به گزارش ایمنا، در چکیده پایاننامهای که با عنوان « تحلیل شاخصهای رنگشناسی با رویکرد هویتبخشی به شهر ایرانی- اسلامی » (مطالعه موردی: محور فرهنگی-تاریخی اصفهان)" تهیه شده، میخوانیم:
رنگ از نقش بسزایی در ادراک بصری افراد از فضاهای شهری و کیفیت زیباشناختی این فضاها برخوردار است و کاربرد صحیح آن با در نظر داشتن ویژگیهای اقلیمی- محیطی و فرهنگی شهرها میتواند نقش تعیینکنندهای در هویت هر شهر داشته باشند که مهمترین شاخص کیفی رنگ، شاخص مشارکت استفادهکنندگان از مولفه عملکردی است که با توجه به هویت ایرانی اسلامی حاکم در محور فرهنگی-تاریخی اصفهان این دستاورد قابل انتظار بود.
این اتفاق هدفی فرهنگی و ارزشی برای یک جامعه مدنی است که عناصر شهر با ادراک ذهنی استفادهکنندگان فضا و منطبق بر ترجیح آنها ساماندهی شوند. بدین علت، در این پژوهش انتظار میرفت که مردم به طور ناخودآگاه ترکیبهای رنگی متناسب با اقلیم و بستر طبیعی و بومی را برای فضای شهر ترجیح دهند و با بررسیهای انجام شده به طور قطع پی به این موضوع برده شد. همچنین بهترین قطعات تشکیلدهنده این محور با توجه به شاخص های کیفی رنگ براساس شاخص ویکور به ترتیب میدان نقش جهان(۱)؛ چهارباغ صدر(۰.۵۳)؛ میدان کهنه و مسجد جامع عتیق(۰.۵۱)؛ بازار قیصریه(۰.۴۸)؛ مفصل سی وسه پل (۰.۳۳)؛ چهارباغ عباسی(۰.۱۴)؛ چهارباغ بالا(۰.۰۲)؛ به دست آمدند که دور از خواسته ها، تمایلات روحی و اجتماعی و محیطی شهروندان نیستند و کاملا مشهود است که قطعات تشکیل دهنده محور فرهنگی-تاریخی اصفهان از نظم محتوایی خاصی در خصوص رنگ پیروی می کنند؛ در واقع می توان گفت که قطعاتی از محور که بیشتر هویت تاریخی و فرهنگی خود را حفظ کرده اند و کمتر دستخوش تغییرات قرار گرفته اند، در رتبه بندی از جایگاه بهتری برخوردارند.
پیشنهادات:
- بهره گیری از رنگ در محور میدان کهنه و مسجد جامع عتیق که بافتی تاریخی و درعین حال متراکم و پرازدحام است؛ نباید محدود به یک یا دو طیف رنگی، آن هم در وسعت سطوح اندک باشد، بلکه باید از رنگ های مشابه، هماهنگ و ترکیبی استفاده شود و با توجه به آسمان آبی، شفاف و تابش با کیفیت نور خورشید و بالطبع بازتاب بهتر و سرزندگی بیشتر از رنگ های موجود؛ نباید از رنگ های کاملا متضاد، تند و زنده استفاده کرد. همچنین در بررسی عنصر رنگ در این محور وجود به مقدار کم یا عدم وجود درختان بی شک نقش بسزایی دارد. جایگزینی عناصری که این کمبود را برطرف کند و نقشی مثبت در پیشرفت و اصلاح الگوی رنگی منطقه داشته باشند ضروری است که افکار آن به عنوان راهکاری بلند مدت منطقی خواهد بود.
- در محور بازار قیصریه با توجه به اهمیت مکانی از لحاظ تجاری و گردشگری و به علت حضور بیشتر پیاده و بالطبع توجه به جزئیات بیشتر با رنگ آمیزی متنوع و قابلیت شناسایی بیشتر و درصد ساختمان هایی که در طبقه همکف دارای گشودگی هستند، لزوم استفاده از رنگ های تند و جذاب بدیهی است. البته باید از رنگ های متضاد و زنده به صورت هماهنگ و موزون با طیف کرم، آجری زمینه متناسب با اقلیم و شرایط فرهنگی و بافت تاریخی استفاده شود.
