به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از آسوشیتید پرس، در آغاز سال ۲۰۲۶، شبکه اجتماعی پرطرفدار TikTok در ایالات متحده با وضعیتی متناقض روبهرو شده است؛ موفقیتی گسترده در میان کاربران جوان در کنار موجی از بحرانهای فنی و سیاسی که جایگاه آن را در فضای اجتماعی و سیاسی این کشور لرزان کردهاند. از یک سو، اختلالات گسترده در عملکرد فنی اپلیکیشن، میلیونها کاربر را تحت تأثیر قرار داده و اعتماد عمومی را متزلزل ساخته است؛ از سوی دیگر، اتهامات مربوط به سانسور محتوای سیاسی حساس، این بحران فنی را به جدالی فراتر از حوزه فناوری کشانده و آن را در مدار بحثهای داغ آزادی بیان در آمریکا قرار داده است، بررسی فرایند این بحرانها، روند واکنشها، و پیامدهای احتمالی آن، تصویری از مسیری پیچیده برای TikTok در فضای سیاسی و اجتماعی آمریکا ارائه میدهد.
در روزهای پایانی ژانویه، نخستین نشانههای بحران با گزارشهای متعدد کاربران از اختلالات گسترده در بارگذاری ویدیوها، افت شمار بازدیدها به صفر، و خطاهای مکرر در ارسال محتوا آشکار شد، این اختلالات بیشتر ناشی از نقص در یکی از مراکز داده شرکتهای همکار TikTok اعلام شد، اما گستردگی دردسرها فراتر از انتظار بود. برای پلتفرمی که ماهانه بیش از صد میلیون کاربر فعال آمریکایی دارد، کوچکترین مشکل فنی میتواند در سطح ملی اثری روانشناختی و اقتصادی برجای گذارد.
دادههای منتشر شده نشان میدهد که در فاصله بیستودوم تا بیستوششم ژانویه، حذف روزانه برنامه از تلفنهای همراه حدود ۱۳۰ درصد افزایش پیدا کرده است، نشانهای از بیاعتمادی فزاینده، با این حال نکته شگفتانگیز این است که تعداد کاربران فعال روزانه هنوز اندکی رشد داشته است، پدیدهای متناقض که از وابستگی شدید بخشی از جامعه آنلاین آمریکا به این برنامه حکایت دارد، در واقع بسیاری از کاربران با وجود نارضایتی یا تردید نسبت به سلامت عملکرد برنامه، همچنان در تعامل روزانه با محتواهای آن باقی ماندهاند( شاید به دلیل نبود جایگزین مشابه در مقیاس سرگرمی و نفوذ اجتماعی)، اما آنچه یک اختلال فنی به ظاهر موقتی بود، خیلی زود به مرحلهای سیاسی و اجتماعی ارتقا یافت. همزمان با اختلالات، گروهی از کاربران و برخی چهرههای سیاسی آمریکا TikTok را به سانسور محتوای سیاسی متهم کردند. گزارشهایی منتشر شد مبنی بر آنکه ویدیوهای انتقادی نسبت به دونالد ترامپ، اداره مهاجرت و گمرک ICE، و پروندههای جنجالی اجتماعی بهطور ناگهانی از دید عمومی پنهان شده یا بازدیدهای آن صفر شده است، این ادعاها با شدت گرفتن بحثهای مربوط به دخالت شرکتهای فناوری در سیاستها و انتخابات، توجه رسانهها را دوچندان کرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که چنین اتهاماتی، فارغ از صحت کامل آن، تغییری جدی در تصور کاربران از بیطرفی شبکههای اجتماعی ایجاد میکند.
در میان موج اعتراضها، گاوین نیوسوم، فرماندار کالیفرنیا با انتشار بیانیهای رسمی از آغاز تحقیق دولت ایالتی درباره نقض احتمالی قوانین مربوط به آزادی بیان و نمایش محتوا توسط TikTok خبر داد، این اقدام نقطه عطفی در برخورد دولتهای محلی با الگوریتمهای پنهان شرکتهای بزرگ فناوری محسوب میشود. مقامات ایالتی تاکید دارند که شفافیت در سیاستهای محتوا، سنگبنای اعتماد عمومی است و هرگونه پنهانکاری در نمایش یا حذف ویدیوها میتواند نقض مستقیم قانون ایالتی درباره آزادی بیان و حفاظت از دادهها باشد، بدین ترتیب، بحران TikTok به عرصه قانونی کشیده شد، جایی که نه عملکرد فنی بلکه نحوه تصمیمگیری الگوریتمها درباره آنچه کاربران میبینند، زیر ذرهبین قرار گرفت، این روند ممکن است آغاز دورهای تازه از نظارت محلی بر فعالیت پلتفرمهای خارجی در آمریکا باشد.
TikTok، در بیانیهای رسمی، تأکید کرد که اختلالات فنی ناشی از خرابی در مراکز داده یکی از شرکای زیرساختی بوده و تیمهای فنی در حال بازسازی کامل سیستم هستند، شرکت همچنین اعلام کرد که سیاستهای نمایش محتوا بر اساس الگوریتمهای بیطرفانه و بدون دخالت سیاسی طراحی شدهاند، اگرچه هدف این بیانیه کاهش تنش عمومی بود، اما واکنش کاربران در شبکههای دیگر همچون توییتر و Reddit نشان میدهد که اعتبار آن در میان عموم با تردید همراه است، در فضای اجتماعی آمریکا، بیاعتمادی به شرکتهای چینی ریشهای سیاسی دارد، و هرگونه اختلال یا محدودیت ناگهانی در دیدپذیری محتوا میتواند به گمانهزنیهایی درباره دخالت خارجی یا کنترل اطلاعات منجر شود.
