به گزارش خبرگزاری ایمنا، با تشدید بحران آلودگی هوا، ناترازی فزاینده در تولید و مصرف انرژی و افزایش چالشهای زیستمحیطی در کلانشهرهای صنعتی کشور، موضوع گذار تدریجی اما هدفمند از سوختهای فسیلی به انرژیهای پاک، بار دیگر به یکی از محورهای اصلی مباحث کارشناسی، تصمیمسازی و سیاستگذاری در حوزه انرژی تبدیل شده است. رشد مصرف انرژی، فرسودگی زیرساختها و وابستگی شدید به منابع فسیلی، در سالهای اخیر فشار مضاعفی بر شبکه انرژی کشور وارد کرده و پیامدهای آن بهطور مستقیم در کیفیت هوا، سلامت عمومی و پایداری منابع طبیعی نمایان شده است.
در این میان، استان اصفهان بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای صنعتی کشور، با تمرکز بالای صنایع انرژیبر، نیروگاههای حرارتی، پالایشگاهها و واحدهای بزرگ فولادی و پتروشیمی، بیش از دیگر مناطق در معرض تبعات زیستمحیطی ناشی از الگوی فعلی تولید انرژی قرار دارد. افزایش تعداد روزهای ناسالم، تشدید پدیده وارونگی هوا، فشار بر منابع آبی و افزایش انتشار آلایندههای زیستمحیطی، تنها بخشی از پیامدهایی است که این استان طی سالهای اخیر با آن روبهرو بوده است و زنگ خطر جدی برای آینده زیستپذیری منطقه به صدا درآورده است.
کارشناسان حوزه انرژی و محیط زیست بر این باورند که تداوم روند کنونی تولید و مصرف انرژی، نهتنها پاسخگوی نیازهای رو به رشد کشور در دهههای آینده نخواهد بود، بلکه میتواند مخاطرات جدیتری برای سلامت شهروندان، امنیت انرژی، منابع آب و پایداری زیستمحیطی به همراه داشته باشد. وابستگی بالا به سوختهای فسیلی، بهویژه در شرایط ناترازی گاز و برق، کشور را در برابر شوکهای اقتصادی، اقلیمی و حتی ژئوپلیتیکی آسیبپذیرتر کرده و هزینههای پنهان و آشکار قابل توجهی به اقتصاد ملی تحمیل میکند.
در مقابل، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بهعنوان یکی از راهبردهای کلیدی عبور از این چالشها، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. استان اصفهان بهواسطه موقعیت جغرافیایی، میزان بالای تابش خورشید و وجود زیرساختهای صنعتی و فنی، از ظرفیت مناسبی برای گسترش نیروگاههای خورشیدی برخوردار است. سرمایهگذاری در این حوزه میتواند ضمن کاهش آلایندگی، به تنوعبخشی به سبد انرژی، کاهش فشار بر شبکه سراسری و ایجاد فرصتهای جدید اشتغال در حوزه فناوریهای پاک منجر شود.
علاوهبر انرژی خورشیدی، فناوریهای نوینی همچون هیدروژن پاک نیز بهعنوان یکی از گزینههای آیندهدار در مسیر گذار انرژی مطرح شدهاند. استفاده از هیدروژن بهویژه در صنایع سنگین و حملونقل، میتواند نقش مهمی در کاهش انتشار گازهای گلخانهای و حرکت بهسوی اقتصاد کمکربن ایفا کند. هرچند توسعه این فناوریها نیازمند سرمایهگذاری، انتقال دانش فنی و تدوین سیاستهای حمایتی بلندمدت است، اما مزایای زیستمحیطی و اقتصادی آن در بلندمدت قابل توجه خواهد بود، بسیاری از کارشناسان تأکید دارند که عبور موفق از بحرانهای انرژی و محیط زیست، مستلزم به کارگیری رویکردی جامع و آیندهنگر است؛ رویکردی که در آن اصلاح الگوی مصرف، ارتقای بهرهوری انرژی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و استفاده از فناوریهای نوین، بهصورت همزمان و هماهنگ دنبال شود. در این چارچوب، استان اصفهان میتواند با ایفای نقش پیشرو در حوزه انرژیهای پاک، به الگویی برای سایر مناطق صنعتی کشور تبدیل شده و گامی مؤثر در مسیر توسعه پایدار و حفظ محیط زیست بردارد.