- محور میدان امام (نقش جهان) در طی سالیان دراز همواره به عنوان یک فضای شهری مهم در ساختار اصفهان بوده است؛ استفاده از مصالح و ترکیب های رنگی هماهنگ با بستر و اقلیم شهر اصفهان، ایجاد رابطه مناسب میان فرم و عملکرد بنا و به طبع آن استفاده از رنگ های مناسب برای هر بنا از جمله عواملی است که سبب تحقق این مهم شده است. استفاده از ترکیبهای رنگی مناسب در اجزای کالبدی این میدان کیفیت های متنوعی را در فضا خلق کرده است. از غنای حسی بی نظیر در فضا که چشم را به حرکت بر بدنه های میدان و مکث در نقاط عطف رنگی دعوت میکند تا هماهنگی بی نظیر در انتخاب رنگهای همخوان و دارای هارمونی بی نظیر از جمله این کیفیت ها است. انتخاب رنگ های مناسب برای جداره و پیوند قوی میان بدنه و آسمان(سقف فضا) از طریق انتخاب نمادین ترکیب های رنگی آبی برای مسجد جامع به عنوان نقطه پیوند میان زمین و آسمان نماد عرش الهی از دیگر تمهیدات در این محور است. در واقع این محور از لحاظ کاربرد رنگ دارای هویت است و نباید از جایی تقلید کند؛ بلکه باید به عنوان یک الگو برای محورهای دیگر باشد.
- محور چهارباغ عباسی که از لحاظ تجاری و اداری مهم به شمار می رود، طبیعتا از تابلوها و پلاکاردهای متعددی برخوردار بوده و اطلاع رسانی و تبلیغات متنوعی را می طلبد؛ ولی باید با ارائه الگوی رنگی مناسب در مبلمان شهری آن و با به کارگیری تابلوهایی با اندازه و وسعت سطوح یکسان و حاوی رنگ های متنوع و هماهنگ با نمای ساختمان ها به محیط آن نظم بخشید.
- همخوانی منظر رنگی پل با بافت پیرامون در مفصل سی وسه پل در دو زمان جاری بودن آب زاینده رود و جاری نبودن آن، متفاوت است و متاسفانه اکنون در اکثر اوقات سال به علت کمبود آب با خشکی زاینده رود مواجه ایم، به همین دلیل به کارگیری رنگ هایی که تا حدی متمایل به درجات رنگی سرد باشند در کالبد مصنوع حوالی پل، می تواند تا حدی کمبود اثر فضایی زاینده رود را تعدیل کند و همچنین نسبت به پرتردد بودن این مفصل، نیاز به استفاده از رنگ های نسبتا آرام و خاموش تر که به آرام سازی بصری فضا کمک نماید، احساس می شود.
- به علت سلیقه و ترجیح ساکنان محور چهارباغ بالا با دامنه کم تنوع رنگی در نمای ساختمان ها و رنگ های سیاه، خاکستری و اُکر در مجموع رنگهایی با کنتراست کم همچنین ارتفاع بلند آن ها در این محور مواجه ایم؛ لذا تجهیزات مبلمان شهری در این بخش، می تواند با رنگ های زنده و شاد ترکیب شوند و لزوم استفاده از رنگ در ایستگاه های اتوبوس به چشم می خورد. با توجه به اینکه کلیه ایستگاه های نصب شده در این منطقه دارای اشکال نسبتأ متنوعی بوده و می توان از آن ها نهایت استفاده را برای رنگ آمیزی خلاق و ایجاد فضایی سرزنده و با نشاط استفاده کرد. همچنین به علت اصلی بودن و پرتردد بودن خیابان و عریض بودن آن امکان استفاده از رنگ های فعال و پویا کاملا وجود دارد.
- رنگهای طبیعی و وجود درختان در محور چهارباغ صدر(خواجو) در کاهش تاثیر منفی تابلوهای رنگین با رنگ های ناهماهنگ و متضاد موثرند. بدین جهت در سیمای شهری این محور، می توان از رنگ های متنوع و سرزنده تری نسبت به سایر محورها برخوردار بود زیرا در تابش کم خورشید، استفاده از رنگ های تند و زنده می تواند عناصر را، آسان تر قابل شناسایی سازد و فضا را شادتر کند و از این طریق در روحیه افراد تاثیر مثبتی بگذارد و آن ها را تشویق به حضور در فضا کند. همچنین در بررسی عنصر رنگ این محور، اکثر تجهیزات مبلمان شهری دارای رنگ آمیزی نسبتا مناسب و هماهنگ با سایر عناصر منظر است اما در مواردی رنگ ایستگاه های اتوبوس با رنگ همجوار و پس زمینه سازگاری ندارند که باید ساماندهی شوند.
