به گزارش ایمنا، مهرداد بهار، نویسنده و پژوهشگر ایرانی پنجمین فرزند ملک‌الشعرای بهار، با انتشار آثاری با عناوین «ادیان آسیایی»، «واژه نامه بندهش»، «اشکانیان»، «پژوهشی در اساطیر ایران»، «رساله سخنی چند درباره شاهنامه»، «ادبیات مانوی» و «از اسطوره تا تاریخ» نقش مهمی را در تاریخ فرهنگ و هنر ایران داشته است.
مهرداد بهار در شمار ایران‌شناسانی است که با نگاهی نو به تاریخ و فرهنگ و اساطیر ایرانی نگریسته‌اند. هر چند او معتقد بود که پیش از او، برخی متخصصان فرهنگ آسیای غربی و بین النهرین در باختر زمین، به تاثیر این فرهنگ بر فرهنگ ایرانی اشاراتی داشته اند، اما او بر آن بود که برداشت عمومی آنان از تاریخ تمدن آسیای غربی به صورت جزیی و پراکنده بوده است و تحقیقات کافی درباره اساطیر و آیین‌های ایرانی و عناصر مهم شکل‌دهنده آن ها ندارند. «بهار» در عین حال، به پژوهش های ژرف بین‌النهرین شناسانی مانند «اپنهایم» و «ساموئل کریمر» و کشف ارتباط فرهنگی ایران با بین‌النهرین اذعان داشت و تحت تأثیر آنان بود، اما آنچه او بر نظرگاه رایج این گروه از خاورشناسان افزود، تاکید بر تلفیق فرهنگ هند و ایرانی با فرهنگ بومِی نجِد ایران بود که خود زیر نفوذ فرهنگ آسیای غربی، به ویژه بین‌النهرین قرار داشت.
«مهرداد بهار» مسئله وام‌گیری فرهنگی تاثیرپذیری مستقیم از فرهنگ‌های دیگر را جزو نکات مثبت فرهنگ‌ها می دانست و معتقد بود که تمدن شکوهمند یونانی با تاثیرپذیری از فرهنگ کهن سومر، بابل، مصر و آسیای صغیر توانست به چنان عظمت و شکوفایی برسد. از این رو، تاثیرپذیری فرهنگ ایرانی از فرهنگ بین‌النهرین را نشان تمدن و پویایی فرهنگ تلقی می کرد.
مهم ترین کار پژوهشی بهار، پژوهشی در اساطیر ایران، کاوشی سی‌ساله در ریشه‌یابی و بازسازی اساطیر ایرانی بر پایة متون اوستایی و به طورعمده متون پهلوی است. او برای تدوین این اثر، ناگزیر شد اکثر متون ایرانی دورة میانه را، که تا آن‌زمان به فارسی ترجمه نشده بود، از اصل پهلوی قرائت و ترجمه کند. آن‌گاه بر اساس آن ها به بازسازی اسطوره‌های ایرانی بپردازد. حاصل این کار از جمله گزارش و ترجمه بندهش، نخستین دانش‌نامه کهن ایرانی به پهلوی، بودکه بیست سالی روی آن کار کرد. دامنه کار او بسیار گسترده و عمیق بود و به ویژه تدقیق و وسواس علمی او خود از عواملی است که باعث شد پارة دوم پژوهشی در اساطیر ایرانی به پایان نرسد.
مهرداد بهار طرحی سترگ برای اساطیر ایرانی داشت که برخی از رئوس مطالب آن عبارت اند از: اسطوره، اقوام و تطور فرهنگی در نجد ایران، منابع اساطیر ایرانی، آفرینش، مردم، پایان جهان، بهشت و دوزخ در اساطیر ایران، آیین در ارتباط با اسطوره و بحث در کارکرد اسطوره‌ها و حماسه‌های ایرانی. دراین طرح گسترده او تنها توانست اساطیر دورة میانه ایرانی را به سرانجام برساند و پژوهش او همه مراحل سه گانه اساطیر ایرانی را در برنمی‌گیرد. با این‌حال، او را می توان آغازگر اسطوره‌شناسی ایرانی به شیوه علمی و دانشگاهی به شمار آورد. چون پیش از او پژوهش‌های اسطوره‌شناسی ایرانی به شکل جانبی در حاشیه ایران‌شناسی قرار داشت.
وی مهرماه ۱۳۰۹ متولد شد و بر اثر بیماری سرطان خون ۲۲ آبان ۱۳۷۳ در سن ۶۵ سالگی درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
نظر شما