تنها چیزی که برای ما باقی مانده و می‌توانیم پای آن بایستیم، ایران است

به گزارش خبرگزاری ایمنا، محمدحسین مهدویان، کارگردان فیلم «نیم‌شب»، امروز _دوشنبه سیزدهم بهمن‌_ در جمع خبرنگاران با اشاره به حضور مهران غفوریان، محسن قصابیان، مهیا دهقانی و دیگر بازیگران در روزهای ابتدایی جشنواره فیلم فجر، اظهار کرد: اقدام بازیگرانی که در روزهای نخست جشنواره و در شرایطی که فشار بسیار زیادی وجود داشت در جشنواره حضور پیدا کردند، اقدامی قابل قدردانی است. بچه‌هایی که در همان روزهای اول جشنواره به جمع خبرنگاران آمدند و خط‌شکنی کردند، کار ارزشمندی انجام دادند که واقعاً قابل ستایش است.

وی در ادامه با بیان اینکه جشنواره فیلم فجر محلی برای تماشای محصولات یک‌ساله سینمای ایران است، افزود: این فیلم‌هایی که ساخته می‌شود، حاصل تلاش بچه‌های سینماست؛ همان‌هایی که با وجود همه محدودیت‌هایی که وجود دارد و همه ما به آن واقف هستیم، در جامعه‌ای که بی‌عدالتی، نقصان‌های متعدد، بحران و تنش در آن دیده می‌شود، تلاش می‌کنند به زبان سینما روایتگر جامعه خود باشند و از دل همین محدودیت‌ها روایت‌های سینمایی خلق کنند. این افراد شایسته احترام هستند و فشاری که در این ایام متحمل شدند، به نظر من واقعاً غیرمنصفانه است.

کارگردان «نیم شب» با اشاره به وضعیت رسانه‌ها و فضای مجازی تصریح کرد: اکنون فضای بسیار مسمومی بر رسانه‌های مجازی حاکم است و حقیقت به طرز قابل توجهی گم شده است. حتی برای کسانی که تلاش می‌کنند حقیقت را جست‌وجو کنند، کشف آن بسیار سخت شده و ما در فضایی بسیار غبارآلود زندگی می‌کنیم. تنها واقعیتی که وجود دارد این است که ما در سال گذشته یک بار در واقعه جنگ ۱۲ روزه حدود هزار و اندی از هموطنان‌مان و یک بار نیز در وقایع تلخ دی‌ماه حدود سه هزار و اندی، طبق آمار رسمی، جان خود را از دست دادند؛ البته نمی‌دانم هرکدام از این آمارها تا چه حد دقیق است، اما این تنها حقیقتی است که می‌فهمیم.

در جنگ روایت‌ها و بحران حقیقت قرار داریم

مهدویان ادامه داد: اینکه چرا این اتفاقات برای ما رخ می‌دهد و چرا چنین بلایی بر سر ما می‌آید، موضوعی است که به نظر می‌رسد هر کس در جنگ روایت‌ها تلاش می‌کند روایت خودش را ارائه دهد و متأسفانه ما در یک چرخه نفرت و دوقطبی‌سازی گرفتار شده‌ایم. امیدوارم نخبگان جامعه ما بتوانند اتحادی شکل دهند تا بر این فضای مسموم غلبه شود و حقیقت به شکل شفاف‌تری آشکار شود.

وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ساخت فیلمی درباره رویدادهای دیگر، با توجه به سابقه مستندسازی درباره اتفاقات اخیر، گفت: اگر داستانی برای تعریف کردن وجود داشته باشد، حتماً. من همیشه ابتدا باید ببینم آیا قصه‌ای هست که بتوانم تعریفش کنم یا نه. اصلاً این‌گونه نیست که بگویم صرفاً درباره یک واقعه خاص می‌خواهم فیلم بسازم؛ من فیلمسازم و قصه می‌گویم. اگر در هر مقطعی از تاریخ این کشور و این جامعه، قصه‌ای وجود داشته باشد که احساس کنم می‌توانم از طریق آن حقیقت را بیان کنم و روایتی صادقانه و در عین حال سرگرم‌کننده ارائه دهم، حتماً برایم ارزشمند خواهد بود.

این کارگردان با اشاره به استقبال مردمی از فیلم «نیم‌شب» اظهار داشت: فیلم ما چندین بار به سانس فوق‌العاده رسیده و تمام سانس‌هایی که جشنواره در سینماهای مردمی باز کرده، تکمیل شده است. حتی سانس‌های جدید نیز در حال اضافه شدن است و در حال حاضر به سختی می‌توان بلیت فیلم «نیم‌شب» را تهیه کرد. امیدوارم نتیجه تماشای فیلم در جشنواره این باشد که مخاطبان بیشتری برای اکران عمومی به دیدن فیلم دعوت شوند؛ همان‌طور که در همان بیمارستانی که فرزند به دنیا آمد، همان کوثر، این اتفاق افتاد.

