به گزارش خبرگزاری ایمنا، سرطان روده بزرگ یکی از شایعترین بدخیمیها در جهان است که میلیونها نفر را درگیر میکند و تأثیر عمیقی بر سلامت جامعه میگذارد. این بیماری که اغلب از رشد غیرقابل کنترل سلولها در دیواره روده بزرگ یا رکتوم ناشی میشود، میتواند سالها خاموش باشد و بدون علامت پیشرفت کند و درک دقیق عوامل مؤثر بر بروز این سرطان و شناخت راهکارهای پیشگیری، تنها راهکار مؤثر برای کاهش آمار مبتلایان و افزایش امید به زندگی در مواجهه با این بیماری است.
یکی از قدرتمندترین عوامل خطر در ابتلا به سرطان روده، ژنتیک و سابقه خانوادگی است؛ تحقیقات نشان میدهند که حدود یکسوم افراد مبتلا به این بیماری، پیشینه فامیلی یا وجود پولیپهای آدنوماتوز در بستگان درجه یک خود دارند و این امر نشان میدهد که افراد دارای زمینه ژنتیکی باید حساسیت بیشتری نسبت به سلامت خود داشته باشند. برای این گروه از افراد، شروع غربالگریها و آزمایشهای دورهای قبل از سن رایج ۵۰ سالگی، یک ضرورت اجتنابناپذیر برای تشخیص زودهنگام و پیشگیری از تبدیل پولیپها به سرطان است.
سن به عنوان یک عامل غیرقابل تغییر، نقش مهمی در احتمال ابتلا به این بیماری ایفا میکند و اگرچه در سالهای اخیر موارد ابتلا در جوانان افزایش یافته است، اما آمارها همچنان نشان میدهند که خطر بروز سرطان روده با افزایش سن، به ویژه پس از عبور از ۵۰ سالگی به شدت بالا میرود. این موضوع لزوم توجه ویژه سالمندان به علائم هشداردهنده و انجام تستهای پایشی مانند کولونوسکوپی را دوچندان میکند، چراکه با افزایش سن، توانایی بدن برای ترمیم خطاهای ژنتیکی سلولی کاهش مییابد.
سبک زندگی و عادات غذایی از دیگر عوامل تعیینکننده در بروز این سرطان هستند، مطالعات متعدد ارتباط مستقیمی بین مصرف بالای گوشتهای قرمز و فراوریشده مانند سوسیس و کالباس با افزایش خطر ابتلا به سرطان روده نشان داده است، این مواد حاوی ترکیبات شیمیایی هستند که میتوانند با آسیب رساندن به پوشش داخلی روده، زمینهساز رشد تومورها شوند و در مقابل، رژیمهای غذایی سرشار از فیبر، میوهها، سبزیجات و غلات کامل، با تسهیل حرکت روده و دفع سریعتر مواد سرطانزا، نقش محافظتی مهمی ایفا میکنند.
تغذیه ناسالم و سبک زندگی نادرست؛ فرصتی برای رشد تودهها و زخمهای بدخیم / توصیههای طب سنتی برای سیستم گوارش
بهنام یوسفیان، متخصص طب سنتی با اشاره به اینکه از نظر طب سنتی، سرطان روده بزرگ و بیماریهای روده اغلب ناشی از غلبه سردی و رطوبت مزمن در بدن، تجمع اخلاط فاسد (سودا و بلغم) و ضعف نیروی هاضمه معروف به معده شناخته میشوند، به خبرنگار ایمنا میگوید: حکماً معتقدند که وقتی غذا به درستی هضم نمیشود و اخلاط لزج در مجاری گوارشی رسوب میکنند، زمینه برای رشد تودهها و زخمهای بدخیم فراهم میشود و اساس پیشگیری و درمان، اصلاح مزاج و جلوگیری از سرد شدن بیش از حد اندامهای داخلی است که ریشه در تغذیه ناسالم و سبک زندگی غلط دارد.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین توصیههای طب سنتی برای پیشگیری از این بیماری، پرهیز از مصرف غذاهای سرد، ترش و پرچرب است که باعث افزایش سودا و خلط غلیظ در روده میشوند، میافزاید: غذاهایی مانند ماست، پنیر کهنه، ترشیجات، ماهی و برنج زیاد، اگرچه در فرهنگ غذایی رایج هستند، اما در صورت مصرف بیرویه میتوانند مزاج روده را به سمت سردی و خشکی ببرند. جایگزینی این مواد با غذاهای گرم و طبیعی مانند گوشت بره، زنجبیل، دارچین و ادویههای گرم، میتواند به حفظ تعادل داخلی و سلامت روده کمک شایانی کند.
پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه برای تقویت سیستم گوارشی و جلوگیری از فساد مواد در روده، استفاده از ادویههای جادویی مانند زیره، زیره سیاه، هل و میخک در هنگام پخت غذا بسیار توصیه شده است، تصریح میکند: این ادویهها نه تنها طعم غذا را بهبود میبخشند، بلکه با افزایش حرارت معده و آتش هاضمه، باعث هضم بهتر غذا و جلوگیری از تولید مواد سمی در بدن میشوند، همچنین مصرف عسل طبیعی به عنوان یک شفابخش قوی، میتواند اخلاط فاسد را دفع و پوشش داخلی روده را ترمیم کند.
چگونه سلامت روده را حفظ کنیم؟ / گیاهان دارویی مفید برای پیشگیری از سرطان روده
یوسفیان با بیان اینکه گیاهان دارویی نقش ویژهای در پاکسازی روده و پیشگیری از رشد تودهها دارند، ادامه میدهد: مصرف دمنوشهایی مانند بابونه، گل سرخ و زنجبیل به دلیل خاصیت ضدالتهابی و گرمکنندگی خود، میتوانند التهابات روده را کاهش دهند، همچنین خوردن تخم شربتی یا خاکشیر با آب ولرم و عسل، به نرم کردن مزاج و دفع راحت مواد زائد کمک میکند که این امر از تجمع سموم در روده بزرگ جلوگیری میکند.
وی با تاکید بر اینکه سبک زندگی و تحرک بدنی از دیگر ارکان طب سنتی برای سلامت روده است، میگوید: نشستنهای طولانی بعد از غذا، مانع از هضم مناسب و حرکت طبیعی غذا در روده میشود که منجر به یبوست و فساد مواد خواهذ شد. پیادهروی ملایم، به ویژه بعد از شام، برای تحریک حرکات دودی روده و بهبود گردش خون در ناحیه شکم بسیار ضروری است، همچنین پرهیز از استرس و نگرانیهای شدید که در طب سنتی به عنوان عامل اصلی اختلالات عملکردی اعضا شناخته میشود، برای سلامت دستگاه گوارش الزامی است.
پزشک و متخصص طب سنتی اضافه میکند: توجه به علائم اولیه مانند یبوست طولانیمدت، تغییر رنگ مدفوع یا خونریزی پنهان و اقدام سریع برای اصلاح مزاج، کلید پیشگیری از پیشرفت بیماری است و باید توجه داشت که درمان هر بیماری باید در مراحل ابتدایی و قبل از غلبه کامل بیماری بر بدن آغاز شود. استفاده از حجامت نیز برای پاکسازی خون از اخلاط فاسد و مشورت با پزشکان متخصص طب سنتی در صورت مشاهده هرگونه علائم هشداردهنده، میتواند راهکاری مؤثر برای حفظ سلامت و پیشگیری از بیماریهای جدی روده باشد.
پنهان بودن علائم سرطان روده / ارتباط مستقیم رژیم غذایی و نداشتن فعالیت بدنی با خطر ابتلا به این بیماری
پوریا عادلی، متخصص رادیوتراپی آنکولوژی و عضو هیئت مدیره انجمن علمی رادیوآنکولوژی با بیان اینکه سرطان روده بزرگ یکی از بیماریهای شایع و نگرانکننده در سطح جهانی است که طیف وسیعی از افراد را درگیر میکند، به خبرنگار ایمنا میگوید: اگرچه تصور عمومی بر این است که این عارضه بیشتر سالمندان را تهدید میکند، اما واقعیت این است که جوانان نیز از خطر آن مصون نیستند. نکته حیاتی در مورد این بیماری، پنهان بودن آن در مراحل اولیه است و به همین دلیل، آگاهی از علائم و شناخت عوامل خطرساز، کلید اصلی برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و افزایش شانس درمان است و سبک زندگی افراد نقش تعیینکنندهای در میزان ریسک ابتلا به این سرطان دارد.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین عوامل افزایشدهنده احتمال ابتلا به این سرطان، سابقه خانوادگی و ژنتیک است، میافزاید: آمارها نشان میدهند که یک سوم مبتلایان به سرطان روده بزرگ، پیشینه این بیماری یا پولیپهای آدنوماتوز را در بستگان خود دارند، بنابراین افرادی که در خانواده خود چنین سابقهای دارند، باید با حساسیت بیشتری نسبت به سلامت خود برخورد کنند و فرایند غربالگری و چکاپهای پزشکی را قبل از رسیدن به سن ۵۰ سالگی آغاز کنند تا هرگونه تغییر زودهنگام شناسایی شود.
متخصص رادیوتراپی آنکولوژی و عضو هیئت مدیره انجمن علمی رادیوآنکولوژی ایران تصریح میکند: علاوه بر عوامل ژنتیکی، انتخابهای سبک زندگی تأثیر شگرفی بر بروز این بیماری دارند. پژوهشها رابطهای مستقیم میان رژیم غذایی ناسالم و کمبود فعالیت بدنی با سرطان روده بزرگ یافته است و مصرف زیاد گوشتهای قرمز و فراوریشده نظیر سوسیس و کالباس، همراه با کمتحرکی و چاقی خطر ابتلا را به شدت بالا میبرد، همچنین سیگار کشیدن که بیشتر با سرطان ریه شناخته میشود، میتواند به عنوان یک عامل تشدیدکننده در توسعه سرطانهای گوارشی از جمله روده بزرگ عمل کند.
