محمد حسین ریاحی ،مدرس تاریخ و تمدن دانشگاه اصفهان ومسئول پژوهش مرکز اصفهان شناسی پیرامون مدرسه ابن سینا می گوید:این مکان در حکم بزرگ ترین نهاد آموزشی جهان اسلام، جایگاهی که شیخ ۱۵ سال از عمر خود را به تدریس در آن صرف کرده است، باید به یک مکان یا موزه با کاربری فرهنگی – آموزشی برای معرفی ابن سینا تبدیل شود.
شواهد زیادی مبنی مدفون بودن ابن سینا در اصفهان وجود دارد
مهدی فقیهی ،پژوهشگر میراث فرهنگی نیز با اشاره به اینکه شواهد و منابع تحقیقاتی بسیار زیادی مبنی مدفون بودن ابن سینا در اصفهان موجود است گفت:در محله دردشت سنگ قبری منوط به ابن سینا بوده که معلوم نیست چه بلایی سرش آمده.وی در خصوص وجود قبر ابن سینا در اصفهان می گوید:در حدود هشت سال پیش در مدرسه ملا حسن در محله دردشت استخوان هایی پیدا شد که مجددا آنها را دفن کردند؛ در حالیکه با آزمایش های کربنیک می توانستند لااقل به این نتیجه برسند که این استخوان ها مربوط به چند سال پیش است.
فقیهی، کتاب ها ومنابع متفاوت و زیادی را منبع و ماخذ ومحل استناد وجود قبر ومحل دفن ابن سینا در اصفهان دانست و افزود: ویل دورانت در کتاب تاریخ تمدن خود می نویسد:هنگامی که محمود غزنوی، ابن سینای بیرونی و دیگر علماء معروف را از دربار مامون خواست، ابن سینا از قبول این دعوت خودداری کرد و به گرگان گریخت و دردربار قابوس منصب یافت. پس از کشته شدن قابوس برای معالجه ی امیر همدان به آنجا رفت و پس از توفیق در معالجه ی امیر مقام وزارت وی را به دست آورد. اما سپاهیان و فرزندان امیر از او ناراضی بودند و او را تحت تعقیب قرار دادند. حتی مدتی نیز زندانی شد و به همین جهت به اصفهان گریخت و در دربار علاءالدوله از دیالمه ی اصفهان پناهندگی یافت.
فقیهی به مطالبی از کتاب اعلام اشاره کرد و افزود:نویسنده ی کتاب اعلام اصفهان می گوید: سرانجام ابن سینا در سفری که به همدان می رفت به بیماری قولنج مبتلا شد و هرچه معالجه کرد فایده ای نبخشید و وی در شنبه ۶ شعبان یا جمعه اوایل رمضان ۴۲۸ قمری در بین راه وفات یافت. پیکرش را به همدان بردند و در آنجا دفن کردند و چندی بعد جسد او را به اصفهان نقل کرده و در دروازه ی کون گنبد یا تخت گنبد مدفون ساختند.
ابن سینا در اصفهان وفات نمود
همین نویسنده درجلد اول کتاب خود صفحه ۱۷۵ عنوان می دارد که در مجموعه ی شماره ی ۱۰۱ کتابخانه ی آیت الله مرعشی رساله ی شماره ی ۲ در ترجمه ی حال ابن سینا از نویسنده ای نامعلوم که حیدربن علی بن اسماعیل بن عبدالعالی هاشمی کرکی در سه شنبه ۲ ذی قعده ی ۱۰۷۲ قمری (آن را)کتابت کرده، بیوگرافی (مشخصات ابو علی سینا) را به طور مختصر می نویسد و پس از ذکر مؤلفات او در آخر می گوید: ابن سینا در همدان مرده و در آن جا دفن شده و پس از آن جنازه اش را به اصفهان نقل کردند.در جایی دیگر میر سید علی جناب صاحب کتاب الاصفهان در ص ۲۱۸ سطر ۲۰ و ۲۱ به نقل ازابن اثیر در حوادث سنه ی ۴۲۷ آورده است، ابن سینا در اصفهان وفات نمود که فیلسوف مشهور و صاحب تصانیفی است.
سعید نفیسی و دولتشاهی سمرقندی نیز در کتاب خود آورده اند که ابن سینارا به اصفهان بردند و در جایی بر دروازه "کونکنبد " به خاک سپردند.
محله در دشت محل دفن ابن سینا؟
پژوهشگر میراث فرهنگی با اشاره به اینکه از قدیم الایام دراصفهان مدرسه ابن سینا ما بین مردم اصفهان به نام قبر ابوعلی سینا شهرت داشته است گفت: در این محل، گنبدی آجری بر روی اتاقی چهارگوش بوده ونقل است که محل تدریس او بوده و محل قبر او را در آنجا نشان می دهند. و مطابق نقل اهالی محل سنگ نوشته ای بروی قبر بوده که مالک آن بنا ،سنگ نوشته را ناپدید ساخته است .فقیهی در ادامه گفت:در حدود هشت سال پیش در مدرسه ملا حسن در این محله استخوان هایی پیدا شد که مجددا آنها را دفن کردند؛ در حالیکه با آزمایش های کربنیک می توانستند لااقل به این نتیجه برسند که این استخوان ها مربوط به چند سال پیش است.
