به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، افزایش جمعیت شهری، رشد مصرفگرایی و پیچیدهتر شدن الگوهای تولید و مصرف، مدیریت پسماند را به یکی از مهمترین چالشهای شهرهای معاصر تبدیل کرده است. در بسیاری از شهرها، روشهای سنتی جمعآوری و دفن زباله نهتنها پاسخگوی حجم پسماند نیستند، بلکه خود منبع آلودگی خاک، آب و هوا محسوب میشوند. طی سالهای گذشته، بسیاری از شهرهای جهان به سمت روشهای نوین بازیافت پسماند حرکت کردهاند که مبتنی بر فناوریهای جدید، اقتصاد چرخشی، مشارکت شهروندان و نگاه پایدار به منابع هستند.
در شهرهای هند نیز نوآوری در بازیافت پسماند به یکی از محورهای اصلی توسعه پایدار شهری تبدیل شده است. راهکارهای گوناگون بازیافت از بازیافت نخالههای ساختمانی و منسوجات گرفته تا استفاده از هوش مصنوعی و طراحی سیستمهای مشارکتی، بیانگر آن هستند که مدیریت پسماند دیگر یک فعالیت فقط خدماتی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان توسعه شهری است.
شهر سورت؛ پیشگام در بازیافت پسماندهای ساختمانی
شهر سورت در ایالت گجرات هند یکی از نمونههای برجسته در زمینه بازیافت پسماندهای ساختمانی و عمرانی در سالهای اخیر محسوب میشود. با توجه به رشد سریع ساختوساز در این شهر، حجم عظیمی از نخالههای ساختمانی تولید میشد که در گذشته بهطور عمده در حاشیه شهرها رها یا دفن میشد. این مسئله علاوه بر اشغال زمین، موجب آلودگی محیط زیست و افزایش هزینههای مدیریت شهری شده بود.
شهرداری سورت در پاسخ به این مسئله، یک سامانه یکپارچه مدیریت پسماند ساختمانی ایجاد کرده که شامل جمعآوری کنترلشده، پردازش مکانیکی و بازگرداندن مواد به چرخه ساختوساز است. شهرداری با مشارکت بخش خصوصی یک کارخانه بازیافت پسماند ساختمانی با ظرفیت روزانه بالا راهاندازی کرده است. نخالهها ابتدا در مبدأ پروژهها تفکیک اولیه میشوند تا میزان آلودگی متقاطع کاهش پیدا کند، سپس مواد به کارخانه بازیافت منتقل میشوند و تحت فرایند خردایش چندمرحلهای قرار میگیرند. پس از خردایش اولیه، فلزات با استفاده از جداکنندههای مغناطیسی استخراج میشوند و مصالح معدنی از طریق سرندهای ارتعاشی بر اساس اندازه دانهبندی تفکیک میشوند.
در مرحله بعد، نخالههای تفکیک و خرد شده به مصالح قابل استفاده همچون بلوکهای ساختمانی، سنگفرش پیادهرو، شن و ماسه بازیافتی تبدیل میشوند. محصولات بازیافتی دوباره در پروژههای عمرانی شهری مورد استفاده قرار میگیرند و به این ترتیب یک چرخه بسته و پایدار شکل میگیرد. مرحله شستوشوی مصالح برای حذف ذرات ریز و آلایندهها نقش مهمی در تضمین کیفیت محصول نهایی دارد. خروجیهای این مرحله از نظر خواص مکانیکی مورد آزمایش قرار میگیرند تا با استانداردهای عمرانی تطابق داشته باشند.
سیستم بازیافت این کارخانه منجر به کاهش قابلتوجه استخراج منابع طبیعی، کاهش مصرف انرژی و کاهش انتشار دیاکسید کربن در چرخه ساختوساز شده است و نمونهای عملی از اقتصاد چرخشی در مقیاس شهری به شمار میرود. این طرح نهتنها موجب کاهش چشمگیر دفن نخالههای ساختمانی شده، بلکه از نظر اقتصادی نیز برای شهر سودآور بوده است. کاهش هزینه خرید مصالح جدید، ایجاد اشتغال محلی و کاهش آسیبهای زیستمحیطی از مهمترین دستاوردهای این پروژه هستند. سورت هدفگذاری کرده است که به بازیافت نزدیک به ۱۰۰ درصد پسماندهای ساختمانی خود دست پیدا کند و به الگویی برای سایر شهرهای هند و کشورهای در حال توسعه تبدیل شود.
