به گزارش خبرگزاری ایمنا، سازمان امور عشایر ایران که پس از انقلاب به این نام تغییر پیدا کرد، در ابتدا زیر نظر وزارت جهاد سازندگی و سپس وزارت جهاد کشاورزی قرار گرفت و مسئولیت پیگیری امور اجتماعی، اقتصادی و تولیدی عشایر را بر عهده دارد، این نهاد در طول بیش از چهار دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، اقداماتی برای بهبود وضعیت زندگی، اقتصادی و اجتماعی جامعه عشایری کشور انجام داده که ترکیبی از حمایتهای نهادی، توسعه خدمات زیربنایی، توانمندسازی اقتصادی و ارتقای خدمات اجتماعی بوده است اگرچه محققان و فعالان اجتماعی بر ضرورت تمرکز بیشتر بر رفع چالشهای فرهنگی و آموزشی نیز تأکید کردهاند.
یکی از عرصههای برجسته خدمات، تقویت زیرساختها و توسعه خدمات زیربنایی در مناطق عشایری است. این اقدامات شامل تأمین آب شرب پایدار، بهسازی راههای عشایری، اجرای طرحهای مطالعاتی برای توسعه کشاورزی و معیشت، و راهاندازی میادین عرضه دام عشایر میشود که در سالهای اخیر نیز ادامه پیدا کرده است.
از سوی دیگر توسعه اقتصادی و معیشتی عشایر با اجرای طرحهایی مثل توسعه زنجیره تولید گوشت قرمز، کشت گیاهان دارویی، توانمندسازی صنایع دستی و گردشگری، پرداخت تسهیلات و حمایت از اشتغال، به افزایش درآمد و کیفیت زندگی آنها کمک کرده است.
اشکبوس رضایی؛ مدیر کل امور عشایر استان اصفهان در گفتوگو با ایمنا از ظرفیتهای جامعه عشایری و اقدامات صورت گرفته برای محرویمتزدایی از این قشر در سالهای پس از انقلاب میگوید. متن کامل این مصاحبه را در ادامه میخوانید:
ایمنا: جمعیت عشایر استان اصفهان چقدر است و چه خدماتی به آنها ارائه میشود؟
رضایی: عشایر استان اصفهان از سه ایل بزرگ قشقایی، بختیاری و عرب جرقویه تشکیل شده است. بر اساس آخرین آمار ثبت شده آنها شامل ۱۵ هزار و ۶۵۲ خانوار و ۶۶ هزار و ۴۴۴ نفر جمعیت با یک میلیون و ۲۰۰ هزار راس دام سبک هستند که ۲۵ تا ۲۸ درصد گوشت قرمز استان، ۳۵ درصد صنایع دستی، ۱۵۰ هزار تن سیب درختی و هفت هزار تن محصولات زراعی تولید میکنند.
اداره امور عشایر یک نهاد خدماتی است که در زمینههای آبرسانی به شکل مجتمعهای آبرسانی و آبرسانی سیار اقداماتی انجام شده از جمله ایجاد مجتمع آبرسانی دره میله گان تنگه گنگ، میدانک و ونیزان در شهرستان فریدون شهر، مجتمع آبرسانی چشمه دره در شهرستان سمیرم، مجتمع آبرسانی قلعه زنبور و چشمه گرداب در چادگان، مجتمع آبرسانی مجتمع دامداری جرقویه در شهرستان جرقویه، مجتمع آبرسانی دامگاه درج در شهرستان دهاقان، مجتمع آبرسانی شهرکهای عشایری گل افشان و شهسوار در شهرستان سمیرم، مجتمع آبرسانی آبگرم و دزیجان و چشمه رحمان در شهرستان سمیرم به صورت مجتمع های آبرسانی صورت گرفته است همچنین در زمینه آبرسانی سیار سالانه حدود ۱۵۰ هزار متر مکعب آب با تانکرهای آبرسانی به عشایر خدمات رسانی میکنیم.
در بخش راه یکی از کارهای مهم، نگهداری و مرمت گذرگاههای عشایری همچنین زیرسازی و آسفالت جادههای عشایری است که در سالهای گذشته کارهای بسیار مهمی برای جامعه عشایری انجام شده ولی اگر بخواهیم به چند اقدام مهم امسال اشاره کنیم باید از موارد زیر نام برد: زیرسازی و آسفالت جاده چشمه محمد قلی در شهرستان سمیرم به طول ۳ و نیم کیلومتر با اعتبار ۱۰ میلیارد ریال، زیرسازی و آسفالت جاده بزمه به دره سیب در شهرستان فریدون شهر به طول دو کیلومتر با اعتبار ۸۰ میلیارد ریال، احداث جاده مسیل به دره ملیگان (اجرای عملیات خاک برداری جاده) در شهرستان فریدون شهر به طول ۱۶ کیلومتر و با اعتبار ۲۰۰ میلیارد ریال، زیرسازی جاده حنا علیشاه در شهرستان سمیرم به طول ۴.۳ کیلومتر و با اعتبار ۳۰ میلیارد ریال، اصلاح و احداث جاده عشایری شاملو و زیرسازی جاده باغ شهباز پادنا به میزان یک و نیم کیلومتر و با اعتبار ۳۰ میلیارد ریال، احداث ابنیه فنی در سطح شهرستان سمیرم به تعداد پنج دهنه با اعتبار ۱۵ میلیارد ریال، زیرسازی و احداث ابنیه فنی جاده عشایری خطی سوخته سمیرم به طول دو کیلومتر و با اعتبار ۴۰ میلیارد ریال، بازسازی و تقویت پل نفررو زک فریدون شهر به طول ۳۲ متر با اعتبار ۳۰ میلیارد ریال و میتوان گفت که به طور کلی سالانه حدود ۳هزار کیلومتر از جاده های عشایری را مرمت و راهگشایی میکنیم.
