به گزارش خبرگزاری ایمنا، همه ما شهر را از پنجره روزمرگی میبینیم؛ از دستانداز خیابان تا ترافیک، از بوستان محله تا آلودگی هوا، اما پشت این تجربههای روزانه، لایهای پنهان از تصمیمسازی وجود دارد که نه در یک سال، نه در یک دوره مدیریتی، بلکه در چند دهه سرنوشت شهر را شکل میدهد.
مشکل بسیاری از شهرها نه کمبود پروژه، بلکه نداشتن صبر است؛ صبری که بتواند میان کارهای نمایشی و اقدامات ماندگار خط بکشد؛ توسعه شهری اگر به مسابقه افتتاح تبدیل شود، نتیجهاش شهری است پرهزینه، ناپایدار و بیبرنامه، اما اگر به یک فرایند فکرشده بدل شود، آینده را میسازد.
هر درختی که امروز کاشته نمیشود، فردا به شکل آلودگی هوا، بحران زیستمحیطی و فرسایش کیفیت زندگی بازمیگردد؛ شهرها حافظهای طولانی دارند و بیتوجهی به افقهای بلندمدت، دیر یا زود خود را در زندگی روزمره شهروندان نشان میدهد.
مدیریت شهر یعنی همزمان دیدن چند زمان مختلف: اکنونِ اضطراری، فردای نزدیک و آیندهای که هنوز نیامده است، اما هزینهاش از امروز پرداخت میشود؛ چالش اصلی اینجاست که آیا نظام تصمیمگیری شهری توان ایجاد تعادل میان این زمانها را دارد یا نه.
توسعه اگر بدون نقشه باشد، بیشتر شبیه حرکت روی تردمیل است تا پیشرفت؛ آنچه شهر را از روزمرگی نجات میدهد، نه پروژههای مقطعی، بلکه سیاستگذاریهایی است که توان ایستادگی در برابر زمان را دارند.
ما وارث تصمیمهای دیروزیم و امانتدار فردا؛ خیابانها، بزرگراهها، بوستانهای سبز، درختان چند صدساله و زیرساختهایی که امروز میبینیم نتیجه انتخابهایی است که سالها پیش انجام شده؛ پرسش این است، تصمیمهایی که امروز گرفته میشود، شهر را برای چه کسانی و برای چه آیندهای آماده میکند؟
توسعه شهری پایدار، نیازمند نگاه بلندمدت، برنامهمحور و قابل بازنگری است
سید امیر سامع، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا میگوید: مدیریت یک کلانشهر مستلزم پاسخگویی همزمان به نیازهای شهری در بازههای زمانی متفاوت است؛ بخشی از این نیازها ماهیت اضطراری و آنی دارند؛ مواردی نظیر رفع خطر از معابر، ترمیم دستاندازها یا حفرههایی که ایمنی و تردد شهروندان را با مخاطره روبهرو میکنند و طبیعتاً باید در کوتاهترین زمان ممکن برطرف شوند.
وی میافزاید: در سطحی دیگر شهر با نیازهای میانمدت از جمله ترمیم دورهای معابر که در اثر حفاریها و فعالیتهای عمرانی دچار فرسودگی میشوند، یا نگهداری، مرمت و بازپیرایی فضاهای عمومی و بوستانها که پس از چند سال بهرهبرداری به تعمیر تأسیسات و ساماندهی فضای سبز نیاز دارند، روبهرو است؛ این اقدامات پاسخ به نیازهای مستمر شهر در افق چندساله هستند.
رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر اصفهان بیان میکند: در کنار این دو سطح، بخش قابلتوجهی از توسعه شهری در قالب پروژههای بلندمدت و راهبردی تعریف میشود؛ پروژههایی که چه بهدلیل مقیاس وسیع، چه بهدلیل پیچیدگی فنی و چه به سبب گستردگی فضایی، ماهیت تدریجی دارند و نه یکساله و نه حتی در یک دوره پنجساله به سرانجام میرسند؛ حوزههایی همچون محیط زیست، زیرساختهای شهری، حملونقل، شبکه معابر، تأسیسات و تجهیزات شهری مستلزم چنین نگاهی است؛ پروژههایی نظیر کارخانههای بازیافت و زبالهسوز، شبکههای آبرسانی یا رینگهای ترافیکی شهری از این جنس پروژهها هستند.
