به گزارش خبرگزاری ایمنا، بازی یکی از بنیادینترین فعالیتهای کودکی است که فراتر از سرگرمی ساده عمل میکند و کودکان از طریق بازی نه تنها لحظات شاد و سرگرم کننده تجربه میکنند، بلکه مهارتها و توانمندیهای لازم برای زندگی روزمره و آینده خود را نیز شکل میدهند، در واقع بازی، زبان طبیعی کودکان برای شناخت جهان پیرامون و تعامل با آن است.
یکی از جنبههای مهم بازی، توسعه خلاقیت و تخیل کودک است و هنگام بازی، کودک آزاد است که داستان بسازد، نقشهای مختلف را تجربه کند و ایدههای نو را آزمایش کند و این تجربههای خلاقانه به کودک کمک میکند تا تفکر انعطافپذیر و مهارت حل مسئله را از سنین پایین توسعه دهد.
بازی همچنین پایهای برای رشد مهارتهای شناختی محسوب میشود؛ کودک از طریق بازی میآموزد چگونه تمرکز کند، حافظه خود را تقویت و روابط علت و معلولی را درک کند و فعالیتهایی مانند ساختن اشکال، مرتبسازی و بازیهای فکری باعث میشوند مغز کودک به طور فعال رشد کند و آماده یادگیریهای پیچیدهتر در مدرسه شود.
علاوه بر رشد ذهنی، بازی نقش مهمی در توانمندسازی مهارتهای اجتماعی دارد؛ هنگام بازی با دیگران، کودک یاد میگیرد چگونه با دوستان خود تعامل داشته باشد، قوانین گروه را رعایت و همدلی و همکاری را تجربه کند و این مهارتها پایهای برای موفقیت اجتماعی و ایجاد روابط سالم در زندگی آینده هستند.
هر تعامل و هر تجربه بازی، بخش کوچکی از آمادهسازی کودک برای بزرگسالی است / از دست رفتن فرصت بازی جمعی با همهگیری بیماری کرونا
مجتبی ناجی، روانشناس و عضو سازمان نظام روانشناسی با اشاره به اینکه وقتی کودکان کنار یکدیگر بازی میکنند، در واقع وارد تجربهای میشوند که فراتر از سرگرمی روزانه است، به خبرنگار ایمنا میگوید: این لحظات فرصتی برای کشف و تمرین زندگی جمعی فراهم میآورند و کودکان در جریان آن با مفاهیم همکاری، رعایت حقوق دیگران و مدیریت اختلافها آشنا میشوند، در واقع میتوان گفت که بازی رشد عاطفی و روانی کودک را شکل میدهد و زمینه را برای پذیرش مسئولیتها و نقشهای اجتماعی آینده آماده میکند، به طوری که هر تعامل و هر تجربه، بخش کوچکی از آمادهسازی کودک برای بزرگسالی به شمار میآید.
وی با اشاره به اینکه دوران همهگیری بیماری کرونا و خانهنشینی، ارتباطات را کاهش داد و بسیاری از کودکان فرصت بازی جمعی و تعامل با دیگران را از دست دادند، میافزاید: این تجربه نشان میدهد که چقدر اهمیت دارد کودکان در محیطهای امن و حمایتی بتوانند با همسالان بازی و مهارتهای اجتماعی خود را تقویت کنند و مهارتهای ارتباطی، مسئولیتپذیری و درک دیگران در قالب بازی شکل میگیرد و پایههای شخصیت کودک را تقویت میکند.
روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه یکی از چالشهایی که خانوادهها با آن مواجه هستند، فراهم کردن فضای مناسب برای بازی جمعی است، تصریح میکند: باید زمان و مکانی اختصاص داده شود که کودک بتواند بدون احساس مزاحمت، با دوستان خود بازی کند و حتی اگر فضای مشترک یا حیاط بزرگ در دسترس نیست، خانوادهها میتوانند از ساعتهای مشخصی برای بازی در فضای سبز نزدیک یا محیط خانه استفاده و با نظارت والدین این فعالیتها را برنامهریزی کنند.
یادگیری تحمل ناکامی یکی از مهمترین فواید بازیهای کودکانه است / محدود شدن رشد عاطفی و اجتماعی کودکان با دریغ کردن فرصت بازی با همسالان
ناجی با بیان اینکه ایجاد فرصتهایی برای بازی کردن کودک با همسالان خود کمک میکند کودک از گوشهگیری خارج شود، مهارتهای اجتماعی او تقویت شود و بتواند کودکی سالم و شادی داشته باشد، ادامه میدهد: والدین و مربیان باید بدانند که جلوگیری از ارتباط کودکان با همسالان خود یا نادیده گرفتن این نیاز، میتواند رشد اجتماعی و عاطفی آنها را محدود کند.
وی با بیان اینکه شرایطی باید فراهم شود که کودکان بتوانند در محیط امن و پرمحبت بازی کنند و مهارتهای لازم برای زندگی جمعی را از دوران کودکی بیاموزند، میگوید: تحقیقات نشان میدهد در سن پیشدبستانی و بین سه تا شش سالگی، بازی بخشی اساسی از رشد ذهنی، عاطفی و اجتماعی کودک محسوب میشود و بازیهای منظم باعث تقویت بخشی از مغز میشود که به آن لب پیشانی میگویند و توانایی حل مسئله، تصمیمگیری و مدیریت موقعیتهای چالشبرانگیز را افزایش میدهد.
روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه یکی دیگر از فواید بازی، یادگیری تحمل ناکامی است، اضافه میکند: در بازیها برد و باخت وجود دارد و کودک یاد میگیرد اگر شکست خورد، میتواند دوباره تلاش کند و این تجربه به او کمک میکند در زندگی واقعی نیز با شکست یا ناکامی مواجه شود و خونسردی خود را حفظ کند.
بازی زبان دنیای کودکان است / تقویت ارتباط و همدلی کودکان در بازیهای گروهی
مائده سلیمی، روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه بازی یکی از مهمترین و طبیعیترین فعالیتهای کودکان است که نقش اساسی در رشد جسمانی، ذهنی و اجتماعی آنها دارد، به خبرنگار ایمنا میگوید: از همان سالهای اولیه زندگی، بازی به کودکان کمک میکند تا محیط اطراف خود را کشف کنند و مهارتهای جدید بیاموزند. برخلاف تصور برخی افراد که بازی را تنها وقتگذرانی میدانند، بازی در واقع زبان کودکان است و راهی برای بیان احساسات و تجربه دنیای خود به شیوهای خلاقانه محسوب میشود.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین تأثیرات بازی، رشد مهارتهای شناختی است، میافزاید: هنگام بازی، کودکان مسائل مختلف را حل میکنند، تصمیم میگیرند و یاد میگیرند که روابط علت و معلولی را درک کنند و بازیهای فکری و ساختنی مانند پازل یا لگو، قدرت تمرکز، حافظه و مهارتهای منطقی کودک را تقویت میکنند و ذهن او را برای یادگیری در مدرسه آماده میسازند.
روانشناس بالینی کودک و نوجوان با اشاره به اینکه بازی نقش مهمی در رشد اجتماعی کودکان دارد، تصریح میکند: وقتی کودک با دیگران بازی میکند، میآموزد که چگونه با دیگران همکاری، نوبت خود را رعایت و احساسات دیگران را درک کند و این مهارتها پایهای برای ایجاد روابط سالم و موفقیتهای اجتماعی در آینده هستند. بازیهای گروهی یا نقشآفرینی به کودکان فرصت میدهند تا مهارتهای ارتباطی و همدلی خود را تقویت کنند.
بازی ابزاری برای خلاقیت و نوآوری کودک است / توانمندی، استقلال و انعطافپذیری؛ حاصل مهارتهای کسب شده از بازیهای کودکانه
سلیمی با بیان اینکه تأثیر بازی بر رشد عاطفی نیز غیرقابل انکار است، ادامه میدهد: بازی به کودکان کمک میکند احساسات خود را شناسایی و مدیریت کنند و کودکی که در نقشهای مختلف بازی میکند، یاد میگیرد با ترس، خشم، شادی و دیگر هیجانات خود روبهرو شود. این تجربهها باعث میشود کودک اعتماد به نفس پیدا کند و توانایی مقابله با چالشها را در زندگی واقعی بیاموزد.
وی میگوید: از نظر جسمانی، بازی فعالیتهای حرکتی کودکان را تقویت میکند و سلامت آنها را تضمین میکند و دویدن، پریدن، توپ بازی و فعالیتهای حرکتی باعث رشد عضلات، هماهنگی دست و چشم و تقویت سیستم ایمنی کودک میشود، همچنین این فعالیتها انرژی اضافی کودک را تخلیه و به ایجاد الگوهای خواب منظم و سالم کمک میکنند.
روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه بازی وسیلهای برای خلاقیت و نوآوری کودک است، اضافه میکند: زمانی که کودک آزادانه بازی میکند، میتواند ایدههای خود را آزمایش کند، تخیل خود را به کار گیرد و راهحلهای نوآورانه پیدا کند. این مهارتهای خلاقانه نه تنها در دوران کودکی، بلکه در زندگی بزرگسالی نیز به او کمک میکنند تا فردی توانمند، مستقل و انعطافپذیر باشد و به همین دلیل، توجه والدین و مربیان به اهمیت بازی و فراهم کردن محیطی امن و پرانرژی برای کودکان ضروری است.
بازی به رشد عاطفی کودکان نیز کمک میکند، چراکه کودکان در حین بازی فرصت دارند احساسات خود را تجربه و مدیریت کنند. از طریق نقشآفرینی و بازیهای تخیلی، آنها میآموزند با ترس، شادی، خشم و هیجانات دیگر کنار بیایند و مهارتهای کنترل هیجانی خود را تقویت کنند.
از نظر جسمانی، بازی فعالیت حرکتی و توان بدنی کودکان را تقویت میکند و دویدن، پریدن، بالا رفتن و بازیهای حرکتی باعث رشد عضلات، تقویت هماهنگی حرکتی و بهبود سلامت عمومی میشود، همچنین بازی فعال به کاهش استرس و افزایش انرژی مثبت در کودکان کمک میکند.
علاوه بر این، بازی میتواند به کودکان کمک کند تا توانایی تصمیمگیری و حل مسئله را تمرین کنند، وقتی کودک در محیط بازی با چالشها و موقعیتهای جدید مواجه میشود، مجبور است راهحلهای متفاوتی را امتحان کند و نتیجه آن را ببیند و این تجربهها پایهای برای رشد استقلال و اعتماد به نفس او هستند.
به طور کلی، بازی نه تنها لحظاتی لذتبخش برای کودک فراهم میکند، بلکه مسیر رشد جسمی، ذهنی، اجتماعی و عاطفی او را هموار میسازد و فراهم کردن محیطی امن، پرانرژی و خلاقانه برای بازی، نقش حیاتی در پرورش کودکانی سالم، خلاق و توانمند دارد و میتواند پایهای قوی برای یادگیری و موفقیتهای آینده آنها باشد.
نظر شما