چالشهای انرژی، آغازی برای تحول سبز
رسول روحوی، کارشناس محیط زیست در حوز برق و انرژی شرکت صنعت برق استان اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به فناوری های نوین در حوزه برق و انرژی اظهار کرد: اگر بخواهیم بیپرده و صریح درباره فناوریهای نوین در حوزه انرژی و برق صحبت کنیم بهطور تقریبی صفر است، اما باید توجه داشت که چشماندازی که بهطور معمولی ارائه میشود، در عمل با محدودیتها و چالشهای جدی همراه است. در نگاه نخست، اینگونه القا میشود که با نصب تأسیسات جدید، بهویژه در حوزه انرژی خورشیدی، میتوان بخش قابلتوجهی از نیاز انرژی را تأمین کرد، اما واقعیت این است که موضوع انرژی، هر سال ما را با چالشهای تازهای روبهرو میکند.
وی افزود: از جمله چالشهای اساسی، پایین بودن راندمان سیستمهاست و علاوهبر آن، بحث انتقال آب در شبکههای آبرسانی، با تلفات بسیار بالا روبهروست و شبکه انتقال برق نیز وضعیت مشابهی دارد و این ناکارآمدیها سبب میشود که بخش قابلتوجهی از منابع، پیش از رسیدن به مصرفکننده نهایی از دست برود. مسئله اصلی همینجاست: ضرورت حرکت تدریجی و برنامهریزیشده به سمت استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر و در این میان، گزینههایی همچون انرژی خورشیدی، بادی و آبی مطرح میشوند، اما هرکدام محدودیتهای خاص خود را دارند. برخی مناطق بهلحاظ جغرافیایی یا اقلیمی با مشکلات جدی روبهرو اند و هزینه اجرای این فناوریها در آنها بالاست، پنلهای خورشیدی، باوجود بازده مناسب در شرایط خاص، هزینههای نگهداری قابلتوجهی دارند، نیاز به شستوشوی مداوم، مراقبت فنی، تعمیرات دورهای و نگهداری مستمر، مسائلی هستند که بهطور معمولی در نگاه اول دیده نمیشوند، اما در عمل به چالشهای جدی تبدیل میشوند.
کارشناس محیط زیست شرکت صنعت برق استان اصفهان تصریح کرد: در کنار این موضوعات، بحث هیدروژن نیز مطرح است و هرچند ممکن است در برخی برداشتها ابهام یا حتی سوءتفاهم وجود داشته باشد، اما صنعت هیدروژن در جهان امروز بهعنوان یک صنعت چندصد میلیون دلاری شناخته میشود و از منظر اقتصادی، در بسیاری از کشورها مقرونبهصرفه تلقی میشود و هیدروژن کاربردهای متنوعی دارد؛ از کاربردهای صنعتی گرفته تا نظامی و استفاده در سیستمهای پیشرفته انرژی. مزیت مهم آن، آلایندگی بسیار پایین در مرحله مصرف است و بدیهی است که اگر هیدروژن از طریق انرژیهای پاک، بهویژه انرژی خورشیدی، تولید شود، میتواند نقش مهمی در آینده انرژی ایفا کند. با این حال، این پرسش اساسی مطرح میشود که با وجود چنین ظرفیتهایی، چرا همچنان با این حجم از آلودگی هوا روبهرو هستیم؛ آلودگیای که در بسیاری از موارد به مرحله خطرناک رسیده است.
