به گزارش خبرگزاری ایمنا، در دوران حاضر که اقتصاد جهانی، شاهد تحولات شتابان مبتنی بر فناوری و نوآوری است، سرمایهگذاری خطرپذیر به عنوان نیروی محرکه و حیاتی استارتآپها و شرکتهای نوپا شناخته میشود. این نوع سرمایهگذاری که با پذیرش ریسک بالا در ازای امکان کسب بازدهی چشمگیر همراه است، نقش بیبدیلی در تبدیل ایدههای خلاقانه به کسبوکارهای مقیاسپذیر و در نهایت، رانش موتور رشد اقتصادی ایفا میکند. در این میان، اقتصاد ایران با ویژگیهای منحصربهفرد، چالشهای ساختاری و فرصتهای نهفته خود، بستری پیچیده و در عین حال جذاب برای توسعه اکوسیستم سرمایهگذاری خطرپذیر ویژه شرکتهای دانش‐بنیان فراهم آورده است. ایران با جمعیتی نزدیک به ۸۶ میلیون نفر، نیروی انسانی جوان و تحصیلکرده، و دارا بودن منابع طبیعی گسترده، از ظرفیت بالقوه بالایی برای رشد برخوردار است، با این حال وابستگی شدید اقتصاد به صادرات نفت و گاز که حدود ۸۰ درصد از کل صادرات را تشکیل میدهد، سبب شده است تا سایر بخشهای تولیدی تضعیف شوند و اقتصاد در برابر نوسانات جهانی آسیبپذیر باشد، این ساختار اقتصادی سنتی، لزوم گذار به سمت الگوهای رشد برپایه دانش، نوآوری و ارزش افزوده بالا را بیش از پیش آشکار میسازد.
نقاط قوت اصلی ایران برای حرکت به سمت اقتصاد دانشبنیان، بهطور عمده در حوزه سرمایه انسانی متمرکز است. نتایج شاخص جهانی نوآوری نشان میدهد که تولید علم، محصولات نوآورانه و سرمایه انسانی، از جمله نقاط قوت کشور محسوب میشوند. این مزیت، همراه با بازار مصرف داخلی بزرگ، موقعیت ژئوپلیتیکی استثنایی و وجود زیربخشهای امیدبخشی همچون فناوری اطلاعات، زیستفناوری، کشاورزی دانشبنیان و انرژیهای تجدیدپذیر، بستر مناسبی را برای ظهور و رشد استارتآپها ایجاد کرده است.
بر اساس آمارها، حدود ۷۰۰۰ شرکت دانشبنیان دارای مجوز در کشور فعال هستند، با این حال سهم این بخش از اقتصاد کلان کشور همچنان ناچیز است و بسیاری از این شرکتها در قالب استارتاپهایی باقی ماندهاند که نتوانستهاند تأثیر گستردهای بر اقتصاد بگذارند. این شکاف میان ظرفیت بالقوه و تحقق بالفعل، ناشی از گلوگاهها و موانع ساختاری عمیقی است که توسعه یک اکوسیستم سرمایهگذاری خطرپذیر پویا را با دشواری مواجه ساخته است. بررسی شاخص جهانی نوآوری برای ایران در سال ۲۰۲۱ (رتبه ۶۰ از ۱۳۲ کشور) مؤید این چالشهاست. مهمترین محدودیتها، به ترتیب، در حوزه عوامل نهادی، پیشرفتگی کسبوکار، پیشرفتگی بازارها و زیرساختها شناسایی شدهاند.
به عبارت دیگر، نهادهای سیاسی، اقتصادی و قانونی نتوانستهاند محیطی با ثبات و پیشبینیپذیر برای شکوفایی نوآوری و کارآفرینی ایجاد کنند، این بیثباتی نهادی خود را در قالب ریسکهای سیاسی بالا، تحریمهای بینالمللی، پیشبینیناپذیری قوانین و سیاستهای اقتصادی و شفافیت ناکافی نشان میدهد که همگی از موانع اصلی جذب سرمایهگذاری، اعم از داخلی و خارجی، به شمار میروند. حتی در حوزه سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه که سنگ بنای اقتصاد دانش‐بنیان است، ایران در مقایسه جهانی جایگاه مناسبی ندارد و بر اساس برخی گزارشها در رتبه پنجاهم جهان قرار دارد.
اصفهان قطب دانش بنیان کشور
محسن بانک، مدیر صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی استان اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهارکرد: استان اصفهان با حدود هزار شرکت دانشبنیان (معادل ده درصد از کل شرکتهای دانشبنیان کشور)، ظرفیتی قابلتوجه در حوزه نوآوری و فناوری دارد. پارک بزرگ تحقیقاتی شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان نیز به عنوان یکی از ارکان اصلی این اکوسیستم، نقش مهمی ایفا میکند. ارتباطات مؤثری با شرکتهای بزرگ استان همچون پتروشیمی، فولاد مبارکه و شرکتهای فعال در حوزه انرژی برقرار شده است تا آنها نیز در اکوسیستم فناوری و نوآوری مشارکت کنند.
