نوش آباد، شهر مسجد، ماذنه و ساباط

 به گزارش خبرنگار ایمنا از نوش آباد، به مرور زمان که بافت شهرها دستخوش تکنولوژي و مدرنيته شد، همه اين عناصر حذف و مسجد در يک چهار ديواري بدون هيچ اضافاتي محصور شده است، اما نوش آباد از جمله مناطقي است که اينگونه بافت تاريخي در آن هنوز ديده مي شود.
مسجد جامع نوش آباد به عنوان يکي از زيباترين و قديمي ترين مراکز محلي در منطقه کاشان است که ساختار کهن آن تاکنون محفوظ مانده است . مي گويند اين بنا، زماني آتشكده بوده و مقارن ظهور اسلام به عنوان مسجد تغيير كاربري پيدا کرده است. اين مسجد از آثار ارزشمند دوره سلجوقي است. مسجد جامع عتيق شامل دو ايوان اصلي يكي در شمال و ديگري در سمت جنوب است و داراي دو ورودي اصلي يكي در شرق و ديگري در جنوب است. ورودي سمت شرق در دو لنگه چوبي دارد و تاريخي به سال ۱۱۳۵ (هـ ق) بر آن حک شده است. اين ورودي در زير ساباط و در جلو امامزاده اسحاق واقع شده. بر در چوبي جنوبي که به فضاي باز ميدان گشوده مي شود، تاريخ ۱۰۰۴ ( هـ ق ) حک شده است.
اين مسجد شامل مناره بلندي است که کتبيه اي آجري با اسماء اله، محمد و علي به خط معلي در ميانه آن ديده مي شود. ايوان جنوبي داراي كتيبه هاي گچي به خط ثلث است و با روش گچبري به صورت بر جسته مرقوم شده است . محراب مستقر در اين ايوان در وسط ضلع احداث شده و مزين به گچ بري است . ايوان مذكور از دو سوي شرقي و غربي به فضاهاي مجاور مرتبط مي شود.
ايوان شمالي با تزيينات آجر و طاق نمايي و شبستاني به سبک طاق چشمه و سه درب از دوره هاي صفويه و قاجاريه است که در سال ۱۳۷۹ به شماره ۲۰۱۵ به ثبت آثار ملي رسيده است.
مقابل ورودي اصلي مسجد جامع نوش آباد، به فاصله يک کوچه باريک امامزاده و در کنار آن آب انباري قرار گرفته است که اين فاصله را سقفي خشت و گلي پوشانده است که اين سقف در تمام بافت تاريخي ادامه داشته و مردم را از گرماي طاقت فرساي تابستان و سرماي استخوان سوز زمستان کوير حفاظت مي کرده است.
ساباط با شکوه مسجد جامع به شيوه طاق چشمه و با مصالح خشت و آجر به ارتفاع ۶ متر از آثار به ياد ماندني مرحوم "سيد آقا" معمار دوره قاجاريه است که در ابتداي گذر مسجد جامع قرار دارد و درب اصلي مسجد و شاهزاده اسحاق در فضاي چهار صفه اي آن واقع است.
انتهاي گذر مسجد جامع به مسجد امام علي عليه السلام متصل بود. اين مسجد از آثار دوره ايلخاني است که بر سر در آن کتيبه سنگي به تاريخ ۱۰۰۳ هجري قمري قرار دارد و محرابش گچبري شده و مزين به خطوط قرآن و نقوش اسليمي است .
مسجد علي (ع) داراي شبستان هاي فوقاني و تحتاني و نيز ايوان فوقاني است و بر بلنداي مسجد ماذنه منحصر به فرد و زيباي آن ساخته شده است. مسجد علي (ع) در سال ۱۳۷۹ به شماره ۳۰۶۰ به ثبت آثار ملي رسيده است. آب انبار اين مسجد در ميدان شمالي مسجد قرار گرفته که از يادگاران دوره صفويه است. ورودي و طاق نماهاي جانبي و سر در آب انبار آجر کاري و با آجرهاي لعابدار تزيين شده است که به همراه مخزن و دو بادگير خشتي و آجري از عناصر مجموعه ميدان به حساب مي آيند.
کوچه مسجد امام علي (ع) از کنار درخت گز کهنسالي به طرف شرق با کوچه اي باريک به گذر مسجد موسي بن جعفر (ع) وصل مي شود. آنچه از معماري فعلي اين مسجد ديده مي شود، آثار دوره قاجاريه است. مسجد با مصالح خشت و آجر در دو طبقه ساخته شده و به شيوه طاق چشمه است و بر فراز اين مسجد ، ماذنه بلند آن به صورت هشت وجهي با مصالحي از آجر نازک و کاشي هاي فيروزه اي ديده مي شود.
ساباط اين مسجد از آثار دوره قاجاريه است و با ارتفاع کوتاه و کم عرض از مصالح خشت و آجر بنا شده که در بالاترين قسمت آن، هشتي زيبايي قرار دارد که با آجر لعابدار تزيين شده است. اين ساباط به گذر مسجد امام حسين و ميدان "حاج لطيف" متصل بوده که در طي ايام، هر دو گذر ويران شده است اما ساباط ميدان هنوز مجالي براي آرامش و آسايش رهگذران است.
مسجد قائميه از آثار هنرمندان تواناي دوره قاجار "آسيدآقا بنايي" و "استاد اسماعيل" است كه با ظرافت تمام طاق چشمه هاي آن در چند طرح، آجركاري شده است. در جريان مرمت اين مسجد دو کاشي لعابدار فيروزه اي که بر آن سوره ي توحيد کتيبه شده و احتمالا از دوره ي ايلخاني است به دست آمده است .شماره ي ثبت بنا:۱۶۲۳۴-۱۳۸۵
مسجد خشتي زمين وقفه ، اثر هنرمندانه مرحوم "آقاصدرا بنايي" است كه در ضلع غربي مجموعه تاريخي زمين وقفه قرار گرفته است. در ضلع شمالي ميدان زمين وقفه، ساباط خشتي آن بنا شده است. اين ساباط با طاق ضربي و ارتفاع کم به همراه چند ساباط و گذر ديگر از آثار دوره قاجاريه است که همه آنها به شماره ۱۳۱۱۵-۸۴ به ثبت آثار ملي رسيده است.