روحوی با اشاره به مسئله محیط زیستی که نیروگاها ادامه داد: بخش مهمی از این مسئله به آلودگی ناشی از پالایشگاهها، نیروگاهها و صنایع بزرگ بازمیگردد، بهطور خاص، وضعیت شهر اصفهان در این زمینه نگرانکننده است. طی یکی دو سال گذشته، برخلاف انتظار، اقدامات جدی و مؤثری در حوزه توسعه انرژی خورشیدی و کاهش آلودگی انجام نشده است. اصفهان، با وجود آنکه یکی از معدود شهرهای جهان است که آب شیرین از بستر آن عبور میکند و با وجود جایگاهش بهعنوان یک قطب صنعتی، امروز در معرض تهدید جدی زیستمحیطی قرار گرفته است، وجود صنایع متعدد، پالایشگاهها، پتروشیمیها و نیروگاههای مستقر در اطراف شهر بهویژه در محور راه شهید منتظری که یکی از مسیرهای اصلی ورودی به اصفهان محسوب میشود نقش مهمی در تشدید آلودگی دارد. مسئله مصرف مازوت، حتی در حجمهای بسیار بالا (تا دهها میلیون لیتر)، و پیامدهای آن، از جمله مواردی است که بارها مطرح شده و همچنان محل بحث است، اگرچه در مقاطعی برخی از این مخازن از مدار خارج یا جمعآوری شدهاند، اما مشکلات ساختاری همچنان پابرجاست.
وی بیان کرد: سیاستهای کلی گازرسانی، اگرچه در ظاهر بهدرستی اجرا شدهاند، اما در عمل نتوانستهاند مانع تداوم آلودگی هوا، خشکی هوا و بحرانهای زیستمحیطی شوند. نیروگاههای گازی نیز خود با چالشهای جدی در حوزه مصرف آب و انرژی روبهرو اند. در چنین شرایطی، ضرورت دارد که بهصورت جدیتر به سمت جایگزینی انرژیهای پاک حرکت کنیم؛ انرژیهایی که بتوانند همزمان امنیت انرژی، کاهش آلودگی و پایداری زیستمحیطی را تضمین کنند و در مجموع، به نظر میرسد سیاستگذاری کلان در حوزه انرژی، نیازمند بازنگری جدی است؛ بازنگریای که در آن، انرژیهای تجدیدپذیر، هیدروژن، بهینهسازی مصرف، کاهش تلفات شبکه و توجه واقعی به پیامدهای زیستمحیطی، نه در شعار، بلکه در عمل مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش ایمنا، آنچه از مجموع تحلیلها و اظهارات کارشناسی برمیآید، این است که بحران انرژی و آلودگی هوا در استان اصفهان، حاصل یک عامل منفرد نیست، بلکه نتیجه انباشت سالها وابستگی به سوختهای فسیلی، فرسودگی زیرساختها، ناترازی در تولید و مصرف انرژی و فقدان اجرای مؤثر سیاستهای توسعه انرژیهای پاک است. در حالی که ظرفیتهای طبیعی و فنی مناسبی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، در استان وجود دارد، ضعف در برنامهریزی عملیاتی، هزینههای پنهان نگهداری، راندمان پایین شبکهها و نبود سرمایهگذاری هدفمند، موجب شده این ظرفیتها بهطور جدی بالفعل نشوند.
از سوی دیگر، تداوم فعالیت نیروگاهها، پالایشگاهها و صنایع بزرگ آلاینده، مصرف گسترده مازوت و فشار مضاعف بر منابع آب، وضعیت زیستمحیطی اصفهان را به مرحلهای نگرانکننده رسانده است. در این میان، فناوریهای نوینی همچون هیدروژن پاک میتوانند در بلندمدت نقشی کلیدی در کاهش آلایندگی و افزایش امنیت انرژی ایفا کنند، اما تحقق این مسیر، مستلزم بازنگری اساسی در سیاستگذاری کلان انرژی، حرکت تدریجی اما واقعی به سمت انرژیهای پاک، بهینهسازی مصرف، کاهش تلفات شبکه و عبور از رویکردهای شعاری به اقدامات اجرایی است. بدون چنین تغییر رویکردی، نه بحران آلودگی هوا مهار خواهد شد و نه پایداری زیستمحیطی و انرژی برای نسلهای آینده تضمین میشود.
نظر شما