شکی نیست که نقش آمار در ارائه سيماى روشن تر از هر موضوع و حادثه،غير قابل انكار است.اما در حادثه كربلا و مسائل قبل و بعد از آن، با توجه به اختلاف نقل ها و منابع، نمى توان در بسيارى از جهات، آمار دقيق و مورد اتفاق ذكر كرد و آنچه نقل شده، گاهى تفاوتهاى بسيارى با هم دارد.در عين حال بعضى از مطالب آمارى، حادثه كربلا را گوياتر مى سازد.
به همين دليل به ذكر نمونه هايى از ارقام و آمار مى پردازيم: (۱)
مدت قيام امام حسين«ع» از روز امتناع از بيعت با يزيد، تا روز عاشورا ۱۷۵ روزطول كشيد: ۱۲ روز در مدينه،۴ ماه و ۱۰ روز در مكه،۲۳ روز بين راه مكه تا كربلا و۸ روز در كربلا (۲ تا ۱۰ محرم).
منزل هايى كه بين مكه تا كوفه بود و امام حسين آنها را پيمود تا به كربلا رسيد ۱۸ منزل بود(معجم البلدان).
فاصله منزل ها با هم سه فرسخ و گاهى پنج فرسخ بود.
منزل هاى ميان كوفه تا شام ۱۴ منزل بود كه اهل بيت را در حال اسارت از آنها عبور دادند.
نامه هايى كه از كوفه به امام حسين«ع» در مكه رسيد و او را دعوت به آمدن كرده بودند ۱۲۰۰۰ نامه بود (طبق نقل شيخ مفيد).
بيعت كنندگان با مسلم بن عقيل در كوفه ۱۸۰۰۰ نفر،يا ۲۵۰۰۰ نفر و يا ۴۰۰۰۰ نفر گفته شده است.
تعداد شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نام آنها در زيارت ناحيه مقدسه آمده است ۱۷ نفر.
تعداد شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نام آنها در زيارت ناحيه مقدسه نيامده ۱۳ نفر. سه نفر هم كودك از بنى هاشم شهيد شدند،جمعا ۳۳ نفر. اين افراد به اين صورت اند: امام حسين«ع» ۱ نفر، اولاد امام حسين ۳ نفر، اولاد على«ع» ۹ نفر، اولاد امام حسن ۴ نفر، اولاد عقيل۱۲ نفر، اولاد جعفر ۴ نفر.
غير از امام حسين«ع» و بنى هاشم، شهدايى كه نامشان در زيارت ناحيه مقدسه و برخى منابع ديگر آمده است ۸۲ نفرند. غير از آنان، نام ۲۹ نفر ديگر در منابع متاخرتر آمده است.
جمع شهداى كوفه از ياران امام ۱۳۸ نفر. تعداد ۱۴ نفر از جمع اين جناح حسينى، غلام بوده اند.
شهدايى كه سرهايشان بين قبايل تقسيم شد و از كربلا به كوفه بردند ۷۸ نفر بودند.
تقسيم سرها به اين صورت بود: قيس بن اشعث، رئيس بنى كنده ۱۳ سر، شمر رئيس هوازن ۱۲ سر، قبيله بنى تميم ۱۷ سر، قبيله بنى اسد ۱۶ سر، قبيله مذحج ۶ سر، افرادمتفرقه از قبايل ديگر ۱۳ سر.
سيد الشهدا هنگام شهادت ۵۷ سال داشت.
پس از شهادت حسين«ع»۳۳ زخم نيزه و ۳۴ ضربه شمشير، غير از زخم هاى تير بر بدن آن حضرت بود.
شركت كنندگان در اسب تاختن بر بدن امام حسين ۱۰ نفر بودند.
تعداد سپاه كوفه ۳۳ هزار نفر بودند كه به جنگ امام حسين آمدند. آنچه در نوبت اول آمد تعداد ۲۲ هزار بودند به اين صورت: عمر سعد با ۶۰۰۰، سنان با ۴۰۰۰، عروة بنقيس با ۴۰۰۰، شمر با ۴۰۰۰، شبث بن ربعى با ۴۰۰۰. آنچه بعدا اضافه شدند: يزيد بنركاب كلبى با ۲۰۰۰، حصين بن نمير با ۴۰۰۰، مازنى با ۳۰۰۰، نصر مازنى با ۲۰۰۰ نفر.
