به گزارش ایمنا، اردستان از شهرهای کهن و تاریخی ایران است که در استان اصفهان قرار گرفته و وجود مسجد جامع اردستان از سده سوم هجری و قنات دوطبقهای با قدمت ۸۰۰ ساله این گذشته را تائید میکند. بخش شمال شهرستان اردستان با کویر یکی میشود و بخش جنوبی آن کوهستانی است در نتیجه آب و هوای منطقه در شمال گرم و خشک و در جنوب نسبت به شمال معتدلتر است، اما در کل اختلاف زیاد دما در شبانهروز و فصلهای تابستان و زمستان دیده نمیشود و به همین سبب از نظر پوشش گیاهی بسیار فقیر بوده است و استپ بیابانی پوشش گیاهی منطقه را تشکیل میدهد. دو رودخانه فصلی در این منطقه جریان دارند که با بارش خوب باران و برف آب دارند. آب منطقه از راه چاههای عمیق و نیمهعمیق و قنات تامین میشود. اردستان با توجه به موقعیت خود برای دوستداران کویر و ستارهشناسی مقصدی ایدهآل تلقی شده و علاوه بر آن وجود دهها اثر باستانی در کنار فرهنگ ناب و اصیل مردمان آن میتواند دلیل دیگری برای انتخاب این شهر به عنوان مقصد سفر خانوادههای ایرانی باشد.
قنات از دیرباز
قنات، شیوه آبیاری بسیار کهن ایران می باشد که از زمان هخامنشیان تا امروز نزدیک به ۳۰۰۰ سال دوام آورده است. در این شیوه با تکیه بر دانش بومی و هیدرولوژیستهای تجربی، آب موجود در سفره های زیرزمینی توسط تعدادی چاه عمودی و یک چاه افقی، بدون استفاده از انرژی های فسیلی و الکتریکی به روی زمین آورده می شود و مورد استفاده قرار می گیرد.
قنات دو طبقه
این قناتها که تعداد آنها زیاد است ولی متأسفانه شناخته شده نیستند، در ناحیهای که دو طبقه لایه آبدار بهوسیله یک قشر غیرقابل نفوذ از یکدیگر جدا شدهاند حفر میکردند. در بسیاری از قناتها مشاهده میشود که در قسمتی از قنات دو کانال بر روی یکدیگر حفر شده و قبل از آفتابی شدن قنات، آب آنها روی همدیگر ریخته و تشکیل یک قنات واحد را میدهد. یکی از بهترین نمونههای این نوع را در «اردستان» میتوان دید. قنات دو طبقه «مون» اردستان از دو کانال موازی که بر روی هم قرار گرفته و در چاههای عمودی مشترک هستند، تشکیل شده است. کانال روئی حدود ۲۰۰ متر دورتر از کانال زیرین، آفتابی میشود و سپس در پائین دست، در محلی بهنام محله سیدهای اردستان به همدیگر متصل میشوند. تشخیص و احداث این نوع قنوات بستگی بهوجود لایههای آبدار بر روی یکدیگر و تخصص معمار قنات دارد
قنات مون
مون یکی از محلات اردستان در استان اصفهان است و قنات مون در این محله شامل دو طبقه است که که در هر طبقه آن آبی مسقل جریان دارد و جالب این جاست که آب هیچ یک به دیگری نفوذ نمی کند. این قنات ۸۰۰ سال پیش احداث شده که تنها قنات دو طبقه جهان است. سابقه تاریخی قنات آنچه از منابع مکتوب مشخص است این است که این قنات پیش از اسلام و بهخصوص دوران کیانیان و اشکانیان و ساسانیان احداث شده و بانی آن کاوه آهنگر است.
جغرافیا
میلههای اولیه این قنات در محله «محال» واقع در جنوب شهر اردستان حفر شده و حدوداً به طرف شمال غرب امتداد دارد مادر چاه قنات «چاه دوقلو» است که در کنار امامزاده اسماعیل قرار دارد. این قنات ۲ کیلومتر طول دارد و عمق مادر چاه آن ۳۱ کیلو متر است دارای ۳۰ میله است و مقدار آبدهی آن ۶۰ لیتر در ثانیه است. شناخت قنات میله های اولیه این قنات در محله «محال» واقع در جنوب شهر اردستان حفر شده و حدوداً به طرف شمال غرب امتداد دارد مادر چاه قنات «چاه دو قلو» است که در کنار امام زاده اسماعیل قرار دارد. نام گذاری چاه دو قلو به این به این علت است که در این محل دو میله چاه در کنار هم قرار دارند که یکی از ان ها متعلق به چاه رویین به عمق ۲۷ متر و دیگری متعلق به قنات زیرین به عمق ۳۰ متر است که اگر دهانه کوره قنات زیرین را ۱ متر فرض کنیم کل عمق چاه مادر به ۳۱ متر می رسد. از این محل به بعد قنات دارای میله هلی مشترک است.
سابقه تاریخی
آنچه از منابع مکتوب مشخص است این است که این قنات پیش از اسلام و به خصوص دوران کیانیان و اشکانیان و ساسانیان احداث شده و بانی آن را به دوشکل بیان کردهاند؛ اول اینکه بانی آن را کاوه آهنگر که زاده اردستان بوده است دانستهاند و دوم اینکه به قولی دیگر بانی آن را مقنی یزدی میدانند که طی دو مرحله آن را ساخته که در مرحله اول پیشنهاد احداث قنات در آن منطقه را به مردم داده است و در بار دوم به علت حفر قنات نا مناسب توسط مردم خود اقدام به اصلاح قنات جهت آبدهی بهتر میکند که منجر به حفر میل چاه دوم میشود.
معماری قنات
دو کانال موازی که بر روی هم قرار گرفته و در چاههای عمودی مشترک، تشکیل شده است. نام گذاری چاه دوقلو به این علت است که در این محل دو میله چاه در کنار هم قرار دارند که یکی از آنها متعلق به چاه رویین به عمق ۲۷ متر و دیگری متعلق به قنات زیرین به عمق ۳۰ متر است که اگر دهانه کوره قنات زیرین را ۱ متر فرض کنیم کل عمق چاه مادر به ۳۱ متر میرسد. از این محل به بعد قنات دارای میلههای مشترک است. میله های اولیه این قنات در محله «محال» واقع در جنوب شهر اردستان حفر شده و حدوداً به طرف شمال غرب امتداد دارد مادر چاه قنات «چاه دو قلو» است که در کنار امام زاده اسماعیل قرار دارد. نام گذاری چاه دو قلو به این به این علت است که در این محل دو میله چاه در کنار هم قرار دارند که یکی از ان ها متعلق به چاه رویین به عمق ۲۷ متر و دیگری متعلق به قنات زیرین به عمق ۳۰ متر است که اگر دهانه کوره قنات زیرین را یک متر فرض کنیم کل عمق چاه مادر به ۳۱ متر می رسد. از این محل به بعد قنات دارای میله هلی مشترک است.
قنات دو طبقه مون با شماره ۹۰۲۳ در سال ۸۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
نظر شما