شهر آگرا، تبدیل سایتهای پسماند به فضاهای سبز شهری
آگرا شهری تاریخی و گردشگری در هند است که در سالهای اخیر با مشکل جدی انباشت پسماندهای قدیمی و سایتهای دفن غیراصولی روبهرو بوده است. این سایتها نهتنها چهره شهر را مخدوش کرده بودند، بلکه منبع انتشار بوی نامطبوع، آلودگی هوا و تهدیدی برای سلامت ساکنان اطراف محسوب میشدند. تمرکز اصلی در این شهر بر مدیریت پسماندهای تاریخی و سایتهای دفن قدیمی است که سالها بدون پردازش رها شده بودند. این پسماندها به دلیل واکنشهای زیستی فعال، منبع تولید گاز متان و شیرابه محسوب میشدند و خطر آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی را افزایش میدادند، همچنین بر گردشگری این منطقه تأثیر منفی داشتند.
شهرداری آگرا رویکرد نوآورانه تثبیت زیستی پسماندها را برای بازیابی زمینهای آلوده و تبدیل آنها به فضاهای سبز شهری در پیش گرفته است. در این رویکرد، نخست عملیات زیستکاوی انجام میشود که شامل استخراج تدریجی پسماندهای قدیمی، جداسازی مواد قابل بازیافت و تثبیت بخش آلی باقیمانده است. پسماندهای قدیمی پایدارسازی و ایمنسازی میشوند و سپس با استفاده از روشهای نوین احیای زمین، سطح سایتها برای کاشت پوشش گیاهی آماده میشود. یکی از روشهای مورد استفاده، روش «میاواکی» است که امکان ایجاد جنگلهای متراکم و سریعالرشد را در مدت زمان کوتاه فراهم میکند.
یکی از جنبههای فنی مهم این پروژه، کنترل تولید گازهای گلخانهای از طریق مدیریت رطوبت و تهویه لایههای پسماند است. پایش کیفیت خاک و آب نیز بهصورت مستمر انجام میشود تا از ایمن بودن فرایند اطمینان حاصل شود. نتیجه این اقدامات، تبدیل سایتهای آلوده به فضاهای سبز شهری است که علاوه بر کاهش آلودگی، نقش مهمی در بهبود ریزاقلیم شهری و افزایش نفوذپذیری خاک ایفا میکنند. این طرح به افزایش آگاهی عمومی درباره مدیریت پسماند و اهمیت بازیافت نیز کمک کرده است، زیرا شهروندان بهطور ملموس نتایج مثبت بازآفرینی زمینهای آلوده را مشاهده میکنند.
تجربه آگرا نشان میدهد که بازیافت پسماند فقط به معنای تبدیل زباله به مواد جدید نیست، بلکه میتواند شامل بازیافت زمین و فضا نیز باشد؛ رویکردی که برای شهرهای متراکم و تاریخی اهمیت ویژهای دارد.
شهر ایندور؛ بازیافت منسوجات و لباسهای دورریختهشده
ایندور که بهعنوان یکی از تمیزترین شهرهای هند شناخته میشود، گام جدیدی در مدیریت پسماند برداشته و بر بازیافت منسوجات و لباسهای دورریختهشده تمرکز کرده است. پسماندهای نساجی یکی از چالشهای روبهرشد در شهرهای بزرگ هستند، زیرا منسوجات بهدلیل تنوع الیاف و ترکیبات شیمیایی بهسختی تجزیه میشوند و بازیافت آنها نیازمند فناوری و زیرساخت خاص است.