سيد الشهداء روز عاشورا براى ۱۰ نفر مرثيه خواند و در شهادت شان سخنانى فرمود و آنان را دعا، يا دشمنان آنان را نفرين كرد. اين افراد عبارتند از : على اكبر، عباس، قاسم، عبد الله بن حسن، عبد الله (علی اصغر) طفل شير خوار، مسلم بن عوسجه، حبيب بن مظاهر، حر بن يزيد رياحى، زهير بن قين و جون. و در شهادت دو نفر بر آنان درود و رحمت فرستاد:
مسلم و هانى.
امام حسين«ع» بر بالين ۷ نفر از شهدا پياده رفت : مسلم بن عوسجه، حر، واضح رومى، جون، عباس، على اكبر، قاسم.
سر سه شهيد را روز عاشورا به جانب امام حسين«ع» انداختند : عبد الله بن عميركلبى، عمرو بن جناده، عابس بن ابى شبيب شاكرى.
سه نفر را روز عاشورا قطعه قطعه كردند:على اكبر، عباس، عبد الرحمن بن عمير.
مادر ۹ نفر از شهداى كربلا در روز عاشورا حضور داشتند و شاهد شهادت پسر بودند: عبد الله بن حسين (حضرت علی اصغر علیه السلام) كه مادرش رباب بود ، عون بن عبد الله جعفر مادرش زينب، قاسم بن حسن مادرش رمله، عبد الله بن حسن مادرش بنتشليل جيليه، عبد الله بن مسلم مادرش رقيه دختر على«ع»، محمد بن ابى سعيد بن عقيل، عمرو بن جناده، عبد الله بن وهب كلبى مادرش ام وهب، على اكبر(بنا به نقلى مادرش ليلى،كه ثابت نيست).
۵ كودك نابالغ در كربلا شهيد شدند:عبد الله رضيع شير خوار امام حسين (حضرت علی اصغر علیه السلام)، عبد الله بن حسن، محمد بن ابى سعيد بن عقيل، قاسم بن حسن، عمرو بن جناده انصارى.
۵ نفر از شهداى كربلا، از اصحاب رسول خدا بودند: انس بن حرث كاهلى، حبيب بن مظاهر، مسلم بن عوسجه، هانى بن عروه، عبد الله بن بقطر عميرى.
در ركاب سيد الشهداء، تعداد ۱۵ غلام شهيد شدند: نصر و سعد (از غلامان امام على«ع»)، منحج (غلام امام مجتبى«ع»)، اسلم و قارب (غلامان امام حسين«ع»)حرث غلام حمزه، جون غلام ابوذر، رافع غلام مسلم ازدى، سعد غلام عمر صيداوى، سالم غلام بنى المدينه، سالم غلام عبدى، شوذب غلام شاكر، شيب غلام حرث جابرى، واضح غلام حرث سلمانى. اين ۱۴ نفر در كربلا شهيد شدند. سلمان غلام امام حسين«ع»، كه آن حضرت او را به بصره فرستاد و آنجا شهيد شد.
۲ نفر از ياران امام حسين«ع» روز عاشورا اسير و شهيد شدند: سوار بن منعم و موقع بن ثمامه صيداوى.
۴ نفر از ياران امام در كربلا پس از شهادت آن حضرت به شهادت رسيدند: سعد بن حرث و برادرش ابو الحتوف، سويد بن ابى مطاع (كه مجروح بود) و محمد بن ابى سعيد بن عقيل.
۷ نفر در حضور پدرشان شهيد شدند : على اكبر، عبد الله بن حسين ، عمرو بن جناده، عبد الله بن يزيد، عبيد الله بن يزيد، مجمع بن عائذ، عبد الرحمن بن مسعود.
۵ نفر از زنان از خيام حسينى به طرف دشمن بيرون آمده و حمله يا اعتراض كردند:
كنيز مسلم بن عوسجه، ام وهب زن عبد الله كلبى، مادر عبد الله كلبى،زينب كبرى، مادرعمرو بن جناده.
زنى كه در كربلا شهيد شد مادر وهب(همسر عبد الله بن عمير كلبى)بود.
زنانى كه در كربلا بودند: زينب سلام الله علیها، ام كلثوم، فاطمه، صفيه، رقيه، ام هانى (اين ۶ نفر ازاولاد امير المؤمنين(ع) بودند) فاطمه و سكينه (دختران سيد الشهدا علیه السلام) رباب، عاتكه، مادر محسن بن حسن، دختر مسلم بن عقيل، فضه نوبيه، كنيز خاص حسين، مادر وهب بن عبد الله.