در زمینه حفاظت از محیط زیست نیز سالانه حدود ۱۵ هزار سیلندر گاز و نزدیک به ۵۰ هزار لیتر نفت سفید در اختیار عشایر قرار می دهیم تا برای مصرف عشایر خود جایگزین سوختهای طبیعی کنند و منابع طبیعی همچون درختان و بوتهها تخریب نشود. سالانه نزدیک به ۵۰۰ دستگاه پنل خورشیدی نیز با مشارکت اداره برق در اختیار عشایر قرار می دهیم.
ایمنا: این پنلها با تسهیلات حمایتی در اختیار عشایر قرار میگیرد؟
رضایی: بله، ۱۰ درصد هزینه خرید پنل را عشایر میپردازند. درباره زمینه مشاغل خانگی نیز امسال ۵۱۶ میلیارد ریال اعتبار از محل تبصره ۱۵ برای توسعه زنجیره گوشت و صنایع دستی و خیاطی بین عشایر توزیع کردیم که بخشی از این اعتبارات نیز به صندوق زنان که در باره صنایع دستی و بومگردی فعالیت دارند تخصیص داده شده است.
ایمنا: آمار ایجاد اشتغال در این بخش مشخص است؟
رضایی: آمار مشاغل خانگی ایجاد شده در سامانه رصد ثبت میشود البته این اعداد هنوز جمعبندی نشده اما میتوان برآورد کرد که تاکنون بیش از ۱۰۰ مورد اشتغال در سال جاری ایجاد شده است و جدا از این موارد در که سامانه رصد ثبت شده اما به نظر میرسد که سهم مشاغل خانگی ایجاد شده در استان به بیش از این ارقام میرسد.
ایمنا: برای حمایت از تولیدات عشایری چه برنامههایی وجود دارد؟
رضایی: بر اساس برآوردها، عشایر استان اصفهان بین ۲۵ تا ۲۸ درصد گوشت قرمز مورد نیاز استان را تامین میکنیم. برای ادامه این روند، پیگیریهایی انجام شده تا نهادههای دامی را با تسهیلات دولتی در اختیار عضایر قراردهیم تا از این اعتبار برای خرید نهادههای دامی همچون جو و خوراک دام استفاده کنند. از سوی دیگر محصولات عشایری یکی از سالمترین و ارگانیکترین تولیدات است که با محصولات جوامع دیگر به ویژه دامپروریها متفاوت است زیرا دام عشایر از منابع ملی و طبیعی مراتع تغذیه میکند که دارای گیاهان دارویی است همچنین آب مصرفی دامها نیز بیشتر از چشمهها و منابع طبیعی است و با توجه به این شرایط ویژه، قیمت تمام شده محصولات عشایر نسبت به جوامع دیگر بالاتر است اما در بازار مصرف همه این تولیدات از جمله گوشت قرمز، قیمت یکسانی دارند و به نوع تولید آن در پرواربندی یا طبیعت توجه نمیشود، امیدواریم در آینده سازوکاری تعریف شود که برای محصولات ارگانیک عشایر به صورت ویژه قیمتگذاری شود زیرا آنها بهترین و سالمترین محصولات کشاورزی و لبنی و گوشت را تولید می کنند.
ایمنا: چه مبلغی به عنوان کمک هزینه حذف ارز ترجیحی به عشایر اختصاص پیدا کرد؟
رضایی: این موضوع را طریق تعاونیها و اتحادیههای عشایری پیگیری شد و در مجموع ۶ میلیارد تومان تسهیلات برای تامین نهاده های دامی اختصاص پیدا کرد و ۷ هزار تن نهاده دامی خریداری و در اختیار عشایر قرار گرفت اما این رقم همچنان کافی نیست و نیاز عشایر را برآوده نمیکند.
ایمنا: این تسهیلات چقدر باید افزایش پیدا کند؟
رضایی: اعتباری که پرداخت شد تقریباً ۳۵ تا ۴۰ درصد نیاز دام عشایر به نهادهها را تامین کرد و لازم است که پرداخت آن ادامه پیدا کند.
