به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرهای نزدیک دریاها و اقیانوسها با ویژگیهای مشترک و چالشهای ویژه از جمله جزیرهای بودن، وابستگی شدید به گردشگری، آسیبپذیری در برابر بلایای طبیعی و زیرساختهای شهری فشرده روبهرو هستند. همین عوامل موجب میشود موضوع معلولیت و نیازهای ویژه در این مناطق، نهتنها یک مسئله اجتماعی، بلکه موضوعی راهبردی برای توسعه پایدار باشد.
در بسیاری از این شهرها، افراد دارای معلولیت سالها با حذف ساختاری از فضاهای عمومی، خدمات شهری، آموزش و بازار کار روبهرو بودهاند، اما در سالهای اخیر گفتمانها تغییر کرده است؛ دولتها و شهرداریها دریافتهاند که شهر غیرقابلدسترس، شهری غیررقابتی است؛ بهویژه در اقتصادهایی که گردشگری، خدمات و برند شهری نقش کلیدی دارند.
در این مناطق اقدامات انجامشده برای افزایش دسترسپذیری بهطور معمول ترکیبی هستند. از یکسو اصلاح زیرساختهای فیزیکی و گردشگری از جمله فرودگاهها، هتلها، سواحل، حملونقل عمومی انجام میشود و از سوی دیگر چهارچوبهای حقوقی، آموزشی و بودجهای با حمایت سازمانهای بینالمللی، بانکهای توسعهای و سازمانهای منطقهای اجرا میشوند.
موریس؛ سیاستگذاری اجتماعی و بودجه پایدار برای توانمندسازی معلولان
جزیره موریس در سال ۲۰۲۵ یکی از منسجمترین چهارچوبهای سیاستی را در حوزه معلولیت در منطقه اقیانوس هند به اجرا گذاشته است. دولت این کشور سالهاست که نگاه رفاهی صرف را کنار گذاشته و به سمت توانمندسازی اقتصادی و مشارکت اجتماعی افراد دارای معلولیت حرکت کرده است و در بودجه و برنامههای اجرایی سال گذشته مشهود است.
در بودجه ملی ۲۰۲۵، بخش قابلتوجهی از اعتبارات وزارت «ادغام اجتماعی و توانمندسازی اقتصادی» به پرداخت کمکهزینههای هدفمند، یارانه تجهیزات توانبخشی و برنامههای مهارتآموزی ویژه افراد دارای معلولیت اختصاص پیدا کرد. این بودجهها تنها به حمایت نقدی محدود نماندند، بلکه برای تطبیق محیطهای کاری، آموزش کارفرمایان و حمایت از کارآفرینی افراد معلول هزینه شدند.
در سطح شهری، پورتلوئیس و شهرهای پیرامونی شاهد اصلاح تدریجی فضاهای عمومی بودند. پروژههای بهسازی پیادهروها، ساختمانهای دولتی و مراکز خدماتی با الزام رعایت استانداردهای دسترسپذیری اجرا شدند. نکته مهم این است که در موریس، سازمانهای افراد دارای معلولیت نقش مشورتی رسمی در تصویب پروژهها دارند؛ به این معنا که سیاستها بدون مشارکت جامعه هدف نهایی نمیشوند. موریس نمونهای از پایداری بودجهای است: ارقام شاید در مقایسه با اقتصادهای بزرگ چشمگیر نباشند، اما استمرار تخصیص منابع، شفافیت سازمانی و پیوند سیاست اجتماعی با بازار کار، موجب شده است تأثیر اقدامات در زندگی روزمره افراد ملموس باشد.
مالدیو؛ گردشگری فراگیر بهعنوان موتور تغییر شهری
در مالدیو، مسئله معلولیت بهطور مستقیم با اقتصاد گردشگری گره خورده است. در سال ۲۰۲۵، دولت و شوراهای محلی با فشار همزمان فعالان حقوق معلولان و صنعت گردشگری، گامهایی جدی برای توسعه مفهوم گردشگری قابلدسترس برداشتند.
فرودگاه بینالمللی ماله، اسکلههای بینجزیرهای و بعضی مسیرهای حملونقل دریایی در سال گذشته به تجهیزات دسترسپذیر از رمپها و آسانسورها گرفته تا خدمات پشتیبانی ویژه برای مسافران با نیازهای حرکتی و حسی مجهز شدند. این اقدامات با سرمایهگذاری مشترک دولت و اپراتورهای گردشگری انجام شد و بخشی از هزینهها در قالب مشوقهای مالیاتی و یارانههای زیرساختی جبران شد.
در شهر ماله، پروژههای بهسازی شهری کوچک اما هدفمند اجرا شد. مدارس، مراکز درمانی و ساختمانهای خدمات عمومی با اولویت دسترسی برای کودکان و بزرگسالان دارای معلولیت اصلاح شدند. همزمان، برنامههای آموزشی برای کارکنان بخش گردشگری برگزار شد تا برخورد حرفهای و غیرتبعیضآمیز با افراد دارای نیازهای ویژه نهادینه شود.