________________________________________
۱-بخش عمدهاى از اين آمار از كتاب«زندگى ابا عبد الله الحسين»،عماد زاده،«وسيلة الدارين فى انصار الحسين»،سيد ابراهيم موسوى و«ابصار العين»،سماوى است.
و کتاب فرهنگ عاشورا ، جواد محدّثی
به همين دليل به ذكر نمونه هايى از ارقام و آمار مى پردازيم: (۱)
مدت قيام امام حسين«ع» از روز امتناع از بيعت با يزيد، تا روز عاشورا ۱۷۵ روزطول كشيد: ۱۲ روز در مدينه،۴ ماه و ۱۰ روز در مكه،۲۳ روز بين راه مكه تا كربلا و۸ روز در كربلا (۲ تا ۱۰ محرم).
منزل هايى كه بين مكه تا كوفه بود و امام حسين آنها را پيمود تا به كربلا رسيد ۱۸ منزل بود(معجم البلدان).
فاصله منزل ها با هم سه فرسخ و گاهى پنج فرسخ بود.
منزل هاى ميان كوفه تا شام ۱۴ منزل بود كه اهل بيت را در حال اسارت از آنها عبور دادند.
نامه هايى كه از كوفه به امام حسين«ع» در مكه رسيد و او را دعوت به آمدن كرده بودند ۱۲۰۰۰ نامه بود (طبق نقل شيخ مفيد).
بيعت كنندگان با مسلم بن عقيل در كوفه ۱۸۰۰۰ نفر،يا ۲۵۰۰۰ نفر و يا ۴۰۰۰۰ نفر گفته شده است.
تعداد شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نام آنها در زيارت ناحيه مقدسه آمده است ۱۷ نفر.
تعداد شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نام آنها در زيارت ناحيه مقدسه نيامده ۱۳ نفر. سه نفر هم كودك از بنى هاشم شهيد شدند،جمعا ۳۳ نفر. اين افراد به اين صورت اند: امام حسين«ع» ۱ نفر، اولاد امام حسين ۳ نفر، اولاد على«ع» ۹ نفر، اولاد امام حسن ۴ نفر، اولاد عقيل۱۲ نفر، اولاد جعفر ۴ نفر.
غير از امام حسين«ع» و بنى هاشم، شهدايى كه نامشان در زيارت ناحيه مقدسه و برخى منابع ديگر آمده است ۸۲ نفرند. غير از آنان، نام ۲۹ نفر ديگر در منابع متاخرتر آمده است.
جمع شهداى كوفه از ياران امام ۱۳۸ نفر. تعداد ۱۴ نفر از جمع اين جناح حسينى، غلام بوده اند.
شهدايى كه سرهايشان بين قبايل تقسيم شد و از كربلا به كوفه بردند ۷۸ نفر بودند.
تقسيم سرها به اين صورت بود: قيس بن اشعث، رئيس بنى كنده ۱۳ سر، شمر رئيس هوازن ۱۲ سر، قبيله بنى تميم ۱۷ سر، قبيله بنى اسد ۱۶ سر، قبيله مذحج ۶ سر، افرادمتفرقه از قبايل ديگر ۱۳ سر.
سيد الشهدا هنگام شهادت ۵۷ سال داشت.
پس از شهادت حسين«ع»۳۳ زخم نيزه و ۳۴ ضربه شمشير، غير از زخم هاى تير بر بدن آن حضرت بود.
شركت كنندگان در اسب تاختن بر بدن امام حسين ۱۰ نفر بودند.
تعداد سپاه كوفه ۳۳ هزار نفر بودند كه به جنگ امام حسين آمدند. آنچه در نوبت اول آمد تعداد ۲۲ هزار بودند به اين صورت: عمر سعد با ۶۰۰۰، سنان با ۴۰۰۰، عروة بنقيس با ۴۰۰۰، شمر با ۴۰۰۰، شبث بن ربعى با ۴۰۰۰. آنچه بعدا اضافه شدند: يزيد بنركاب كلبى با ۲۰۰۰، حصين بن نمير با ۴۰۰۰، مازنى با ۳۰۰۰، نصر مازنى با ۲۰۰۰ نفر.
سيد الشهداء روز عاشورا براى ۱۰ نفر مرثيه خواند و در شهادت شان سخنانى فرمود و آنان را دعا، يا دشمنان آنان را نفرين كرد. اين افراد عبارتند از : على اكبر، عباس، قاسم، عبد الله بن حسن، عبد الله (علی اصغر) طفل شير خوار، مسلم بن عوسجه، حبيب بن مظاهر، حر بن يزيد رياحى، زهير بن قين و جون. و در شهادت دو نفر بر آنان درود و رحمت فرستاد:
مسلم و هانى.