سامع با تاکید بر اینکه مدیریت شهری امروز بر مبنای نظام برنامهریزی منسجم حرکت میکند، ادامه میدهد: برنامههای پنجساله با چشماندازهای ده تا پانزدهساله، اهداف میانمدت و راهبردهای اجرایی مشخص، این امکان را فراهم کردهاند که توسعه شهر در قالب سیاستگذاری، هدفگذاری و راهبردگذاری دنبال شود؛ ویژگی مهم این برنامهها قابلیت بازنگری است؛ به این معنا که چشماندازها، اهداف و پروژهها متناسب با شرایط جدید مورد ارزیابی و اصلاح قرار میگیرند و مجموعهای پیوسته از برنامههای بلندمدت را شکل میدهند.
وی تصریح میکند: علاوه بر این شهر از برنامه جامع شهری با افق پانزده تا بیستساله برخوردار است که در حال طی مراحل نهایی تدوین و تصویب است؛ با تصویب این برنامه، راهبردهای کلان توسعه شهر در افق بلندمدت شفافتر خواهد شد و هر پروژه جایگاه خود را در نسبت با اهداف کلان شهری پیدا میکند.
۷۰ هکتار کمربند سبز در حاشیه پالایشگاه ایجاد شده است
رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان میکند: در چنین بستری موضوع کمربند سبز شهری بهعنوان یکی از مهمترین پروژههای بلندمدت محیطزیستی معنا پیدا میکند؛ بدیهی است کمربند سبز پروژهای نیست که در بازه یکساله قابل تحقق باشد؛ تجربه اصفهان نشان میدهد که این دست اقدامات، حاصل تصمیمهای راهبردی و مستمر در طول چند دهه است؛ در شرق شهر، پارک طبیعی شرق با حدود سه هزار هکتار عرصه که نزدیک به هزار هکتار آن فضای سبز است و در غرب شهر مجموعه ناژوان با بیش از دو هزار هکتار عرصه شامل فضای سبز و باغات نتیجه تصمیمی است که حدود سی سال پیش در مدیریت شهری گرفته شده و امروز بهتدریج تکمیل شده است.
سامع عنوان میکند: در همین چارچوب در یکی از نقاط چالشی شهر از منظر آلودگی هوا، یعنی حاشیه پالایشگاه طی دو تا سه سال اخیر حدود ۷۰ هکتار کمربند سبز در بخش شمالی شهر ایجاد شده است؛ با رشد تدریجی پوشش گیاهی و رسیدن درختان به مرحله استقرار، این فضا علاوه بر بهبود منظر و سیمای شهری، آثار مثبت زیستمحیطی قابلتوجهی خواهد داشت، همچنین برنامهریزی انجامشده توسعه این عرصه تا حدود ۲۰۰ هکتار را پیشبینی کرده است، مشابه اقداماتی که در محدودههایی نظیر باغ فدک، پل شهید هنیه و سایر بخشهای شمالی شهر در حال اجراست.
وی تاکید میکند: همین منطق بلندمدت در پروژه رینگ چهارم شهری نیز حاکم است؛ مصوبه این پروژه به اواخر دهه هشتاد برمیگردد و هدف آن ایجاد مسیری با فاصله مناسب از محدوده شهری برای عبور ترافیک سنگین بینشهری، بدون ورود به بافت شهر و در عین حال تسهیل تردد شمال به جنوب شهر برای شهروندان است؛ این رینگ همزمان کارکرد بیرونی، درونشهری، انتظامبخشی فضایی و آثار مثبت زیستمحیطی دارد، بنابراین بدیهی است هرگونه ساختوساز غیرمتعارف در حاشیه آن مغایر با فلسفه و اهداف اصلی پروژه خواهد بود.
رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر اصفهان بیان میکند: تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که شهر اصفهان به سطحی از نظم و انضباط کالبدی و مدیریتی رسیده که میتواند ورودیها و حریمهای خود را کنترل کند؛ چه در محورهایی همچون بلوار معلم و بلوار کاوه، چه در امتداد بزرگراه شهید دستجردی از جنوب شهر؛ توسعههای مجاز، نظیر شهرکهایی که با ضوابط قانونی ایجاد شدهاند، خارج از حریمهای حفاظتی و بدون تعرض به کمربند سبز انجام شده و از هرگونه ساختوساز غیرمجاز جلوگیری شده است.
سامع اضافه میکند: رینگ چهارم نیز از اواخر دهه هشتاد بهتدریج وارد فاز اجرا شده و در هر دوره مدیریت شهری، متناسب با مصوبات و مجوزها، بخشهایی از آن پیش رفته است؛ در دوره پنجم حدود سه تا چهار کیلومتر به همراه پل شهید سلیمانی احداث شد و در دوره ششم مدیریت شهری نیز حدود هفت کیلومتر جدید، بهعلاوه تعریض قابلتوجه مسیر از محدوده پل شهید سلیمانی تا حوالی راهآهن و اتصال به بزرگراه شهید دستجردی، اجرا شده است؛ این مسیر به محض فراهم شدن شرایط ایمنی، حتی پیش از افتتاح رسمی در اختیار شهروندان قرار گرفت تا کارکرد واقعی آن محقق و از اقدامات نمایشی پرهیز شود.
وی تأکید میکند: توسعه شهری پایدار، نیازمند نگاه بلندمدت، برنامهمحور و قابل بازنگری است؛ شهر همزمان به پروژههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت نیاز دارد؛ پروژههایی که بخشی از آنها برای امروز شهروندان و بخشی دیگر سرمایهگذاری برای نسلهای آینده است؛ همانگونه که تصمیمهای گذشته امروز به نفع شهر عمل میکند، وظیفه امروز ما نیز برنامهریزی و اقدام مسئولانه برای آینده شهر است.
به گزارش ایمنا، مدیریت شهری فرایندی چندلایه و زمانمند است که باید همزمان به نیازهای فوری شهروندان، الزامات میانمدت نگهداشت شهر و پروژههای بلندمدت و راهبردی پاسخ دهد؛ اداره موفق یک کلانشهر تنها با واکنشهای سریع به مشکلات روزمره محقق نمیشود، بلکه نیازمند برنامهریزی منسجم، چشماندازهای بلندمدت و قابلیت بازنگری در سیاستهاست.
نمونههایی همچون توسعه بوستانها و کمربندهای سبز، اجرای رینگهای ترافیکی و پروژه مترو نشان میدهد که طرحهای زیرساختی و محیطزیستی، ماهیتی تدریجی دارند و ثمرات آنها در طول سالها و حتی دههها نمایان میشود؛ تصمیمهایی که اگر بهدرستی و در زمان مناسب در نظر گرفته شوند، کیفیت زندگی شهری را به شکل پایدار ارتقا میدهند.
شهرها میراث تصمیمهای گذشتهاند و آیندگان نیز وارث انتخابهای امروز خواهند بود؛ توسعه شتابزده و نمایشی، شهر را به چرخهای پرهزینه و ناپایدار گرفتار میکند، در حالیکه نگاه بلندمدت، صبورانه و برنامهمحور میتواند شهری قابلزیست، متعادل و پایدار بسازد؛ چالش اصلی مدیریت شهری، ایجاد تعادل میان «امروزِ فوری» و «فردای دیررس» است؛ تعادلی که اگر بهدرستی برقرار شود، شهر نهتنها مشکلات فعلی را حل میکند، بلکه آیندهای امنتر و سالمتر برای نسلهای بعد رقم میزند.
نظر شما