مالدیو الگوی سرمایهگذاری غیرمستقیم را در برنامه بودجه خود دنبال میکند: دولت الزام قانونی و چهارچوب استاندارد را فراهم میکند و بخش خصوصی، بهویژه گردشگری، بخش عمده هزینه اجرا را میپذیرد. این مدل موجب شده است فراگیری اجتماعی نه بهعنوان هزینه، بلکه بهعنوان مزیت رقابتی ملی دیده شود.
کلمبو؛ بازسازی شهری و دسترسی پس از بحران
سریلانکا پس از سالها بحران اقتصادی و اجتماعی، تلاش کرده است بازسازی شهری را با رویکردی فراگیر پیش ببرد. در کلمبو، پایتخت این کشور، برنامههای نوسازی زیرساختهای شهری بهگونهای طراحی شدهاند که دسترسی افراد دارای معلولیت بخشی از طراحی اولیه باشد، نه اصلاح ثانویه.
در پروژههای جدید حملونقل عمومی، ایستگاهها و پایانهها با استانداردهای دسترسی حرکتی و بصری هماهنگ شدهاند، همچنین در بازسازی ساختمانهای دولتی و مراکز خدمات اجتماعی، الزاماتی برای سرویسهای بهداشتی مناسب، مسیرهای بدون مانع و علائم قابل فهم اعمال شده است. این اقدامات با حمایت مالی بانک توسعه آسیا و سازمانهای بینالمللی انجام گرفت که بخشی از بودجه بازسازی را مشروط به رعایت اصول شمول اجتماعی کرده بودند.
در کنار زیرساخت، دولت محلی و سازمانهای مدنی برنامههایی برای بازگشت افراد دارای معلولیت به آموزش و اشتغال اجرا کردهاند؛ بهویژه برای افرادی که در اثر بحرانهای اقتصادی یا بلایای طبیعی دچار ناتوانی شده بودند. این رویکرد نشان میدهد که کلمبو به معلولیت نه بهعنوان یک وضعیت فردی، بلکه بهعنوان پیامد ساختاری بحرانها نگاه میکند. سریلانکا تلاش کرده است از بحران، فرصتی برای اصلاح الگوهای توسعه شهری بسازد؛ هرچند چالش کمبود منابع همچنان جدی است، اما جهتگیری سیاستی تغییر کرده است.
این تجربهها نشان میدهد که حتی در اقتصادهای کوچک یا آسیبپذیر، اگر شمول اجتماعی در قلب برنامهریزی شهری قرار گیرد، میتواند همزمان کیفیت زندگی شهروندان معلول و تابآوری شهری را افزایش دهد.
سئول؛ سرمایهگذاری کلان در رفاه و خدمات معلولیت
در سال ۲۰۲۵ دولت شهری سئول یکی از بیشترین بودجههای مستقیم را برای خدمات معلولیت در آسیا تخصیص داد. بر اساس اعلام رسمی شهرداری، بودجه کل رفاه معلولان در سئول برای این سال به حدود ۱.۷۶۸۵ تریلیون وون کرهجنوبی (معادل چند میلیارد دلار) افزایش پیدا کرد که نسبت به سال قبل بیش از ۸ درصد رشد داشته است. این رقم گسترده نشاندهنده رویکرد اقتصادمحور و دسترسیمحور شهرداری سئول است که نهتنها به تسهیلات فیزیکی شهری، بلکه به ارتقای کیفیت زندگی، اشتغال و پشتیبانی بلندمدت افراد دارای معلولیت توجه دارد.
بودجه ۲۰۲۵ برای معلولیت در سئول به چند بخش کلیدی تقسیم شده است که هریک به نتایج عملی و عینی میانجامد:
پرداخت کمک هزینه فعالیت: بخش عمدهای از بودجه معادل ۶۹۷.۹ میلیارد وون به پرداخت کمک هزینه به افراد دارای معلولیت اختصاص یافته است که به آنها امکان میدهد از خدمات حمایتی، همراهی و پشتیبانی در فعالیتهای روزمره بهرهمند شوند. این کمک برای افرادی با نیاز شدید تا حدود ۱۰۰ هزار وون در ماه برای خود فرد و همراهش قابل پرداخت است.
زیرساختهای دسترسپذیر و حملونقل عمومی: شهرداری برنامههایی را برای بهبود دسترسی به سیستم حملونقل، نصب رمپها، جایگزینی کیوسکهای اداری با نمونههای قابلدسترس و تجهیز ۷۵۰ مرکز خدماتی کوچک به رمپهای استاندارد اجرا کرده است. این اقدامات موجب کاهش موانع حرکتی و افزایش استقلال افراد دارای معلولیت در استفاده از خدمات شهری شده است.
خدمات مراقبتی و توانبخشی: بخش دیگری از بودجه ۲۰۲۵ این شهر برای بهبود شرایط زندگی در مراکز مراقبتی، افزایش نیروهای تخصصی و توسعه خدمات درمانی و مراقبتی هزینه شده است که کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت را از منظر پشتیبانی بلندمدت بهبود میبخشد.