ایمنا: به نظر شما مهمترین نیازهای جامعه عشایری استان چیست؟
رضایی: یکی از مهمترین نیازها، تامین نهادههای دامی است زیرا بالارفتن قیمت این اقلام در بازار، مشکلاتی را برای عشایر ایجاد کرده و حتی ممکن است در آینده عشایر ناچار به فروش دام های مولد خود شوند زیرا دخل و خرجشان همخوانی ندارد. امیدواریم دولت تمیهدات لازم را برای عشایر و دامداران کشور در نظر بگیرد که بتوانند به تولیدات خود ادامه دهند.
ایمنا: باوجود پرداخت تسهیلات، این مشکل ادامه دارد؟
رضایی: بله تسهیلاتی که پرداخت میشود کافی نبوده و در حدی نیست که بتواند پاسخگوی نیازهای دامی ما باشد.
ایمنا: آیا عشایر استان خواستار یکجانشینی هستند؟
رضایی: در گذشته تعدادی اسکان هدایت شده در استان پیگیری کردیم. به طور کلی چند نوع اسکان عشایری وجود دارد از جمله اسکان هدایت شده و خوجوش. در اسکان هدایت شده، دولت برای سکونت عشایر برنامهریزی میکرد یعنی نیازهای اشتغال و اسکان خانوادهها در طایفه یا گروه خاصی را در نظر میگرفت و به صورت هدایت شده آنجا ساکن می شدند که دو مورد اسکان شهسوار و شهرک گل افشان با همین شیوه انجام شد اما این نوع اسکان میتوان گفت که موفق نبوده و جایگزین آن اسکانهای خودجوش عشایر در مناطقی است که تمرکز جمعیت دارند و ما نیز امکانات زیربنایی را در اختیارشان قرار میدهیم تا خانوادههای مایل به اسکان خوجوش از ان استفاده کنند ولی اسکان به صورت هدایت و برنامهریزی شده طرحی برای اسکان پیگیری نمیکنیم.
ایمنا: به نظر شما اقدامات انجام شده در زمینه محرومیتزدایی از عشایر تا چه اندازه موثر بوده است؟
رضایی: در دوران پس از انقلاب تغییرات اساسی در این زمینه صورت گرفته است به عنوان مثال قبل از پیروزی انقلاب هشت تا ۱۰ درصد عشایر راههای دسترسی داشتند که اکنون به ۸۰ درصد رسیده است همچنین تسهیلاتی برای آبرسانی در اختیار ما قرار میگیرد که سال گذشته این رقم حدود ۸۰ میلیارد تومان بود و در سال جاری نیز ۶۰ میلیارد تومان پروژه در قالب طرحهای محرومیتزدایی در حوزههای مختلف برای عشایر اجرا شده که رقم قابل قبولی است.
در کنار تسهیلاتی که پرداخت شده ۶۰ میلیارد تومان در سطح مناطق عشایری برای ایجاد جاده، مجتمعهای آبرسانی، پنلهای خورشیدی و توزیع سوخت فسیلی و موارد مختلف دیگر هزینه کردیم.
ایمنا: ظرفیت افزایش تولیدات جامعه عشایری استان تا چه اندازه قابل رشد است؟
رضایی: به تازگی رئیس سازمان امور عشایر اعلام کرد که عشایر ظرفیت تولید ۴۰ درصد گوشت قرمز مورد نیاز کشور را دارند البته در صورتی که دولت حمایتهای لازم را انجام دهد، در سطح استان نیز اگر این حمایتها وجود داشته باشد، جامعه عشایر دامداری و تولیدات صنایع دستی خود را افزایش میدهند.
بر اساس آمارها نزدیک به ۴۰ درصد صنایع دستی استان اصفهان را عشایر تولید میکنند در حالی که سالهای اخیر بازار این تولیدات رو به کاهش بوده و آثار آن در تولید محصولاتی همچون قالی، قالیچه، گلیم، گبه، چنته، خورجین، مفرج و دیگر دستبافهای عشایری دیده میشود. در صورتی که حمایت لازم از صنایع دستی انجام شود، بانوان توان بالایی برای تولید صنایع دستی با بهترین نقشها و کیفیت را دارند و به طور کلی باید کاری کنیم که جایگاه فرش ایرانی، عشایری، قشقایی و ایلات دیگر همچون بختیاری عرب جرقویه که صنایع دستی خاصی تولید میکنند در بازار حفظ شود و بتوانند با طرحهای به روز، محصولات خود را در بازارهای مختلف عرضه کنند.
بیمه دام عشایر نیز در سالهای گذشته مورد استقبال قرار گرفت و با پیگیری و کارهای ترویجی اداره کل، بیمه کردن دام عشایر رونق پیدا کرد اما در سالهای اخیر ارزیابی و غرامت که قرار بود از سوی صندوق بیمه پرداخت شود، به شکل مناسبی ارزیابی و پرداخت نشد به همین دلیل عشایر از این طرح استقبال نمیکنند، در زمینه بیمه روستائیان و عشایر نیز تعدادی بیمه هستند که رقم قابل ملاحظه ای نیست و امیدواریم با پیگیریهای انجام شده مشکلات موجود در زمینه بیمه نیز حل شود تا شاهد رشد و پویایی جامعه عشایری باشیم.
نظر شما