افزایش حاشیه نشینی و رشد نابرابری های اجتماعی و اقتصادی

رشد شهرنشینی در آسیا زوایای منحصر به فردی را پیش روی کارشناسان و تحلیلگران روشن می کند. از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۰ جمعیت شهرنشینی آسیا یک میلیون نفر افزایش پیدا کرد.در این زمان نزدیک به نیمی از شهروندان جهان ساکن آسیا هستند. تا سال ۲۰۴۰ یک میلیارد نفر دیگر به شهروندان این قاره اضافه خواهد شد. عامل این افزایش جمعیت شهر نشین رشد اقتصادی در مناطقی مانند هند، چین، اندونزی، بنگلادش، پاکستان و خاورمیانه است.
یکی از شاخصه منحصر به فرد این رشد ، سرعت بالای آن است. جمعیت شهرنشین اروپا از ۱۸۰۰ تا ۱۹۵۰ تقریباً ۱۲ درصد افزایش یافت. اما چین به عنوان مثال در ۶۰ سال گذشته رشد ۵۰ درصدی شهرنشینان را تجربه کرده است، این در حالی است که در سال ۱۹۵۰ تنها ۱۱ درصد جمعیت این کشور را شهرنشین ها تشکیل می دادند.
با وجود این رشد سریع، این منطقه هنوز در حال ادامه مسیر انفجار جمعیتی خود است تا به میانگین های بین المللی دست پیدا کند، میانگین جمعیت شهرنشین آسیا و منطقه پاسیفیک ۴۳ درصد است گو اینکه این رقم در مقیاس جهانی ۵۰ درصد برآورد می شود.
دیگر شاخص منحصر به فرد روند شهرنشینی آسیا تراکم بالای مراکز شهری این منطقه است. از بین ۲۵ شهر پر تراکم دنیا، ۱۷ شهردر آسیا واقعند و در راس آنها بمبئی، کلکته و کراچی خودنمایی می کنند. ۱۲ ابرشهر جهان هم در آسیا واقع شده اند. پکن، داکا، گوانژو، کراچی، کلکته، مانیل، بمبئی، اوزاکا، کوبه، شانگهای، شنزن و توکیو ابرشهرهای آسیا پاسیفیک به حساب می آیند.
اما برای این رشد در بسیاری از موارد از سرمایه های زیست محیطی شهرها هزینه می شود. رشد سریع شهرها در سالهای اخیر به معنی زمان کمتر برای سازگاری پیدا کردن و آموختن است.تراکم بالا باعث می شود که شهرها در برابر سوانح غیرمترقبه طبیعی آسیب پذیر تر باشند.
رشد حجم گازهای آلاینده در قاره آسیا در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ بالغ بر ۹۷ درصد یا به عبارتی ۵ برابر میانگین رشد در خارج از این قاره بوده است.
دکتر ساندرا روزنبلوم می گوید که حوادث غیر مترقبه شهروندان فقیر را بیشتر از همشهریان ثروتمندشان در معرض خطر قرار می دهد. چرا که این دسته بعد از از دست دادن امکانات خود در محل زندگی طبیعی قبل از حادثه دیگر سرپناه جایگزین برای ادامه زندگی نخواهند داشت و تا زمانی که بتوانند به محل سکونت خود بازگردند، وضعیتی ناپایداررا پشت سر خواهند گذراند. نمونه واضح چنین اتفاقی را می توان در جریان طوفان کاترینا در آمریکا مورد بررسی قرار داد.
اما رشد شهرنشینی جدای همه مشکلات و هشدارها و تهدیدها، منافع مهمی هم دارد. شهرنشینی همیشه در پی خود پیشرفت های محسوس بخشهای خدماتی را به همراه دارذد، این بخش ها عموماً کمتر از بخش صنعت آلودگی ایجاد می کنند، در پی توسعه خدمات شهری به شهروندان شهرهای در حال توسعه ، صنایع کم کم مجبور به خروج از مراکز شهری می شوند و در مناطق ویژه صنعتی متمرکز می گردند، چرا که در این نواحی زمین ارزان تری در اختیار سازندگان قرار می گیرد.
توسعه شهرها، شهروندان را قادر می سازد تا از امکانات ضروری مانند آب لوله کشی، تصفیه فاضلاب و امحای بهداشتی زباله های جامد بهره مند شوند. با پیشرفت شهرها مرگ و میر نوزادان کاهش می یابد و میانگین سطح سواد شهروندان بالاتر می رود، طبقه متوسط وسیعتر می شود و درآمد بیشتر شهروندان موجب حمایت بیشتر از فناوریهای نوین و منابع انرژی جدید می شود.
آسیا کم کم می تواند از مزایای اجرای روشهای تحقیق و توسعه (R&D) و فناوری های جدیدی که هم اکنون در کشورهای توسعه یافته پیاده سازی شده اند، بهره مند شود. نشانه هایی از اینکه ذرات معلق و گازکربنیک در هوای شهرهای آسیایی در حال کاهش دیده می شود و این بسیار امیدوار کننده است.
«نانسی کنوارد» یکی از متخصصان محیط زیست برجسته می گوید که برنامه های متنوعی باید اجرا شود تا شهرهای آینده را ایده آل برای زندگی، تجارت و کار ساکنانش کند.
به عنوان مثال برنامه ریزی برای بسط طبقه متوسط شهری یکی از وظایف شهرهای آینده است، مثلاً شهرها باید به نوعی مدیریت شوند که امکان سکونت در خانه هایی با امکانات متوسط برای همه وجود داشته باشد،شهرها تبدیل به فضاهای چند پاره با ساکنینی اشرافی یا حاشیه نشین نشوند.
این برابری و همگونی باید در زمان ایجاد زیرساختهای شهری در نظر گرفته شود و کار بر اساس آنها پیشرفت کند.
منبع : Epoch Times