روایت ایران ضرورت دارد

مهدویان در پاسخ به پرسشی درباره استفاده از بازیگران ستاره گفت: آیا بازیگری بوده که از حیث ستاره بودن مدنظر شما باشد اما به دلیل موضوع فیلم حاضر به همکاری نشده باشد؟ خیر، اصلاً از ابتدا بنای من این نبود. به دلیل فضای مستندگونه‌ای که می‌خواستم ایجاد کنم، احساس کردم استفاده از ستاره‌های سینما به فضای کلی و یکدستی فیلم آسیب می‌زند؛ به همین دلیل از همان ابتدا تصمیم گرفتم از بازیگران کمتر شناخته‌شده استفاده کنم.

وی در پاسخ به اینکه چرا این فیلم در ایران ساخته شده است، تأکید کرد: من معتقدم امروز هیچ دغدغه‌ای مهم‌تر از این وجود ندارد. با صدای بلند می‌گویم که در شرایط فعلی دیگر نه بحث حاکمیت جمهوری اسلامی مطرح است و نه هیچ حاکمیت دیگری، نه اپوزیسیون موضوع اصلی است و نه هیچ جریان دیگر. تنها چیزی که برای ما باقی مانده و می‌توانیم پای آن بایستیم، ایران است. ما باید پای ایران بایستیم؛ چه با نام و چه با ننگ. این تنها مرز باارزشی است که برای ما باقی مانده و می‌توانیم در کنار هم در آن زندگی کنیم. اگر این مرز از دست برود و فروبپاشد، نه از تاک نشانی می‌ماند و نه از تاک‌نشان، و دیگر چیزی برای ما باقی نخواهد ماند که بخواهیم بر سر آن دعوا کنیم.

این کارگردان در ادامه تأکید کرد: اگر ایرانی وجود نداشته باشد، دیگر مفاهیمی مانند داخل و خارج، اپوزیسیون و غیر اپوزیسیون، اساساً معنا نخواهد داشت. من واقعاً درک نمی‌کنم چگونه برخی منتظر دشمن خارجی هستند. دشمن، اولین کاری که می‌کند، فروپاشی ایران است. اساساً مسئله دشمن بیرونی، به نظر من چیزی غیر از ایران نیست. اگر هم با حاکمیت سیاسی ما مسئله‌ای داشته باشند، در واقع با چیزهایی مسئله دارند که دستاوردهای بزرگ برای ایران محسوب می‌شود.

ایران؛ تنها نقطه اجماع تمام ایرانیان است

مهدویان ادامه داد: واقعاً آرزو می‌کنم عقل‌مان برسد؛ اگر عقل منِ کمترین هم برسد، اگر عقل همه اقشار جامعه برسد، متوجه خواهیم شد که تنها چیزی که برای ما باقی مانده، ایران است. ما باید پای ایران بایستیم و برای ایران از هر چیز دیگری بگذریم و کوتاه بیاییم.

وی با اشاره به تجربه فشارهای فضای مجازی گفت: در روزهای اول، واقعاً نگران بودم. من اسم این فضا را «زامبی‌های مجازی» گذاشته‌ام؛ یعنی گاهی می‌بینید یک بازیگر را به خاطر یک ماجرا در فضای مجازی به‌شدت تحت فشار قرار می‌دهند، اما همان فرد را در دنیای واقعی می‌بینید که مردم در خیابان برایش خم می‌شوند و احترام می‌گذارند. جهان واقعی کاملاً متفاوت از آن چیزی است که در فضای مجازی اتفاق می‌افتد. همین افرادی که در فضای مجازی فحاشی می‌کنند، در خیابان وقتی ما را می‌بینند، با ما سلفی می‌گیرند. این‌ها نکاتی است که باید به آن فکر کرد.

این کارگردان افزود: من فیلم «نیم‌شب» را به همه شهدای ایران، از ابتدای تاریخ تا وقایع دی‌ماه سال ۱۴۰۱، تقدیم می‌کنم.