امام حسين«ع» بر بالين ۷ نفر از شهدا پياده رفت : مسلم بن عوسجه، حر، واضح رومى، جون، عباس، على اكبر، قاسم.
سر سه شهيد را روز عاشورا به جانب امام حسين«ع» انداختند : عبد الله بن عميركلبى، عمرو بن جناده، عابس بن ابى شبيب شاكرى.
سه نفر را روز عاشورا قطعه قطعه كردند:على اكبر، عباس، عبد الرحمن بن عمير.
مادر ۹ نفر از شهداى كربلا در روز عاشورا حضور داشتند و شاهد شهادت پسر بودند: عبد الله بن حسين (حضرت علی اصغر علیه السلام) كه مادرش رباب بود ، عون بن عبد الله جعفر مادرش زينب، قاسم بن حسن مادرش رمله، عبد الله بن حسن مادرش بنتشليل جيليه، عبد الله بن مسلم مادرش رقيه دختر على«ع»، محمد بن ابى سعيد بن عقيل، عمرو بن جناده، عبد الله بن وهب كلبى مادرش ام وهب، على اكبر(بنا به نقلى مادرش ليلى،كه ثابت نيست).
۵ كودك نابالغ در كربلا شهيد شدند:عبد الله رضيع شير خوار امام حسين (حضرت علی اصغر علیه السلام)، عبد الله بن حسن، محمد بن ابى سعيد بن عقيل، قاسم بن حسن، عمرو بن جناده انصارى.
۵ نفر از شهداى كربلا، از اصحاب رسول خدا بودند: انس بن حرث كاهلى، حبيب بن مظاهر، مسلم بن عوسجه، هانى بن عروه، عبد الله بن بقطر عميرى.
در ركاب سيد الشهداء، تعداد ۱۵ غلام شهيد شدند: نصر و سعد (از غلامان امام على«ع»)، منحج (غلام امام مجتبى«ع»)، اسلم و قارب (غلامان امام حسين«ع»)حرث غلام حمزه، جون غلام ابوذر، رافع غلام مسلم ازدى، سعد غلام عمر صيداوى، سالم غلام بنى المدينه، سالم غلام عبدى، شوذب غلام شاكر، شيب غلام حرث جابرى، واضح غلام حرث سلمانى. اين ۱۴ نفر در كربلا شهيد شدند. سلمان غلام امام حسين«ع»، كه آن حضرت او را به بصره فرستاد و آنجا شهيد شد.
۲ نفر از ياران امام حسين«ع» روز عاشورا اسير و شهيد شدند: سوار بن منعم و موقع بن ثمامه صيداوى.
۴ نفر از ياران امام در كربلا پس از شهادت آن حضرت به شهادت رسيدند: سعد بن حرث و برادرش ابو الحتوف، سويد بن ابى مطاع (كه مجروح بود) و محمد بن ابى سعيد بن عقيل.
۷ نفر در حضور پدرشان شهيد شدند : على اكبر، عبد الله بن حسين ، عمرو بن جناده، عبد الله بن يزيد، عبيد الله بن يزيد، مجمع بن عائذ، عبد الرحمن بن مسعود.
۵ نفر از زنان از خيام حسينى به طرف دشمن بيرون آمده و حمله يا اعتراض كردند:
كنيز مسلم بن عوسجه، ام وهب زن عبد الله كلبى، مادر عبد الله كلبى،زينب كبرى، مادرعمرو بن جناده.
زنى كه در كربلا شهيد شد مادر وهب(همسر عبد الله بن عمير كلبى)بود.
زنانى كه در كربلا بودند: زينب سلام الله علیها، ام كلثوم، فاطمه، صفيه، رقيه، ام هانى (اين ۶ نفر ازاولاد امير المؤمنين(ع) بودند) فاطمه و سكينه (دختران سيد الشهدا علیه السلام) رباب، عاتكه، مادر محسن بن حسن، دختر مسلم بن عقيل، فضه نوبيه، كنيز خاص حسين، مادر وهب بن عبد الله.
________________________________________
۱-بخش عمدهاى از اين آمار از كتاب«زندگى ابا عبد الله الحسين»،عماد زاده،«وسيلة الدارين فى انصار الحسين»،سيد ابراهيم موسوى و«ابصار العين»،سماوى است.
و کتاب فرهنگ عاشورا ، جواد محدّثی
نظر شما