در ایندور، یک زنجیره تخصصی بازیافت منسوجات ایجاد شده است که شامل جمعآوری تفکیکشده، شناسایی نوع الیاف و پردازش مکانیکی آنهاست. یک کارخانه تخصصی برای تفکیک و پردازش لباسهای غیرقابل استفاده راهاندازی شده است. در این مرکز، لباسها بر اساس جنس الیاف تفکیک میشوند و سپس به نخ بازیافتی یا مواد اولیه برای تولید محصولات جدید تبدیل میشوند. منسوجات ابتدا بر اساس ترکیب الیاف جداسازی میشوند، زیرا الیاف طبیعی و مصنوعی نیازمند روشهای پردازش متفاوتی هستند. سپس عملیات خردایش و فیبرسازی انجام میشود تا الیاف بازیافتی تولید شوند. این الیاف در تولید نخ بازیافتی و محصولات نساجی ثانویه مورد استفاده قرار میگیرند. بخشی از این مواد در صنایع محلی مورد استفاده قرار میگیرند و بخشی دیگر به بازارهای منطقهای عرضه میشوند.
این سیستم موجب کاهش مصرف آب و انرژی در مقایسه با تولید الیاف نو میشود. کاهش حجم پسماند دفنی، صرفهجویی در مصرف منابع طبیعی همچون آب و پنبه و انتشار آلایندههای شیمیایی را کاهش داده و ایجاد اشتغال در زنجیره بازیافت مزایای اقتصادی برای شهر به دنبال داشته است. علاوه بر این، شهرداری ایندور با اجرای برنامههای آموزشی، شهروندان را تشویق کرده است که لباسهای بیاستفاده خود را بهجای دور انداختن، به مراکز جمعآوری تحویل دهند، همچنین این طرح با ایجاد بازار برای محصولات بازیافتی، به پایداری اقتصادی زنجیره بازیافت کمک کرده است. ایندور با این اقدام نشان داده است که مدیریت نوین پسماند میتواند فراتر از زبالههای خانگی معمولی برود و حوزههایی همچون صنعت مد و منسوجات را نیز دربرگیرد.
اگرچه نمونههای فوق الهامبخش هستند، اما اجرای چنین طرحهایی چالشهایی نیز دارد؛ بسیاری از فناوریهای نوین همچون رباتهای هوشمند تفکیککننده و حسگرهای اینترنت اشیا نیازمند سرمایهگذاری قابلتوجهی هستند که ممکن است در بودجه همه شهرها دیده نشده باشد. بسیاری از برنامههای موفق نیازمند مشارکت مستقیم مردم در تفکیک و بازگرداندن پسماند است این چالش در بسیاری از شهرها به کندی پیش میرود و نیازمند سرمایهگذاری گسترده در آموزش و ارتقای فرهنگ جامعه است.
علاوه بر این، تا زمانی که زیرساختهای جمعآوری، حملونقل و بازیافت توسعه نیافته باشند، بهرهبرداری از فناوریهای نوین دشوار و گاه بینتیجه خواهد بود. از سوی دیگر، تولید و فروش محصولات حاصل از پسماند (نخ، مصالح ساختمانی و محصولات بازیافتی دیگر) مستلزم بازارهای فعال و تقاضای مناسب است.
با توجه به روندهای جهانی و نتایج اولیه پروژهها، بهنظر میرسد که ترکیب زیرساختهای اولیه، فناوریهای هوشمند، مشارکت اجتماعی و چهارچوبهای سیاستی پویا میتواند مسیر توسعه موفق بازیافت پسماند را هموار کند. بهویژه در شهرهای در حال توسعه، مدلهای مشارکتی و پروژههای مشارکت عمومیخصوصی میتوانند نقش پررنگی در توسعه پایدار ایفا کنند.
علاوه بر این، توجه به اقتصاد چرخشی و تبدیل پسماندها به محصولات قابل استفاده (نه فقط دفع یا سوزاندن آنها) از جمله رویکردهایی است که در دهه آینده نقش کلیدی دارد. شهرهای هند نشان دادهاند که موفقیت در بازیافت پسماند شهری نیازمند نگاه سیستمی، سرمایهگذاری در فناوری، طراحی سیاستهای هوشمند و مشارکت فعال شهروندان است. تجربههای اخیر ثابت میکنند که بازیافت مدرن میتواند همزمان به کاهش آلودگی، حفظ منابع طبیعی و ایجاد ارزش اقتصادی منجر شود و نقش کلیدی در تحقق توسعه پایدار شهری داشته باشد.
نظر شما