراق تعریف شدهاند.
حجم مبادلات تجاری استان سالانه حدود ۶ میلیارد دلار برآورد میشود که این مبادلات با اقلیم کردستان عراق، کشورهای اوراسیا و کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس انجام میگیرد.
۹۵ هزار واحد صنفی در استان فعالیت میکنند و در مجموع حدود ۴۰۰ هزار نفر از جمعیت یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفری استان به طور مستقیم جامعه هدف حوزه صنعت، معدن و تجارت به شمار میروند.
با اجرای قانون ساماندهی و نظارت بر مرزها و اختصاص ۵۴۰ میلیون دلار منابع به استان، انتظار میرود روند بهبود معیشت مرزنشینان، رونق تجارت و توسعه اشتغال در کردستان با شتاب بیشتری ادامه یابد.
پوشش ۱۰۰ درصدی گاز طبیعی در کردستان
پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، استان کردستان از نعمت گاز طبیعی برخوردار نبوده است و سال ۱۳۷۱ گازرسانی به این استان با خط انتقال ۲۰ اینچ از طرف همدان به شهرهای قروه، دهگلان و سنندج آغاز شده و در حال حاضر ضریب نفوذ گاز طبیعی در جمعیت شهری و روستایی استان کردستان به ۱۰۰ درصد رسیده است.
بر این اساس ۳۳ شهر و ۱۶۶۳ روستا در استان از نعمت گاز طبیعی برخوردار هستند و گازرسانی به ۱۴۰ کوخ در شهرستان مرزی بانه نیز انجام شده است.
شبکه گاز استان با پوشش ۳۱۰۰ واحد تولیدی و صنعتی توسعه یافته و در مجموع حدود ۱۴ هزار کیلومتر شبکهگذاری در سطح استان اجرا شده است که از این میزان، نزدیک به ۱۰ هزار کیلومتر در روستاها و حدود ۴۰۰۰ کیلومتر در شهرها به اجرا درآمده است.
در سال جاری همزمان با ایام دهه فجر، ۴۹ پروژه گازرسانی و زیرساختی با اعتباری بالغ بر ۷۶۳ میلیارد تومان در استان کردستان افتتاح و یا کلنگزنی شده است.
۹۹.۹ درصد جمعیت شهری کردستان بهرهمند از آب شرب سالم
در حوزه شهری استان کردستان، یک میلیون و ۴۳۲ هزار نفر معادل ۹۹.۹ درصد جمعیت شهری، در ۳۳ شهر استان زیر پوشش خدمات شرکت آب قرار دارند و از آب شرب سالم و بهداشتی به صورت پایدار بهرهمند هستند.
در طول عمر نظام اسلامی، در بخش آب شهری استان، ۳۳۴۸ کیلومتر خط انتقال آب اجرا شده و ۱۶ باب تصفیه خانه با ظرفیت ۴۴۴ هزار مترمکعب در شبانهروز به بهرهبرداری رسیده است.
در حوزه جمعآوری و تصفیه فاضلاب شهری، یک میلیون و ۳۸۵ هزار نفر معادل ۹۶.۶ درصد جمعیت شهری استان تحت پوشش خدمات قرار دارند.
همچنین ۲۴۱۲ کیلومتر شبکه و خطوط جمعآوری و انتقال فاضلاب اجرا شده و ۱۱ واحد تصفیهخانه فاضلاب با ظرفیت ۲۶۵ هزار مترمکعب در شبانهروز احداث شده است.
در بخش روستایی نیز خدماترسانی به صورت گسترده انجام شده است، به طوریکه از مجموع ۱۶۷۱ روستای استان، ۱۲۰۰ روستا تحت پوشش خدمات آب قرار دارند و در حال حاضر ۳۶۰ هزار نفر معادل ۸۱ درصد جمعیت روستایی استان از آب شرب سالم و بهداشتی به صورت پایدار بهرهمند هستند.
از آغاز انقلاب اسلامی تاکنون، ۶۵۲۷ کیلومتر شبکه توزیع و خطوط انتقال آب روستایی در استان اجرا شده است.
تمامی این اقدامات در راستای خدماترسانی به مردم استان انجام شده و روند ارائه خدمات همچنان ادامه دارد.
نظر شما