دغدغه همیشگی وطن در مسیر فیلم‌سازی

مهدویان در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا پیش از این هم برای ساخت فیلم اقدام کرده و به نتیجه نرسیده است و اینکه چه شد موضوع ایران را انتخاب کرد، گفت: به هر حال ممکن است خیلی‌ها فکر کنند که مهدویان در این سبک فیلم‌ها تغییر مسیر داده، اما واقعیت این است که دغدغه من همیشه ایران بوده است. من همیشه نگران ایران بوده‌ام. هرچه فکر می‌کنم، در پیرامون خودم چیزی ارزشمندتر از ایران پیدا نمی‌کنم. تنها چیزی که به من هویت می‌دهد ایران است. واقعاً هیچ چیز دیگری ندارم؛ غیر از وطنم.

وی در ادامه تصریح کرد: مسیر فیلم‌سازی من عوض نشده است. شاید در مقاطعی نتوانستم مجوز بگیرم یا شرایط ساخت فراهم نشد، اما من همیشه نگران ایران بوده‌ام. هر جا فرصت داشتم، تلاش کردم فیلم بسازم. گاهی نشد، گاهی اجازه ندادند، اما هر جا که توانستم، خسته نشدم. ناامیدی برای ما معنا ندارد.

این کارگردان با تأکید بر موضع خود گفت: محال است جشنواره یا هر نهاد دیگری کاری کند که من دیگر درباره ایران فیلم نسازم. مگر اینکه نباشم، مگر اینکه مرده باشم؛ وگرنه به هیچ علتی حاضر نیستم از دفاع از ایران دست بکشم. مگر اینکه واقعاً زنده نباشم.

چهار سال تلاش تا ساخت «نیم‌شب»

وی درباره بازگشت به جشنواره پس از چهار سال گفت: بعد از چهار سال به جشنواره برگشتیم. در این چهار سال، بیشتر در حوزه نمایش خانگی و ساخت سریال‌های اجتماعی فعالیت داشتم. اینکه حالا به فیلمی با موضوع جنگ رسیده‌ایم که سویه‌های اجتماعی پررنگی هم دارد، نتیجه این است که من در تمام این چهار سال واقعاً دوست داشتم فیلم بسازم. چندین بار اقدام کردم، فیلمنامه‌هایی ارائه دادم، اما شرایط ساخت فراهم نشد.

این کارگردان ادامه داد: سال گذشته قصد داشتم فیلم سینمایی «خون سهراب» را بسازم؛ روایتی از داستان رستم و سهراب که اتفاقاً با وقایع دی‌ماه معناهای عجیبی پیدا کرده بود. وقتی داستان سهراب را مرور می‌کنم، می‌بینم انگار همان داستانی است که امروز بر ما حادث شده و «خون سهراب» انگار روایت همان خونی است که در دی‌ماه از جوانان ایران بر زمین ریخت. اما شرایط ساخت این فیلم هم فراهم نشد؛ بعضی به دلیل مجوز، بعضی به دلیل مسائل مالی، بعضی به دلیل نبود پشتیبانی لجستیکی. همه این‌ها باعث شد در طول چهار سال نتوانم فیلم‌هایی را که دلم می‌خواست بسازم، تا اینکه در نهایت قسمت شد فیلم «نیم‌شب» ساخته شود.

وی افزود: «نیم‌شب» فیلم جمع‌وجوری بود، فیلم ارزانی بود و توانستم آن را بسازم. واقعیت این است که الان خیلی به آینده فکر نکرده‌ام، اما طبیعی است که شباهت‌هایی هم در آثار آدم پیدا شود. در حال حاضر یک مینی‌سریال با عنوان «کلاغ» برای پلتفرم فیلمو ساخته‌ام که مراحل پس‌تولید را طی می‌کند، اما اینکه بعد از این چه کاری خواهم کرد، هنوز نمی‌دانم.

هنر با تحریم خاموش‌نشدنی نیست

مهدویان در پایان با اشاره به نسبت هنر و زندگی گفت: اگر زندگی را می‌شود تحریم کرد، اگر می‌شود زندگی کردن را ممنوع کرد، هنر را هم می‌شود ممنوع کرد؟ به نظر من هنر نمی‌میرد. تا وقتی زندگی وجود دارد، هنر هم وجود دارد. از زمان انسان غارنشین که روی دیوار غارها دست به آفرینش هنری می‌زد تا امروز که پیچیده‌ترین اشکال هنری وجود دارد، هنر هیچ‌وقت تحریم نشده و هیچ‌وقت خاموش نشده است. در تلخ‌ترین، بسته‌ترین و سیاه‌ترین شرایط هم، در همه دوران‌ها هنر وجود داشته، دوام آورده و باقی مانده است. به نظر من، هنر را نمی‌توان تحریم کرد.