به گزارش خبرگزاری ایمنا از البرز، هرگاه مسیر توسعه یک کشور را بررسی میکنیم، باید ابتدا بدانیم این مسیر از کجا آغاز شد؛ جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ در حالی وارد مسیر توسعه شد که بسیاری از زیرساختهای اساسی هنوز شکل نگرفته بود.
شبکه راهها ناقص بود، صنایع و انرژی محدود، فناوری و ارتباطات در سطح پایین و بخشهای گستردهای از کشور هنوز در توسعه عقب بودند.
این مسیر دشوار با وقوع جنگ هشتساله تحمیل شد، جنگی که نه تنها جانهای بسیاری را گرفت و اقتصاد کشور را تحت فشار قرار داد، بلکه پروژهها و زیرساختها را متوقف کرد، پس از پایان جنگ، ایران ناگزیر شد مسیر توسعه را از سر بگیرد اما این بار با محدودیتهای شدیدتر شامل تحریمهای اقتصادی، فشارهای منطقهای و محدودیتهای فناورانه روبهرو بود.
پرسش اصلی این است که چگونه کشوری که با بحرانهای متعدد روبهرو بود، توانست در چهار دهه اخیر به کشوری با شبکه زیرساختهای ملی گسترده تبدیل شود و پاسخ در تعهد به خودکفایی، برنامهریزی استراتژیک و اجرای پروژههای ملی در سراسر کشور نهفته است.
فصل نخست| مسیر دشوار و رویارویی با چالشها
در سالهای ابتدایی پس از جنگ، ساختار اقتصادی و زیرساختی کشور بسیار شکننده بود، خسارتهای جنگ بخش عمدهای از توان مهندسی و نیروی انسانی را به خود معطوف کرد و اولویت نخست، تأمین امنیت و ثبات بود، بسیاری از زیرساختهای استانها یا ناقص بود یا وجود نداشت.
همزمان، فشارهای بینالمللی و تحریمها، بهرهمندی از فناوریهای روز دنیا و جذب سرمایهگذاری خارجی را دشوار کرد، ارزش پول ملی، بدهیهای خارجی، دسترسی به بازارهای جهانی و محدودیت واردات تجهیزات پیشرفته، مانع بزرگی برای توسعه بود و در چنین شرایطی بسیاری از پروژهها به دلیل کمبود منابع مالی یا مشکلات تجهیزاتی متوقف شده یا اجرای آنها کند شده بود.
این شرایط دشوار، کشور را به سمت تکیه بر ظرفیتهای داخلی، تجربههای بومی و توان مهندسی ملی سوق داد، مسیری سخت که بهمرور به بخشی از ذات توسعه ایران تبدیل شد.
فصل دوم | تلاش برای خودکفایی؛ از وابستگی تا استقلال
تحریمها و محدودیتهای وارداتی در ابتدا یک تهدید جدی بود اما بهمرور به عامل بازتعریف راهبرد توسعه تبدیل شد؛ نیاز مبرم به خودکفایی در بخشهای حیاتی همچون انرژی، صنعت، حملونقل، ساختوساز و فناوری، موجب شد کشور به سمت پرورش نیروی انسانی متخصص، گسترش پژوهشهای بومی و ارتقای ظرفیتهای تولید داخل حرکت کند.
این فرایند موجب شد ایران نه تنها در زمینه اجرای پروژههای بزرگ، بلکه در حوزههایی همچون مهندسی خاک، هیدرولیک، تونلسازی، ساخت نیروگاههای سنگین، فناوریهای انرژی، صنایع پاییندستی و حملونقل به توان و دانش فنی بومی دست پیدا کند.
نتیجه این رویکرد، شکلگیری پروژههای ملی گسترده در سراسر کشور بود که توسعه را از چند مرکز محدود به سراسر ایران منتقل کرد.
استان البرز: پل شهید سید حسن نصرالله (پل B۰)
در استان البرز، یکی از پروژههای شاخص حملونقل که نقش مهمی در کاهش ترافیک و تکمیل شبکه آزادراهی دارد، پل شهید سید حسن نصرالله است، این سازه بهعنوان بخشی از ادامه بزرگراه شهید همت-کرج (آزادراه شهید سلیمانی) ساخته شده است و با عبور از فراز مسیر پرتردد، نقش کلیدی در تسهیل عبور و مرور در غرب استان ایفا میکند.
اجرای این پروژه با هزینه ۸۰۰ میلیارد تومان و طی مدت حدود ۵۴۰ روز انجام شده است و از منظر مهندسی و لجستیکی یکی از مهمترین سازههای بلند و مدرن حملونقلی کشور محسوب میشود.
استان تهران، قم، اصفهان: قطار سریعالسیر تهران-قم-اصفهان
یکی از بلندپروازانهترین پروژههای حملونقل ریلی ایران، خط قطار سریعالسیر تهران-قم-اصفهان است، پروژهای که با سرعت طراحی بیش از ۳۰۰ کیلومتر در ساعت، فاصله پایتخت تا اصفهان را به حدود دو ساعت کاهش میدهد و شبکه ریلی کشور را وارد مرحلهای جدید از فناوری و سرعت میکند.
اگرچه این پروژه چالشهای اجرایی دارد، اما پیشرفت قابل توجهی در زیرسازی و بخشهای اصلی آن حاصل شده است و انتظار میرود تا میانه دهه جاری بهطور کامل در مدار بهرهبرداری قرار گیرد.
