به گزارش خبرگزاری ایمنا، آنچه سردار سلیمانی را به شخصیتی متمایز در تاریخ معاصر ایران تبدیل کرد، صرفاً نقش نظامی یا موقعیت فرماندهی او نبود، بلکه پیوند کمنظیری بود که میان زندگی شخصی، باور دینی، اخلاق فردی و کنش سیاسی برقرار کرده بود. همین چندلایگی باعث شد روایت او به یک روایت واحد و ساده فروکاسته نشود و هر نویسنده، از زاویهای متفاوت به سراغش برود. کتابهایی که درباره او نوشته شدهاند، بعضی از دل خاطرات شخصی برآمدهاند، برخی بر تجربههای میدانی تمرکز دارند و برخی تلاش کردهاند مکتب فکری او را صورتبندی کنند. مرور این آثار، نه فقط مرور زندگی یک فرد، بلکه بازخوانی بخشی از تاریخ مقاومت در دهههای اخیر است.
فهم زادگاه و شکلگیری؛ «از چیزی نمیترسیدم»
یکی از نخستین کتابهایی که پس از شهادت حاج قاسم منتشر شد، «از چیزی نمیترسیدم؛ زندگینامه خودنوشت قاسم سلیمانی ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۷» است؛ اثری که مبتنی بر دستنوشتهها و یادداشتهای شخصی خود سردار از دوران کودکی و نوجوانی تا پیش از انقلاب اسلامی گردآوری شده است. این کتاب تصویر زندهای از زندگی او در روستای قناتملک کرمان، خانواده، دغدغهها و تحولات فکری او در سالهای قبل از انقلاب ارائه میدهد، و از زبان خود او بازگو میکند که چگونه از یک روستازاده ساده، انسانی با آگاهی اجتماعی شکل گرفت.
چیزی که در معرفی این اثر مورد تأکید قرار گرفته، صداقتِ قلمِ خودِ شهید است؛ چراکه خاطرات مستقیمِ او بهعنوان راویِ زندگیاش، تصویری کمواسطه و شخصی از سیر تحولش ارائه میکند، تجربهای که فراتر از تحلیلهای تئوریک یا روایتهای ثانویه است.
رفاقتِ سیساله؛ «حاج قاسمی که من میشناختم»
کتاب «حاج قاسمی که من میشناختم» به قلم حجتالاسلام علی شیرازی یکی از آثار برجسته درباره سردار سلیمانی است که بر دوستی و همراهی نزدیک چهلساله میان نویسنده و سردار تمرکز دارد. علی شیرازی که سالها بهواسطه خدمت در سپاه ثارالله کرمان با سلیمانی همراه و متحد بوده، در این کتاب خاطراتی شخصی و معتبر از زندگی روزمره، ارزشهای اخلاقی و تصمیمات غیررسمی سردار روایت میکند.
نکته مهم این اثر، آشنایی با انسانِ پشتِ فرمانده است؛ فردی که در رفتار روزمره، روابط انسانی و مسئولیتهای اجتماعی خود، آثاری از صفا، قناعت و اراده مینمایاند. این کتاب نه صرفاً زندگینامه، بلکه پرترهای انسانی و ملموس از سردار به دست میدهد.
زندگی و معنویتِ سردار؛ «حاج قاسم رفیق خوشبخت ما» و «سلیمانی عزیز»
در میان کتابهایی که درباره او نوشته شده، آثاری نیز وجود دارند که رویکردی ترکیبی از بیوگرافی و بصیرت معنوی را دنبال میکنند. کتاب «حاج قاسم رفیق خوشبخت ما» با تمرکز بر مجموعه خاطرات و سخنان سردار و همچنین نگاههایی از شخصیتهای تأثیرگذار مانند سید حسن نصرالله، تلاش میکند حقیقتِ عمقِ باورهای نظری و اخلاقی او را ترسیم کند؛ بخشی که فراتر از دستاوردهای نظامی سردار به ارزش شناسی او در سطح انسانی میپردازد.
همچنین «سلیمانی عزیز» نوشته گروهی از نویسندگان، زندگی و گفتار سردار را همراه با متن کامل وصیتنامهاش منتشر کرده و بهنوعی نامه اخلاقی و فرهنگی او را نیز برای مخاطب بازتاب میدهد؛ این نوع روایت به ویژه برای نفوذ در ادراکِ مخاطبانِ آشنا یا ناآشنا با سردار اهمیت دارد.
سفر به میدانهای نبرد؛ «سرباز قاسم سلیمانی» و «روزی روزگاری حاج قاسم سلیمانی»
در سوی دیگر ادبیات مربوط به سیره سردار، آثاری وجود دارند که بر ابعاد نظامی، عملیاتی و نقش او در جبههها متمرکز شدهاند. کتاب «سرباز قاسم سلیمانی» که نگاه جامعتری به کارنامه نظامی و عملیاتی سردار دارد، از جمله آثاری است که بهویژه در میان مخاطبان علاقهمند به وجوه استراتژیک و عملیاتی شناخته شده است؛ در این کتاب، با تحلیل نقش او در جبهههای مختلف، تواناییهای فرماندهی و تأثیرگذاریاش در سوریه، عراق و منطقه تشریح میشود.
همچنین مجموعهای تحت عنوان «روزی روزگاری حاج قاسم سلیمانی» (شامل بخشهایی چون «هجوم به تهاجم» و «نبرد سید جابر») تلاش دارد بخشهای مشخصی از حضور او در عملیاتهای بزرگ جنگ را بازسازی کند، و به مخاطب نشان دهد چگونه او نیروهای تحت امرش را بهگونهای هدایت میکرد که حتی در سختترین شرایط نیز موقعیتها را به نفع خود تغییر دهند.
جامعه، مقاومت و اندیشه؛ «ذوالفقار»، «متولد مارس» و «برادر قاسم»
فراتر از بیوگرافی و عملیات، برخی آثار به تحلیل تفکر، ایدئولوژی و جایگاه فرهنگی سردار میپردازند. کتاب «ذوالفقار» مجموعهای از خاطرات شفاهی درباره سلیمانی است که از دفاع مقدس تا جبهههای مقاومت ترسیم میکند و همچنین شامل تصاویر دیدنی و کمتر منتشرشده از او نیز هست.
در همین فضا، «متولد مارس» مجموعه خاطرات دوستان و همرزمان او را دربر میگیرد و تصویری چندجانبه از شخصیت سردار ارائه میدهد؛ این نوع روایت بهویژه برای فهمِ ابعاد انسانیِ غیررسمیِ حضور او در صحنههای مختلف اهمیت دارد.
کتاب «برادر قاسم» نیز با رویکردی تحلیلی به مهمترین اندیشههای راهبردی، فرهنگی و اجتماعی سلیمانی میپردازد و تلاش میکند این اندیشهها را در زمینههای مختلفی چون انقلاب، دفاع مقدس، جبهه مقاومت و فرهنگ مقاومت به شکل مکتوب و مستند در اختیار مخاطب قرار دهد.
چرا این کتابها اهمیت دارند؟
آثار معرفیشده در بالا، مجموعاً به خواننده کمک میکنند تا نه فقط یک تصویر سطحی از سردار قاسم سلیمانی به دست آورد، بلکه بتواند با ابعاد شخصی، معنوی، انسانی، نظامی و فرهنگی او آشنا شود. خواندن این کتابها به معنای قدم گذاشتن در تجربهای است که بهواسطه آن میتوان درک دقیقتری از نقش سردار در تاریخ معاصر، مکتب او در مدیریت بحران و جنگ و ارزشهای فرهنگی – اجتماعی او به دست آورد.
نظر شما