سرطان روده چه علائمی دارد؟
عادلی با بیان اینکه تشخیص زودهنگام نیازمند توجه دقیق به تغییرات بدن و علائم هشداردهنده است، ادامه میدهد: یکی از بارزترین این نشانهها، مشاهده خون در مدفوع و خونریزی است و این خونریزیها که اغلب از ناحیه رکتوم نشئت میگیرند، نباید سادهانگاشته شوند، همچنین تغییر در عادات دفع اجابت مزاج، مانند تجربه یبوستهای طولانیمدت یا اسهالهای مداوم، میتواند نشاندهنده وجود مشکل جدی در دستگاه گوارش باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
وی با بیان اینکه علاوه بر مشکلات گوارشی، سرطان روده بزرگ میتواند با علائم سیستمیک و کلیتری نیز همراه باشد که سلامت عمومی فرد را تهدید میکند، میگوید: کاهش وزن غیرارادی و بیدلیل، حتی در صورت رعایت رژیم غذایی معمولی، یکی از این هشدارها است، همچنین خونریزیهای پنهان داخلی میتوانند منجر به کمخونی شوند که این وضعیت با علائمی مانند خستگی مفرط، رنگپریدگی پوست، ضعف عمومی و تنگی نفس خود را نشان میدهد و نباید به سادگی از آن گذشت.
متخصص رادیوتراپی آنکولوژی و عضو هیئت مدیره انجمن علمی رادیوآنکولوژی ایران اضافه میکند: وجود سایر علائم مانند احساس نیاز فوری و مکرر به دفع، یا بروز حالتهای تهوع و استفراغ مداوم بدون دلیل مشخص، باید جدی گرفته شوند. سرطان روده و رکتوم در صورت شناسایی در مراحل ابتدایی، بیماری قابل درمان و پیشگیریپذیری است و مراجعه به پزشک و انجام معاینات تخصصی در صورت مشاهده هر یک از این نشانهها، مؤثرترین راهکار برای مهار بیماری و جلوگیری از عواقب ناگوار آن است.
در این بین، چاقی و اضافه وزن نیز از عوامل خطرساز قابل توجهی محسوب میشوند که با افزایش التهاب مزمن در بدن و تغییر در سطح هورمونها، احتمال ابتلا به سرطان روده را به ویژه در مردان بالا میبرند و چربیهای اضافی بدن به ویژه در ناحیه شکم، محیطی را برای رشد سلولهای سرطانی فراهم میکنند. کنترل وزن و رسیدن به شاخص توده بدنی (BMI) طبیعی، یکی از مؤثرترین راهکارهای پیشگیری است که همزمان با کاهش خطر بیماریهای قلبی و عروقی، سلامت دستگاه گوارش را نیز تضمین میکند.
نداشتن تحرک و سبک زندگی کمفعال، دیگر عامل مهم در تشدید این بیماری است و باید توجه داشت که ورزش منظم نه تنها به کنترل وزن کمک میکند، بلکه با افزایش سرعت عبور مواد غذایی از روده و کاهش زمان تماس مواد مضر با دیواره آن، از بروز سرطان جلوگیری میکند، همچنین فعالیت بدنی باعث تقویت سیستم ایمنی بدن میشود و توانایی آن را برای نابودی سلولهای سرطانی در مراحل اولیه افزایش میدهد و توصیه میشود افراد حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط در روز داشته باشند تا از این مزایا بهرهمند شوند.
سیگار کشیدن و مصرف الکل، دو عامل مخربی است که اثرات زیانبار خود را بر تمام اعضای بدن از جمله روده بزرگ میگذارند. سیگار حاوی مواد سرطانزای متعددی است که میتوانند از طریق جریان خون به روده برسند و باعث تغییرات سلولی شوند. ترک سیگار و کاهش مصرف الکل، اقداماتی حیاتی در کاهش ریسک ابتلا به انواع سرطانها هستند و تأثیر فوری در بهبود سلامت عمومی و کاهش التهابهای داخلی بدن دارند.
پیشگیری از سرطان روده نیازمند نگاهی جامع به سبک زندگی و انجام اقدامات غربالگری منظم است و تغییر رژیم غذایی به سمت مصرف مواد طبیعی، افزایش تحرک بدنی، ترک عادات مضر و توجه به علائم اولیه مانند خون در مدفوع یا تغییر در عادات گوارشی، راهکارهایی هستند که در اختیار همگان قرار دارد و آگاهی و مسئولیتپذیری در قبال سلامت خود، قدرتمندترین سلاح برای مقابله با این بیماری است و میتواند احتمال ابتلا به آن را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
نظر شما