سئول با افزایش پیوسته بودجه (حدود ۱۰ درصد سالانه از ۲۰۲۲) به وضوح نشان داده است که تمایل به گسترش خدمات معلولیت دارد، نه فقط به شکل پروژههای منفرد بلکه به عنوان سیاست کلی رفاهی و اجتماعی شهر. این امر به ویژه در پرداخت کمکهای مستقیم، توسعه زیرساختها و ایجاد خدمات جامع پشتیبانی مشهود است.
سنگاپور؛ سیاستهای تکمیلی بودجهای، اشتغال و مشارکت اجتماعی
اگرچه اقدامات مربوط به دسترسی شهری در سنگاپور به شکل پروژههای بودجهای شهری محلی منتشر نمیشود، اما بودجه ملی برای ارتقای زندگی افراد با معلولیت در حوزههای اشتغال، آموزش و مشارکت اجتماعی گسترش یافته است. یکی از مهمترین محورهای بودجه ۲۰۲۵ سنگاپور پشتیبانی از اشتغال افراد با معلولیت است که بهویژه به مرحله انتقال از آموزش به بازار کار توجه دارد. بر اساس گزارشها، دولت از طریق طرحهای حمایتی مالی برای کارفرمایان (Enabling Employment Credit) که تا پایان ۲۰۲۸ تمدید شده است، مشوقهایی برای استخدام افراد دارای معلولیت فراهم میکند.
سنگاپور با رویکرد ترکیبی بودجه ملی و مشارکت اجتماعی تلاش کرده خدمات و فرصتهای افراد دارای معلولیت را بهبود دهد. طرحهای حمایتی اشتغال به کارفرمایانی که افراد دارای معلولیت را استخدام میکنند کمک مالی میدهد؛ این کمک تا حدود ۲۰ درصد از حقوق فرد را برای یک دوره مشخص پوشش میدهد و هدف آن افزایش ورود معلولان به بازار کار پس از تحصیل است.
کمپینهای مشارکت اجتماعی در سنگاپور با استقبال گسترده اعضای جامعه روبهروست. رویدادهای ملی همچون «رژه بنفش» کمک میکند تا آگاهی عمومی نسبت به حقوق معلولان افزایش پیدا کند و جامعه به سمت شمول و پذیرش اجتماعی حرکت کند؛ این رویدادها هر سال با حضور هزاران نفر برگزار میشود و تأثیر آن در فرهنگسازی قابل توجه است.
رویدادهایی مثل «پارابازیهای ملی سنگاپور» که پیشتر با نام بازیهای ملی معلولین و سپس با نام لیگ ملی معلولین شناخته میشد، یک رویداد چند ورزشی برای معلولین در سنگاپور است. این لیگ سالانه طی چند ماه برگزار میشود تا ورزش و سبک زندگی سالم را در بین معلولین ترویج دهد و فرصتهای رقابتی محلی را برای این قشر فراهم کند. این مسابقات بستری برای افراد دارای معلولیت است تا در این رویداد در سطح تفریحی و رقابتی شرکت کنند و آگاهی بهتری از ورزشهای معلولین در بین جامعه توانیاب ایجاد کند. پارابازیهای ملی سنگاپور نهتنها فضای رقابتی ورزشی ایجاد میکنند، بلکه به افزایش حضور معلولان در عرصههای اجتماعی، ارتقای سلامتی جسمی و تعامل با جامعه عمومی کمک میکنند.
سنگاپور رویکردی جامعتر و غیرمتمرکز اتخاذ کرده است و بهجای تمرکز صرف روی زیرساختهای فیزیکی، بر بودجهبندی ملی برای فرصتهای شغلی، فرهنگسازی اجتماعی و مشارکت جامعه سرمایهگذاری میکند که به ایجاد یک محیط پویا و فراگیر برای افراد دارای معلولیت منجر شده است.
توکیو؛ میراث پارالمپیک و راهکارهای اجتماعی فراگیر
توکیو بهعنوان یکی از بزرگترین شهرهای آسیا، تلاش کرده است از میراث پارالمپیک ۲۰۲۰ و سیاستهای ملی توسعه معلولیت برای ایجاد یک محیط شهری فراگیرتر استفاده کند. ژاپن از سالها قبل برنامههای فراگیرسازی در حملونقل و مکانهای عمومی را تقویت کرده است، از جمله قوانین «بدون مانع» که هدف آن ارتقای دسترسی برای سالمندان و معلولان در ایستگاهها، ساختمانها و فضاهای عمومی است.
طرح «علامت کمک» که توسط دولت شهری توکیو پشتیبانی میشود، به افرادی با معلولیتهای نامرئی اجازه میدهد راحتتر از خدمات عمومی استفاده کنند و دیگران در جامعه به کمک آنها تشویق شوند. این نماد بهصورت رسمی در سراسر ژاپن بهویژه توکیو معرفی و پذیرفته شده است. چهارچوب قانونی و فرهنگی توکیو مبنی بر دسترسی فراگیر که در پی میزبانی پارالمپیک تقویت شد، موجب شده است استانداردهای طراحی شهری، حملونقل عمومی و مشارکت اجتماعی به سمت پاسخگویی به نیازهای افراد معلول حرکت کند.
نظر شما