به گزارش خبرگزاری ایمنا، نام «آتشگاه» به معنای «محل نگهداری آتش مقدس» است؛ واژهای که بهطور مستقیم به نقش این مکان در دین زرتشتی اشاره دارد. این تپه در گذشته بهعنوان محلی برای برپایی آتشکدههای زرتشتی شناخته میشد و بقایای آنکه امروز بر فراز کوه دیده میشود، یادگارِ باورهای دینی و آیینهای پیش از اسلام در فلات ایران است.
پیشینه این مکان بسیار کهنتر از دوره ساسانیان ذکر میشود و بناهایی در این مجموعه ممکن است به هزارههای قبل از میلاد و دورانهای پیشین نیز باز گردند-هرچند بخش عمده آتشکدهای که امروزه باقی مانده، محصول دوران ساسانیان (۲۲۴–۶۵۱ میلادی) است.
کوه آتشگاه؛ تپهای تاریخی در چشمانداز اصفهان
کوه آتشگاه در حدود ۸ کیلومتری غرب مرکز اصفهان و در مسیر خیابان آتشگاه قرار دارد؛ تپهای بهنسبت کمارتفاع که از جنس سنگهای رسوبی است و از آن میتوان تا کیلومترها اطراف دشت و بخشهای پیرامونی اصفهان را مشاهده کرد. این تپه بهدلیل موقعیت طبیعیاش در کنار زایندهرود و دید گستردهای که از فراز خود ارائه میدهد، نهتنها یک اثر تاریخی بلکه نقطهای طبیعی و چشمنواز برای گردشگران و دوستداران تاریخ و طبیعت محسوب میشود.
آتشکده و ساختار باستانی؛ معماری دینی زرتشتیان
بر فراز این کوه بقایای آتشکدهای ساسانی قرار دارد که زمانی محلی برای نگهداری آتش مقدس بوده است. آتش، در دین زرتشتی نمادی از پاکی، روشنایی و حضور آهورامزدا (خدای یکتای زرتشتی) تلقی میشد و در آتشکدهها بهصورت پیوسته شعلهور نگه داشته میشد.
ساختار این آتشکده قدیمی، شامل اتاقی است با پلان گرد و هشت پنجره به بیرون، جایی که آتش مقدس را میتوانستهاند مشاهده کنند؛ معماریای که در دوران ساسانی رایج بوده و بازتابی از شیوههای دینی و مهندسی آن دوره است.
آثار استفاده از خشت، آجر و ملات گچ در بخشهای باقیمانده نشان میدهد که آتشگاه از زیرساختی قابلتوجه برخوردار بوده است. بخشهایی از این سازه ممکن است محلهای فرعی برای نگهداری ابزار، استراحت یا امر مقدس بوده باشد.
آتشگاه نهتنها آتشکدهای دینی بود، بلکه بهدلیل موقعیت جغرافیاییاش نقش راهبری و دیدهبانی نیز داشته است. برخی از پژوهشها و منابع تاریخی اشاره دارند که این سازه در دوران پیش و پس از ساسانیان، کاربری دفاعی یا اطلاعرسانی بهویژه در مواقع جنگ نیز داشته است. این نقش چندوجهی موجب شده که آتشگاه در متون تاریخی با نامهای دیگری همچون دژ مهربین یا ماربین نیز شناخته شود؛ اسمی که ممکن است به نقش استراتژیک و جایگاه برجسته آن اشاره کند.
چرا کوه آتشگاه امروز ارزش بازدید دارد؟
امروز بقایای آتشگاه بر بلندای تپه برای بازدیدکنندگان قابل مشاهده است، اگرچه بخش زیادی از آن در طول زمان تخریب شده یا با گذشت قرنها آسیب دیده است. با این حال آنچه از دیوارها و اتاقهای باقیمانده پیداست، نمایی از معماری دینی پیش از اسلام در دل اصفهان به دست میدهد.
بسیاری از گردشگران و علاقهمندان تاریخ و طبیعت، کوه آتشگاه را بهعنوان ترکیبی از منظر طبیعت و میراث باستانی تجربه میکنند؛ جایی که میتوان هم چشمانداز گسترده رودخانه، دشتها و محیط پیرامونی را دید و هم با قدمت چند هزار ساله ایران آشنا شد.
چالشهای دسترسی و حفظ اثر
برخلاف بسیاری از آثار تاریخی ساماندهیشده، مسیر مشخص و هموار برای رسیدن به آتشگاه وجود ندارد و بازدیدکنندگان خود باید راه صعود بر تپه را انتخاب کنند. این موضوع، بهویژه در روزهای بارانی یا زمینهای لغزنده، نیاز به احتیاط دارد و بدون مسیرگشایی رسمی میتواند چالشی برای گردشگران باشد.
اگرچه تلاشهایی برای حفاظت و برقراری نگهداری بهتر انجام شده، اما بخشهای زیادی از سازه بهدلیل حفاریهای غیرمجاز، فرسایش طبیعی و حفظ نکردن جدی در معرض آسیب و فرسایش بیشتر قرار گرفتهاند.
آدرس و موقعیت مکانی
موقعیت: کوه آتشگاه در هشت کیلومتری غرب شهر اصفهان در خیابان آتشگاه قرار دارد و بهواسطه نمای برآمده خود از نقاط دوردست شهر نیز قابل رؤیت است؛ فاصله بهنسبت کوتاه تا مرکز شهر و دسترسی از جادههای اصلی موجب میشود آتشگاه هم برای بازدیدهای نیمروزه و هم برای گردشهای تاریخی مناسب باشد.
کوه آتشگاه اصفهان یکی از معدود مکانهایی است که از باستانمذهب زرتشتی و دوران ساسانی در قلب فلات ایران باقی مانده است و در عین حال با چشمانداز طبیعی خود انسان را به تماشای گسترهای از تاریخ و زمین دعوت میکند. این مکان نمونهای از همنشینی تاریخ دینی، معماری کهن و طبیعت بکر است که میتواند برای هر بازدیدکنندهای، از تاریخدوستان تا طبیعتگردان، تجربهای بیبدیل رقم بزند.
نظر شما