به گزارش خبرگزاری ایمنا، فیلم سینمایی «کوچ» نخستین تجربه بلند سینمایی محمد اسفندیاری است که در چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر حضور یافت و توانست با جلب نظر داوران، دو سیمرغ بلورین در بخشهای چهرهپردازی و طراحی لباس و همچنین شش دیپلم افتخار را از آنِ خود کند. «کوچ» با نگاهی انسانی و دور از اغراقهای مرسوم، برشی از سالهای کودکی و نوجوانی سردار سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی را روایت میکند؛ از تولد در زیستبوم ساده و سخت جنوبشرق کشور تا آستانه آغاز جنگ تحمیلی و پیوستن او به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
در خلاصه داستان «کوچ» آمده است: «مشحسن، پدر خانوادهای روستایی، برای حفظ معیشت و امنیت خانوادهاش از بانک وام میگیرد، اما وقوع سیل و سلسلهای از اتفاقات ناگوار، او را به ورطه بدهی و زندان میکشاند. در این میان، قاسمِ ۱۳ ساله برای جبران بدهی پدر، به همراه دوستانش راهی شهر میشود؛ سفری که سرآغاز شکلگیری مسیری تازه در زندگی اوست.»
در این فیلم، بازیگرانی چون نادر فلاح، علیمحمد رادمنش، محمدرضا مسعودی، ندا حسینی، علی نفیسی، یدالله شادمانی، مسعود رحیمپور، حسین شریفی، زهرا مرادی، حدیث اسماعیلی، ابوالفضل نگینی و امیررضا سلیمانی ایفای نقش کردهاند. ترکیب این گروه، با تکیه بر بازیگران بومی و کمتر شناختهشده، به شکلگیری فضایی صمیمی و باورپذیر کمک کرده است.
نویسندگی «کوچ» بر عهده مهدی مطهر و محمد اسفندیاری بوده و محمدهادی بهعنوان مجری طرح، داوود رحمانی بهعنوان مدیر فیلمبرداری و محمدحسین حیدری بهعنوان تدوینگر با این پروژه همکاری داشتهاند.
مهدی مطهر، تهیهکننده فیلم، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره پشتوانههای پژوهشی این اثر توضیح میدهد: اگرچه پیشزمینه ذهنی از زندگی حاج قاسم داشتیم، اما مستندهایی مانند تو به کوچ عادت داشتی و کتابهای باران گرفته است منابع اصلی ما بودند. گفتوگوها و تحقیقات میدانی با خانواده شهید سلیمانی نیز به وفاداری روایت کمک کرد. تغییرات تنها در حد جابهجاییهای زمانی جزئی یا افزودن یکی دو شخصیت برای تقویت درام بود.
او بومیبودن بازیگران و لهجه کرمانی آنها را یکی از امتیازهای فیلم میداند و میافزاید: این ویژگی، حس اعتماد و صمیمیتی ایجاد کرد که به باورپذیری شخصیتها کمک زیادی کرد.
مطهر درباره انتخاب بازه زمانی فیلم نیز میگوید: تمرکز بر دوران کودکی و نوجوانی حاج قاسم، نقطه شروع مناسبی برای روایت بود. ورود به مقاطع بعدی، مثل دوران جنگ، نیازمند منابع و رویکرد متفاوتی است که عملاً فیلم را به مسیر دیگری میبرد.
فیلمبرداری «کوچ» در شهر کرمان و یکی از روستاهای این استان انجام شده است. محمد اسفندیاری، کارگردان فیلم، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره انتخاب بازیگران توضیح میدهد: از ابتدا تصمیم داشتم سراغ بازیگران چهره نروم. حضور چهرههای شناختهشده میتوانست فاصلهای میان مخاطب و فضای واقعی فیلم ایجاد کند. هدف ما سادگی و نزدیکی به زیست واقعی شخصیتها بود.
او ادامه میدهد: میخواستیم مخاطب درگیر نام و سابقه بازیگر نشود و بیشتر با خود داستان همراه بماند. به همین دلیل به سمت بازیگران توانمند اما کمتر دیدهشده رفتیم و تا حد امکان به فضایی نزدیک به نابازیگری رسیدیم.
در سوی دیگر، محمدصالح صادقی، منتقد سینما، لحن فیلم را مهمترین نقطه قوت آن میداند و در گفتوگو با خبرنگار ایمنا میگوید: لحن اثر بهدرستی انتخاب شده و یادآور فیلم بچه مردم است؛ لحنی که با فضای زمانی زندگی حاج قاسم همخوانی دارد و برای مخاطب نوجوان نیز جذاب است.
او با اشاره به ضعفهای فیلم میافزاید: فیلم در بخشهای ابتدایی، فضاسازی قدرتمندی دارد، اما هرچه به پایان نزدیک میشود، دچار افت میشود و با پایانی ناگهانی و کمحس به اتمام میرسد که یکی از نقاط ضعف جدی آن است.
به گفته صادقی، شخصیتپردازی حاج قاسم در دوران کودکی موفقتر از مقاطع بعدی است: اگر فیلم صرفاً بر کودکی و نوجوانی تمرکز میکرد و وارد دورههای بعدی نمیشد، نتیجه منسجمتری به دست میآمد. شخصیتپردازی در نیمه دوم، بهویژه، دچار ضعف جدی است.
این منتقد در عین حال تأکید میکند: فیلم تا حد زیادی موفق شده ریشههای شکلگیری شخصیت مقاوم، سلحشور و استوار حاج قاسم را جستوجو کند و این، از نقاط قوت مهم اثر به شمار میآید؛ هرچند فیلمنامه در برخی بخشها با شتابزدگی پیش میرود و از جایی به بعد، انگار حرف تازهای برای گفتن ندارد.
به گزارش ایمنا، «کوچ» را میتوان نخستین فیلم سینمایی بلند و در عین حال جدی در سینمای ایران دانست که بهطور مستقیم به روایت زندگی این قهرمان ملی میپردازد؛ انتخابی جسورانه که بیتردید با حساسیت مخاطبان و اهالی سینما همراه است. این جسارت، هرچند ستودنی و نشانه آغاز مسیری تازه در سینمای ایران است، اما پرداختن به چنین شخصیتی، دقت و ظرافت بیشتری میطلبد تا روایت، مخاطب را پس نزند و بتواند او را با خود همراه کند.
نظر شما