به گزارش خبرگزاری ایمنا، آیین «چراغ برات» یکی از کهنترین سنتهای مذهبی-فرهنگی مردم خراسان جنوبی است که هر ساله در روزهای منتهی به نیمه شعبان برگزار میشود.
در این روزها خانوادهها با حضور بر سر مزار اموات، روشن کردن شمع و چراغ، قرائت قرآن و پخش نذورات، یاد عزیزان از دسترفته خود را گرامی میدارند، این آیین که ریشه در باورهای دینی و فرهنگی مردم منطقه دارد، فرصتی برای تجدید خاطره، دعا برای آمرزش درگذشتگان و تقویت پیوندهای اجتماعی است.
حضور نسلهای مختلف در این مراسم، از کودکان تا سالمندان، نشاندهنده انتقال ارزشهای فرهنگی از نسلی به نسل دیگر است، در شبهای چراغ برات، آرامستانها حالوهوایی متفاوت به خود میگیرد و نور شمعها و چراغها در کنار زمزمه دعا و تلاوت قرآن، فضایی معنوی و آرامبخش ایجاد میکند.
بسیاری از مردم با تهیه و توزیع نذری همچون خرما، حلوا و شیرینی، این آیین را با روحیهای از ایثار و مشارکت اجتماعی همراه میکنند، کارشناسان فرهنگی معتقدند آیین چراغ برات، علاوهبر کارکرد مذهبی، نقش مهمی در تقویت هویت فرهنگی و حفظ سنتهای بومی خراسان جنوبی دارد.
این مراسم نمادی از احترام به گذشتگان و توجه به ارزشهای انسانی همچون همدلی، نوعدوستی و پیوندهای خانوادگی است. برگزاری گسترده آیین چراغ برات در نقاط مختلف استان نشان میدهد که این سنت دیرینه همچنان جایگاه ویژهای در میان مردم دارد و بهعنوان میراثی معنوی، چراغ آن در دل فرهنگ خراسان جنوبی روشن مانده است.
علیاکبر برابادی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان جنوبی معتقد است: آیین «چراغ برات» تنها یک مناسک مناسبتی نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی مردم این استان به شمار میرود؛ آیینی که قرنهاست مرگ و زندگی، گذشته و حال و نسلها را به یکدیگر پیوند داده است.
وی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به جایگاه ویژه چراغ برات در فرهنگ بومی این خطه میگوید: این آیین هر ساله در روزهای دوازدهم تا چهاردهم ماه شعبان برگزار میشود و مردم با حضور در آرامستانها، قرائت قرآن، فاتحهخوانی و انجام اعمال خیر، ضمن گرامیداشت یاد درگذشتگان، پیوندهای اجتماعی و خانوادگی خود را نیز بازتعریف میکنند.
وی چراغ برات را آیینی چندلایه میداند و میگوید: در ظاهر، مردم برای اموات خیرات میدهند، اما در عمق این رفتار، مفاهیمی چون نیکوکاری، همدلی اجتماعی، احترام به پیشینیان و انتقال ارزشهای فرهنگی به نسل جوان نهفته است؛ به همین دلیل حضور نوجوانان و جوانان در کنار سالمندان، یکی از مهمترین شاخصهای پویایی این سنت محسوب میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری خراسان جنوبی با اشاره به نقش خوراکیها و نذرهای سنتی در این مراسم ادامه میدهد: پخت نانهایی همچون روغنجوشی، چلبکی، کماچ و حلوا بخشی جداییناپذیر از آیین چراغ برات است، این نذرها که به باور مردم باید پیش از غروب آفتاب آماده شود، بیشتر میان کودکان و نیازمندان توزیع میشود و جلوهای عینی از روحیه بخشش و مشارکت اجتماعی مردم منطقه است.
برابادی با تأکید بر اهمیت ثبت و صیانت از این آیین میگوید: چراغ برات بهدلیل ارزشهای فرهنگی، تاریخی و اجتماعی در تاریخ چهارم بهمن ۱۳۹۱ با شماره ۸۰۹ در فهرست آثار ملی ناملموس کشور به ثبت رسیده است، این ثبت نشاندهنده اهمیت ملی این سنت و ضرورت حفظ اصالت آن در برابر تغییرات سبک زندگی است.
وی تنوع آیینهای مرتبط با برات را یکی از ویژگیهای منحصربهفرد این مراسم میداند و اضافه میکند: عناوینی همچون برات زندهها، برات مردهها، برات غریبان و برات شهدا، بیانگر گستره مفهومی این آیین است و در روستاها نیز مراسمی همچون براتخوانی، روشن نگهداشتن چراغ خانهها در شب نیمه شعبان و برگزاری مجالس قرآن، همچنان با قوت برگزار میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری خراسان جنوبی تأکید میکند: چراغ برات امروز فراتر از یک آیین مذهبی، نمادی از هویت تاریخی خراسان جنوبی است، آیینی که با وجود تحولات شهری و اقتصادی، همچنان به شکل مردمی و ساده ادامه دارد و نقش مهمی در تقویت حس تعلق، همبستگی اجتماعی و نیکوکاری ایفا میکند.
به گزارش ایمنا، چراغ برات آیین دیرینهای است که از سوی مردم استان خراسان بزرگ سابق که به سه استان خراسان جنوبی، خراسان رضوی و خراسان شمالی فعلی تقسیم شده مرسوم است و همچنان نیز ادامه دارد.
نظر شما