در ادامه بحران، شبکههای اجتماعی شاهد موجی از هشتگها با مضمون حذف TikTok و اعتراض به سانسور سیاسی بودند. کاربران بسیاری با انتشار تجربههای شخصی از حذف یا ناپدید شدن ویدیوهایشان، این شبکه را به کنترل عمدی اطلاعات متهم کردند. واکنش رسانهها نیز گسترده بود؛ نشریات ملی از آسوشیتد پرس تا واشنگتن پست با اشاره به همزمانی اختلالات فنی و اتهامات سانسور، پرسشی جدی مطرح کردند: آیا TikTok قربانی یک خطای فنی است یا بخشی از سیاستهای الگوریتمی که ناخواسته تبعیض اطلاعاتی ایجاد میکند؟ در چنین فضایی، بسیاری از کارشناسان ارتباطات دیجیتال هشدار دادند که ادامه این وضعیت میتواند منجر به از دست رفتن اعتماد بلندمدت کاربران و کاهش شدید درآمد تبلیغاتی شود، بهویژه در شرایطی که رقبا همچون YouTube Shorts و Instagram Reels با سرعت در حال جذب مخاطبان جوان هستند.
باید توجه داشت که این چالشها در زمانی رخ دادهاند که دولت آمریکا در حال افزایش نظارت بر شرکتهای فناوری با مالکیت خارجی، بهویژه چینی، است. TikTok پیشتر نیز درگیر بررسیهای امنیتی بوده است، چرا که انتقال دادههای کاربران به سرورهای بینالمللی میتواند تهدیدی برای حریم خصوصی تلقی شود. بنابراین، اختلالات اخیر و اتهامات سانسور تنها بحرانهایی داخلی نیستند، بلکه در چارچوب سیاستگذاری کلان ایالات متحده درباره کنترل اطلاعات و فضای دیجیتال خارجی معنا مییابند. تحلیلگران امنیتی باور دارند که این رخداد میتواند روند محدودسازی فعالیت TikTok را تسریع کند یا حتی به الزام واگذاری دادههای کاربران آمریکایی به شرکتهای داخلی منجر شود.
از منظر اقتصادی، اعتماد کاربران محور اصلی پایداری درآمد تبلیغاتی در پلتفرمهای اجتماعی است. هر گونه بیثباتی در عملکرد، بهویژه در مقیاس ملی، نهتنها موجب کاهش مخاطبان بلکه موجب تعلیق قراردادهای تبلیغاتی با برندهای بزرگ میشود، بسیاری از شرکتهای تبلیغاتی در هفته آخر ژانویه کمپینهای خود را بهطورموقت از TikTok خارج کردند تا وضعیت پایداری پلتفرم روشنتر شود، اگر بحران فنی طولانی شود یا اتهامات سانسور تأیید گردد، TikTok با کاهش قابل توجه درآمد تبلیغاتی روبهرو خواهد شد، تاثیری که بر ارزش تجاری جهانی این اپلیکیشن نیز اثرگذار خواهد بود.
این بحران همچنین نشاندهنده تغییر ماهیت شبکههای اجتماعی از سرگرمی ساده به ابزاری سیاسی و فرهنگی است. کاربران TikTok، بیشتر جوانان و نسل Z، در سالهای اخیر نقش فعالی در جریانهای اجتماعی داشتهاند؛ از مبارزات اقلیمی تا اعتراضات انتخاباتی. هنگامی که این گروهها احساس کنند صدای آنها کنترل یا سانسور میشود، اعتماد بین نسل جوان و پلتفرمها آسیبپذیر میشود و این شکاف در بلندمدت میتواند پیامدهای فرهنگی و انتخاباتی نیز داشته باشد، بنابراین بحران TikTok مسئلهای فنی یا حقوقی نیست، بلکه نمود گسترش تنش میان آزادی دیجیتال و حاکمیت ملی در عصر داده است.
در نهایت، میتوان گفت TikTok در آمریکا در نقطهای حساس ایستاده است( تقاطع میان فناوری، سیاست، و اعتماد عمومی)، از یک سو، نیاز فوری به حل بحرانهای فنی و اطمینان از پایداری زیرساختها وجود دارد، و از سوی دیگر، ضرورت شفافسازی الگوریتمها و اثبات بیطرفی در نمایش محتوا برای حفظ مشروعیت اجتماعی پلتفرم حیاتی است. اگر شرکت بتواند با همکاری نهادهای نظارتی و انتشار گزارشهای شفاف درباره نحوه توزیع محتوا، اعتماد عمومی را بازسازی کند، ممکن است این بحران را به فرصتی برای تقویت اعتبار خود بدل سازد. اما در صورت تداوم اختلالات یا تایید اتهام سانسور، احتمالاً با سیاستهای محدودکننده و خروج گسترده کاربران روبهرو خواهد شد، در هر حال TikTok اکنون در آمریکا نه تنها بهعنوان فضای سرگرمی بلکه بهعنوان میدان آزمایش سیاستهای جدید حاکمیت دیجیتال شناخته میشود. مسیر پیشروی آن، میان حفظ محبوبیت عمومی و رعایت الزامات سیاسی و امنیتی، بیتردید پرپیچوخم خواهد بود.
نظر شما