وی افزود:محققین و مورخین اصفهان همچون استاد همایی و محمد صدرهاشمی برای اثبات وجود قبر ابن سینا در اصفهان و احداث آرامگاهی شکوهمند بر مزار او تلاش بسیار کردند؛اما عاقبت حکومت آن زمان( اواخر پهلوی) ضمن برپایی مراسم هزارمین سال تولد ابن سینا در همدان آرامگاهی بر سر قبر منسوب به او بر پا ساخت.
فقیهی افزود: در جایی دیگر جلال الدین همایی صاحب کتاب تاریخ اصفهان در این مورد می نویسد : هم اکنون در محله ی در دشت ( باب الدشت ) که از محلات شمالی قدیم اصفهان است در سمت شمال شرقی گنبدی به عنوان بقعه مقبره ی شیخ الرئیس به نام " گنبد ابن سینا " و " گنبد ابو علی سینا " معروف است که عامه ی آن را مرقد ابو عالی سینا می گفتند و معلوم نشد که دست کدام غاصب تبهکار اثر قبر را محو کرد. اما هم اکنون گنبد و بقعه ی مخروبه بر جای است . این گنبد در حدود یک صد و چند متر بالاتر از مدرسه ی شفیعیه معروف دردشت واقع شده است.
ارتفاع گنبد حدود دوازده ذرع و پایه ی گنبد ده ذرع (۱۰ ذرع ×۱۰ ذرع ) و فضای داخلی گنبد و در حدود ۸ ذرع (۸×۸) می شود . باری گنبد مزبور علی المشهور مقبره ی شیخ الرئیس است در اصفهان . همایی می افزاید: یک روایت دیگر نیاز از مشایخ اصفهان شنیده ام که بعضی ادعای روایت کرده اند به این قرار که در محل حوض خانه های قدیم بود و مرحوم حاج آقا جمال الدین مسجد شاهی، امام جماعت مسجد این قسمت را از مدرسه ی خواجه ها گرفت و برای مسجد شیخ لطف الله حوض خانه و چاه و منبع و حوض خانه و منبع ساخت و قبل از وی این جا حوض خانه و متوضا وجود نداشت. گفتند در این محل چون حفر کردند به سر دابه ای عظیم قدیم بر خوردند که در وسط سردابه قبری مجلل با سنگ لوح قدیمی پیدا شد که متعلق به شیخ الرئیس ابو علی سینا بود و معلوم نشد که آن سنگ لوح را چه کردند .
مدرسه ابن سینا نیازمند تغییر کاربری است
محمد حسین ریاحی ،مدرس تاریخ و تمدن دانشگاه اصفهان ومسئول پژوهش مرکز اصفهان شناسی در سال ۱۳۸۶ در گفتگو با روزنامه ی ایران می گوید: آنچه اکنون ازمدرسه ی ابن سینا باقی مانده، بخشی از بنای بزرگی است که در گذشته وجود داشته و طی زمان با تصرف و تخریب به خانه و کاربری های دیگر بدل شده است.وی پیشنهاد می کند : این مکان در حکم بزرگ ترین نهاد آموزشی جهان اسلام جایگاهی که شیخ ۱۵ سال از عمر خود را به تدریس در آن صرف کرده است، باید به یک مکان یا موزه با کاربری فرهنگی – آموزشی برای معرفی ابن سینا تبدیل شود. 
توانستیم تنها بخش هایی از یک استخوان پا و دست را پیدا کنیم
اما محسن جاوری مسئول دفتر باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی اصفهان نیز در بخشی از سخنانش با روزنامه ی ایران در این مورد می گوید: متأسفانه حدود ۹۰ سال قبل عده ای تصمیم می گیرند، این مکان را به زورخانه تبدیل کنند؛ به همین علت محتویات داخلی بنا از جمله سنگ قبری از جنس مرمر که به گفته ی شاهدان قدیمی بسیار هم زیبا بوده از جا کنده و به وسیله ی یکی از اوباش محل داخل چاهی انداخته می شود». وی با اشاربه نظر اهل فن که به نوعی این مکان را مدفن شیخ نیز می دانند ،می گوید :« چند سال قبل به وسیله ی سازمان میراث فرهنگی گمانه زنی در این مکان انجام شد، اما متأسفانه چون در زمان تبدیل به زورخانه میزان تخریب و گود برداری بسیار بوده است، ما توانستیم تنها بخش هایی از یک استخوان پا و دست را پیدا کنیم، که این هم چیز روشنی را ثابت نمی کند و تنها اثبات می کند که زمانی شخصی این جا دفن شده است.
خبرگزاری ایمنا: با وجود اینکه حدس وگمان ها مبنی بر اینکه ابن سینا در اصفهان مدفون است روز به روز قوی تر می شود،اما از این شیخ وراسته در اصفهان جز نام یک خیابان ویک مدرسه موجود نیست. اما سوال این است که اگر شواهد بر محل قبر ابن سینا در اصفهان روز به روز قوی تر می شود، چرا مسولان در فکر پیگیری این مهم نیستند که لااقل مقبره ای برای او بسازند و تنها به داشتن نام یک خیابان اکتفا نکنند.
کد خبر 50692
نظر شما