راهکارها:
- شهر اصفهان چه از لحاظ رنگهای طبیعی و چه از لحاظ رنگهای فرهنگی دارای هویت است و نباید از جایی تقلید کند؛ بلکه باید به عنوان یک الگو برای شهرهای دیگر باشد. در این راستا، انتخاب رنگ های مناسب با فرهنگ شهر ضروری است. پشت رنگهایی که در طول قرنها در ساختمانها و بناهای تاریخی به کار رفته اندیشههای بسیاری است اما نباید رنگ گذشتگان را به آیندگان تحمیل کنیم. بلکه باید برای رنگ بخشیدن به یک شهر به سلیقه و ترجیح استفاده کنندگان از محیط نیز توجه شود و روح جمعی شهر بررسی شود؛ زیرا شهروندان از فضاها یا مکان های مختلف شهر توقعات متفاوتی دارند. برخی فضاها باید سرزنده و شاد باشند و برخی نیز آرام و متین. باید توجه داشت که گاهی بر اثر مرور زمان و روی کار آمدن نسل جدید سلیقه افراد ممکن است تغییر پیدا کند و دیگر نمیتوان از رنگهای اسطورهای همیشگی و قدیمی برای زیباسازی شهرها استفاده کرد. با این حال شاید قدرتمندترین راه بهبود بخشیدن متناسب به محیط این است که کنترل آن را در دست استفاده کنندگان مستقیم آن ها که هم در آن ذی نفع بوده و هم دانش اصلاح عملکرد آن را دارند بسپاریم. می توان به استفاده کنندگان آموزش داد تا نسبت به محیط خود آگاهی حاصل کنند، بیشتر در مورد آن بیاموزند، به آن نظم بدهند و چیزهای با اهمیت آن را درک کنند. نام ها، علایم، نشانه ها و وسایل مشابه دیگر می توانند سطح اطلاعات موجود را افزایش داده و بستر را خواناتر و قابل درک تر گردانند. هنرمندان و نویسندگان با خلق آثار نمادی معانی محیطی به وجود آورده و راه های تازه ای را برای دیدن به ما می آموزند.
- در شهر بزرگی مثل اصفهان نباید مانند شهرهای کوچک همه شهر را یک رنگ زد، بنابراین میتوان اصفهان را به صورت بخشی و منطقهای و حوزه ای رنگآمیزی کرد. برای مثال، باید برای هر یک از بخشهای حومهای شهر یا بخش صنعتی یا بخش اداری و مرکزی یا بافت تاریخی، رنگی متفاوت تعیین کرد یا مثلاً میتوان برای حوزه حمل و نقل رنگ خاصی قائل شد و یا مناطق مختلف شهر مثلاً منطقه مسیحینشین را به یکرنگ مخصوص درآورد.
- در شهر اصفهان پتانسیل کافی برای استفاده از رنگهای طبیعی وجود دارد چراکه اصفهان شهری با طبیعت چهارفصل است و میتوان با استفاده از رنگهای طبیعی فصلی که دارند هر ساله آنها را در معرض بازدید توریستهای بیشتری قرار داد.
- در شهر اصفهان باید به کیفیت استفاده از نور خصوصا در شب توجه بیشتری کرد، زیرا که نور میتواند در درخشش و رنگآمیزی شهر نقش بسزایی داشته باشد. متأسفانه نور استفاده شده در شهر در شب کافی نیست. باید با استفاده مناسب از نور و رنگ شب های زیباتری ایجاد شود.
- عناصر قابل تشخیص بصری در سطح شهر اصفهان که از فواصل دور دیده می شوند به عنوان مقاصد دور و نهایی یا مقاصد مقطعی در نقش الگویی رنگ موثر بوده اند. لذا نورپردازی در المان های هنری و جذاب که قابل تغییر باشند مانند مجسمه و آب و .... نیز می تواند در الگوسازی و ارتقا فرهنگ استفاده از رنگ شهروندان تاثیرگذار باشد.
به طور کلی باید محلاتی با هویت بصری قوی ایجاد کرد و یا حریمهایی مرئی در آن ها تعبیه کرد، مراکز فعال با هویت خاص به وجود آورد، نشانه های بارز و گویا در نقاط و یا زمان های حساس خلق کرد، از عناصر طبیعی بهره جست و آن ها را تقویت کرد، هویت موجود شهری را حفظ و یا ارتقا بخشید و مردم را به مراقبت از هویت و اجازه به حضور آنها در خلق و مراقبت از فرهنگ تشویق کرد.
به گزارش ایمنا، با توجه به نیاز شهرداری اصفهان به انجام تحقیق و همچنین اهمیت و نقش دانشگاهها، مؤسسات و مجتمعهای آموزش عالی و پژوهشی مورد تائید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به منظور هدایت و تقویت توان علمی و ظرفیتهای علمی آنها و تشویق دانشجویان جهت انجام تحقیقات و پروژههای کاربردی مورد نیاز شهرداری اصفهان است در همین راستا یکی از سیاستهای مدیریت مطالعات و پژوهش حمایت از این دانشجویان در قالب حمایت از پایان نامههای کاربردی است که یکی از این پایان نامهها با عنوان: "تحلیل شاخصهای رنگشناسی با رویکرد هویتبخشی به شهر ایرانی-اسلامی (مطالعه موردی: محور فرهنگی-تاریخی اصفهان)" است.
نظر شما