به گزارش خبرگزاری ایمنا، در گذشته قد افراد بیشتر به عنوان یک ویژگی ارثی تلقی میشد، اما امروز میدانیم که رشد قدی کودک حاصل تعامل پیچیدهای میان وراثت و سبک زندگی است و تغذیه، خواب، فعالیت بدنی و حتی میزان آرامش روانی کودک، در شکلگیری قد نهایی او نقش دارند و این یعنی خانوادهها میتوانند با انتخابهای درست، مسیر رشد فرزند خود را بهبود دهند حتی اگر ژنتیک اولیه محدودکننده باشد.
هورمون رشد که مسئول اصلی افزایش قد است، در ساعات خاصی از شب و بهویژه بین ساعت ۲۲:۰۰ شب تا ۰۲:۰۰ بامداد فعالتر ترشح میشود که این ترشح وابسته به خواب عمیق و منظم است و کودکانی که دیر به خواب میروند یا خواب آنها سطحی و پرتنش است، از این فرصت بیولوژیکی محروم میمانند و تنظیم ساعت خواب، ایجاد محیط آرام و حذف محرکهای دیجیتال پیش از خواب، میتواند تأثیر چشمگیری بر رشد قدی داشته باشد.
اگرچه پروتئین یکی از عناصر کلیدی در رشد جسمی است، اما رشد سالم نیازمند ترکیبی متعادل از مواد مغذی است و ویتامین D برای جذب کلسیم، آهن برای اکسیژنرسانی سلولی، روی برای تقسیم سلولی و چربیهای مفید برای ساختار هورمونی بدن، در کنار هم رشد را ممکن میسازند و رژیم غذایی کودک باید نه فقط کافی، بلکه متنوع، متعادل و متناسب با نیازهای رشدی باشد.
کودکانی که در محیطهای پرتنش زندگی میکنند، اغلب با اختلالات خواب، بیاشتهایی و کاهش ترشح هورمون رشد مواجه هستند و اضطراب مزمن میتواند عملکرد سیستم عصبی و غدد درونریز را مختل کند و در نتیجه رشد جسمی را کند یا متوقف سازد و حمایت روانی، گفتوگوی آرام و ایجاد حس امنیت در خانه، نهتنها برای سلامت روان کودک ضروری است، بلکه به رشد فیزیکی او نیز کمک میکند.
ژنتیک در قد افراد چقدر تأثیرگذار است؟ / چگونه فرزندمان رشد قدی بهتری داشته باشد؟
رؤیا کلیشادی، متخصص کودکان و نوجوانان، تغذیه و رشد در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه ۱۸ تا ۲۴ ماهگی، هورمون رشد نوزاد، پتانسیل خود را نشان میدهد و روند رشد مشخص میشود، اظهار کرد: در صورتی که میزان رشد کودک روی منحنی طبیعی خود پیش رود، رشد نوزاد مناسب است، اما در صورتی که رشد کودک از منحنی طبیعی خارج باشد، وضعیت رشد نوزاد قابل بررسی است.
وی با بیان اینکه نخستین عاملی که در قد کودک تأثیرگذار است، ژنتیک فرد به شمار میرود، افزود: هر فرد، خانواده، نژاد و قومیتی، ژنتیکی دارد، اما در این بین عوامل محیطی نیز در میزان رشد قد کودک تأثیرگذار خواهد بود و ممکن است فردی به رغم داشتن ژنتیک قد بلند، در صورت نداشتن خواب و تغذیه مناسب و باکیفیت، ممکن است به قد نهایی خود نرسد.
متخصص کودکان و نوجوانان، تغذیه و رشد با بیان اینکه فردی که اعضای خانواده او از قد بلندی برخوردار نباشند و پتانسیل قدی آنها به نهایت نرسیده باشد، ممکن است خود فرد وابسته به عوامل محیطی مختلف، به نهایت رشد قدی برسد، تصریح کرد: در واقع در قد افراد و میزان رشد قدی آنها، ترکیب عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی تأثیرگذار است.
بهترین زمان خواب برای کودکان چه ساعتی است؟ / پروتئین برای افزایش قد مفید است؟
کلیشادی با بیان اینکه از جمله عوامل محیطی بسیار حائز اهمیت در رشد قدی، خواب است، ادامه داد: داشتن خواب به موقع و پیش از ساعت ۲۲:۰۰، منجر به رشد ترشح هورمون رشد میشود و به افزایش قد کمک بسزایی میکند، اما شاهد هستیم که اکنون خواب کودکان در زمانهای نیمه شب است.
وی با بیان اینکه اوج میزان ترشح هورمون رشد، از ساعت ۲۲:۰۰ شب تا ۰۲:۰۰ صبح است که این روند تا ساعت ۰۶:۰۰ صبح نیز ادامه خواهد داشت، گفت: خواب در ساعات بیان شده توصیه میشود و خواب باید عمیق باشد تا هورمون رشد به خوبی ترشح شود و به همین منظور کودکان باید از استرس و اضطراب دور باشند تا خواب عمیقی تجربه کنند.
متخصص کودکان و نوجوانان، تغذیه و رشد با بیان اینکه کودکانی که مشکلات اضطرابی دارند، ممکن است با وقفه رشد قدی مواجه شوند، اضافه کرد: تغذیه از دیگر عوامل مهم و تأثیرگذار در رشد قدی کودکان به شمار میرود و داشتن تغذیه نرمال برای کودکان کفایت میکند و درست است که پروتئین برای رشد قد مناسب است، اما تنها ۲۰ درصد غذا را پروتئین تشکیل میدهد.
داشتن والدین قد بلند یا کوتاه، تنها بخشی از معادله رشد است و باید توجه داشت که ژنتیک مانند بذر است که اگر در خاک مناسب، با نور کافی و مراقبت درست قرار گیرد، میتواند شکوفا شود و کودکانی با ژنتیک متوسط، در صورت داشتن شرایط محیطی مطلوب، ممکن است به قدی فراتر از انتظار برسند و این موضوع به این معنا است که خانوادهها نباید تنها به وراثت تکیه کنند، بلکه باید محیط رشد را بهینهسازی کنند.
رشد کودک پروژهای فردی نیست، بلکه نیازمند مشارکت فعال خانواده است و والدین با انتخابهای روزمره از نوع غذا تا ساعت خواب گرفته تا مدیریت استرس تا تشویق به فعالیت بدنی، میتوانند مسیر رشد فرزند خود را شکل دهند و حتی گفتوگوهای ساده درباره احساسات کودک، میتواند به کاهش اضطراب و بهبود کیفیت خواب کمک کند و این مشارکت خانوادگی، پایهگذار سلامت بلندمدت کودک است.
رشد قدی کودک نهتنها مسئلهای فردی، بلکه موضوعی اجتماعی است و آموزش والدین، اطلاعرسانی عمومی و تولید محتوای علمی و قابلفهم درباره عوامل مؤثر بر رشد، میتواند به بهبود سلامت نسل آینده کمک کند؛ به طور کلی قد بلندتر، نماد سلامت بهتر نیست، اما نشانهای از تعامل موفق بدن با محیط و نتیجه تصمیمهای آگاهانه در سالهای ابتدایی زندگی است.
نظر شما