خوزستان: توسعه شبکه ریلی، نیروگاهها و جمعآوری گازهای مشعل
در خوزستان، پروژه توسعه خطوط ریلی از اهواز به اندیمشک، بخش مهمی از استراتژی استان برای ارتقای ترانزیت داخلی است، توسعه این خط با هدف افزایش سرعت قطارهای مسافری و ظرفیت حمل بار انجام شده و بخشهایی از آن طی سالهای اخیر به بهرهبرداری رسیده است.
همزمان، در بخش انرژی، احداث نیروگاه سیکل ترکیبی دکوهه با ظرفیت بیش از ۴۵۰ مگاوات یکی از پروژههای مهم تامین برق منطقه است که سرعت و کیفیت تولید انرژی در خوزستان را افزایش میدهد.
سیستان و بلوچستان: ترانزیت شرق و توسعه بندر چابهار
خط راهآهن چابهار-زاهدان یکی از پروژههای مهم در راستای تکمیل کریدور ترانزیتی شرق کشور است که اتصال بندر چابهار به شبکه ریلی سراسری را ممکن میکند و میتواند نقش اساسی در توسعه صادرات و مبادلات منطقهای ایفا کند، همزمان توسعه فازهای جدید بندر چابهار با افزایش ظرفیتهای تخلیه، بارگیری و لجستیک، این بندر را به یکی از مهمترین هابهای ترانزیتی ایران تبدیل میکند.
مازندران: پروژههای انرژی و تقویت شبکه برق
در استان مازندران، مجموعه پروژههای برق و انرژی با هدف تقویت پایداری شبکه، افزایش ظرفیت خطوط انتقال، بهرهگیری از فناوریهای هوشمند و توسعه زیرساختهای توزیع برق اجرا شدهاند. این پروژهها شامل ارتقای خطوط فشار متوسط و قوی، توسعه پستها و راهاندازی مراکز کنترل هوشمند برق است که امنیت انرژی شمال کشور را افزایش میدهد.
فارس: انرژیهای تجدیدپذیر و حملونقل هوایی
در استان فارس، پروژههای انرژی خورشیدی با هدف افزایش سهم انرژیهای پاک در سبد انرژی کشور در حال انجام هستند، همزمان توسعه فرودگاه بینالمللی شیراز با افزایش ظرفیت ترمینالها و مسیرهای پروازی، نقش این استان را در حملونقل هوایی جنوب کشور تقویت میکند؛ توسعه شبکههای اتوبوسرانی و بهبود مسیرهای شهری نیز اقدامات تکمیلی برای افزایش کیفیت زندگی شهروندان است.
اصفهان: توسعه حملونقل شهری و رینگهای شهری
اصفهان بهعنوان یکی از قطبهای صنعتی و جمعیتی کشور، توسعه شبکه مترو در چند خط و پروژههای رینگ و کمربندی شهری را در دستور کار دارد، این پروژهها با هدف کاهش بار ترافیک، تسهیل جابهجایی و توسعه منطقهای پیرامونی شهر در حال اجرا است.
فصل چهارم | اقدامات انجامشده، زیرساختهای تثبیتشده
در کنار پروژههای در حال اجرا، دهها پروژه ملی پیشین اساس شبکه زیرساخت کشور را شکل دادهاند، از جمله سدهای بزرگ همچون کرخه، کارونها، دز و کرج که مدیریت منابع آب و تولید برق را ممکن کردهاند، نیروگاههای حرارتی و گازی که سهم عمده برق کشور را تأمین میکنند، شبکههای متروی تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز و دیگر کلانشهرها که فعال هستند، فرودگاههای بینالمللی نقاط اتصال هوایی ایران با جهان را فراهم کردهاند و شبکه سراسری جادهای که اتصال نقاط دورافتاده کشور را میسر کرده است؛ این زیرساختها نتیجه تلاشهای دههها برنامهریزی و اجراست و اکنون بهعنوان پایههای تثبیتشده توسعه ملی عمل میکنند.
فصل پنجم | چشمانداز آینده
چشمانداز توسعه کشور از مرحله تأمین زیرساختهای فیزیکی عبور کرده است و اکنونها گام به سوی جهش بهرهوری، اقتصاد دانشبنیان، مدیریت هوشمند منابع و توسعه فناوری برمیدارد؛ ارتقای کیفیت پروژهها با بهرهگیری از فناوریهای نوین و مدیریت مدرن پروژه، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، ایجاد شهرهای هوشمند و حملونقل پاک و تقویت اتصال به کریدورهای بینالمللی از طریق شبکههای ریلی، دریایی و هوایی.
نزدیکشدن به قله در مسیر مقاومتی
رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها تأکید کردهاند که مسیر توسعه کشور آسان نبوده است و نیست، فشارهای نظامی، اقتصادی، رسانهای و شناختی از سوی دشمنان، بخشی از جنگ سخت و غیرسخت برای جلوگیری از پیشرفت ایران بوده با این حال پاسخ نظاممند، مقاومتی و تدریجی ایران، منجر به تشکیل شبکهای گسترده از زیرساختهای ملی، توسعه متوازن استانها و تقویت استقلال و خودکفایی شده است.
ایران امروز، باوجود همه دشواریها، نه تنها توانسته است پایههای توسعه را مستحکم کند، بلکه در مسیر حرکت به سمت آیندهای متوازن، پویا و خودکفا نیز قرار گرفته است.
نظر شما