وی افزود: مذاکراتی با اتاق بازرگانی اصفهان به عنوان نماد بخش خصوصی انجام شده تا زمینه فعالیت بیشتر این بخش در حوزه فناوری و نوآوری فراهم شود.صندوق فناوری اصفهان با ایجاد بستری مناسب، به شرکای تجاری خود امکان میدهد طرحهای خود را اجرایی کنند و از خطوط اعتباری ارائهشده استفاده کنند. در همین راستا، استاندار اصفهان بر موضوع هوش مصنوعی تأکید کرده و صندوق بودجهای را برای حمایت از شرکتهای فعال در این حوزه در نظر گرفته است.
مدیر صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی استان اصفهان ادامه داد: یک تفاهمنامه با پارک فاوا برای حمایت از شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی منعقد شده که بر اساس آن، خط اعتباری قابلتوجهی در اختیار صندوق قرار میگیرد. این توافقنامه از سال آینده اجرایی خواهد شد.پارک فاوا در شرق اصفهان با برنامهریزی برای استقرار ۲۵۰ شرکت، به یکی از کانونهای اصلی فناوری استان تبدیل خواهد شد، همچنین تلاشهایی برای ایجاد «منطقه ویژه اقتصادی فناوریهای نوین» در حال انجام است که با همکاری استانداری، انجمن صنفی کامپیوتر، پارک فاوای تهران و نمایندگان مجلس پیگیری میشود.
بانک خاطرنشان کرد: بر اساس ماده ۱۱ و تبصرههای قانون شرکتهای دانشبنیان، امکان استفاده از اعتبار مالیاتی برای شرکتهایی که مالیات پرداخت میکنند، فراهم شده است. جلساتی با حدود ۳۰ تا ۴۰ شرکت استان برگزار شده تا از این ظرفیت برای جذب خطوط اعتباری صندوق نوآوری اصفهان استفاده شود.در سال ۱۴۰۵، برنامهریزیهایی برای تخصیص اعتبارات بیشتر به شرکتهای دانشبنیان انجام شده است. پیشبینی میشود حدود ۳۵۰ میلیارد تومان از منابع داخلی و خارجی استان برای حمایت از این شرکتها اختصاص یابد. همچنین، تعامل با وزارت علوم و سایر نهادها برای جذب منابع بیشتر در دستور کار قرار دارد.
وی یادآورشد: به صورت مستمر در تلاش هستیم تا صندوق پژوهش و فناوری اصفهان در اکوسیستم نوآوری استان و کشور نقشی فعال و پیشرو داشته باشد. رویکرد ما باز کردن فضا برای مشارکت تمام بازیگران است. ارتباطات ما با شرکتهای بزرگ صنعتی همچون پتروشیمی، فولاد مبارکه و بخش خصوصی از طریق اتاق بازرگانی، در همین راستا است. ما معتقدیم پیوند زدن این ظرفیتهای عظیم مالی و صنعتی با انرژی و ایده شرکتهای دانشبنیان و فناور، تنها راه شتابدهی به توسعه اقتصادی مبتنی بر نوآوری در استان است.
به گزارش ایمنا، اصفهان با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود و تعامل با نهادهای مختلف درصدد است تا اکوسیستم نوآوری و فناوری خود را تقویت کند و نقش پررنگتری در توسعه فناورانه کشور ایفا کند. نقش سرمایهگذاری خطرپذیر فراتر از تأمین مالی صرف است. این نوع سرمایهگذاری میتواند به عنوان یک کاتالیزور و پل ارتباطی عمل کند؛ پلی که میان ایدههای نیروی انسانی خلاق از یک سو و پیچیدگی بازار و کسبوکار از سوی دیگر ایجاد میشود. برای موفقیت این مدل سرمایهگذاری در ایران، نیازمند یک بازتعریف جامع هست، این بازتعریف شامل ایجاد صندوقهای ضمانت و ابزارهای نوین مالی برای مدیریت ریسک، توسعه اکوسیستم خروج برای سرمایهگذاران اولیه، تقویت حاکمیت شرکتی در شرکتهای نوپا و تسهیل همکاریهای بینالمللی است.
به ویژه، رفع موانع ارتباط با نظام بانکی جهانی (همچون سوئیفت) میتواند هزینههای نقل و انتقال را به شدت کاهش داده و جریان سرمایه را روان سازد. تحقق چشمانداز اقتصاد دانشبنیان در ایران، بیش از آنکه نیازمند معجزه باشد، مستلزم بازطرافی هوشمندانه نهادها، ایجاد ثبات و شفافیت در سیاستگذاریها و هدایت هدفمند منابع مالی به سمت بخشهای نوآور است، در این مسیر سرمایهگذاری خطرپذیر میتواند نقش خود را نه تنها به عنوان یک منبع مالی، بلکه به عنوان یک مشاور استراتژیک، شبکهساز و تسهیلگر ورود به بازارهای جهانی ایفا کند، غلبه بر چالشهای نهادی و بهرهگیری از نقاط قوت انسانی، کلید تبدیل اقتصاد ایران از یک «غول خفته» متکی به منابع طبیعی، به یک بازیگر پویا در عرصه اقتصاد دانشمحور جهانی خواهد بود. آینده رقابتپذیری ایران در گرو همین تحول و توانایی جذب و به کارگیری سرمایهای است که حاضر است برای رسیدن به فردایی متفاوت، خطر کند.
نظر شما