به گزارش خبرنگار گروه جامعه خبرگزاری ایمنا، دوران نوجوانی دوران کشف هویت وجودی و اجتماعی است، وقتی فرزندان به دوران بلوغ و نوجوانی پا میگذارند، اغلب والدین دوران بسیار سنگینی را تجربه میکنند، در دوره نوجوانی رفتار والدین بسیار حساس و سرنوشتساز است و هر نوع برخورد نادرست با نوجوان زمینهساز مشکلات جبرانناپذیری خواهد شد و نیازمند حساسیت بیشتر والدین در بخش تعلیم و تربیت نوجوان است.
دوره نوجوانی دوران گذار است
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان در این زمینه معتقد است یک نوجوان دوره نوجوانی را طی میکند اما هنوز مشکلات او در انتخاب ظاهر با خانواده ادامه دارد و این امر وابسته به این است که ذهن این نوجوان نتوانسته این تفاوت را زودتر حل کند بنابراین باید ذهن خود را قویتر کند.
او اضافه میکند: نوجوان در این زمینه باید از تجربههای مشاور کمک بگیرد و در این صورت یک نوجوان نرمال میتواند طی ۶ ماه تا یک سال، مسائل خود را با خانواده حل کند، در صورتی که اضطرب و کنترلهای زیاد والدین حتی در نوجوان باهوشی که برخوردار از قدرت حل مسئله بالایی است، به او کمکی نمیکند و بهتر است نوجوان در راستای تقویت ذهن خود از متخصصان این کار کمک بگیرد.
افسانه کرباسی با تاکید بر این نکته که دوره نوجوانی دوران گذار است، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اذعان میکند: بهتر است که نوجوان آگاه باشد که این دوره، در حقیقت دوران گذار است و باید هر چه زودتر به خانواده نشان دهد که بزرگ شده و کودک نیست که مرتب والدین نگران او شوند و او را نیازمند بدانند، نوجوان حتی زمانی که حق با او است باید لجبازی نکند و از پرخاشگری خودداری کند تا پدر و مادر او بیشتر نگران نشوند، درک این امر زمانبر است اما تا حدودی نگرانی والدین را کاهش میدهد.
باید دانست که بسیاری از رفتارهای نوجوان بر مبنای یادگیری است و پایدارترین یادگیریها هم یادگیری مشاهدهای است، در حقیقت تحقیر نکردن فرزند در برابر دوست، همکار و همکلاسی موجب تقویت خصلت نیکوی احترام گذشتن در ذهن نوجوان خواهد شد.
کودک از هنگام تولد با اولین محیط اجتماعی یعنی خانواده روبهرو میشود و در دوران کودکی معیار مشخصی از بد و خوب ندارد، او به تدریج با اعضای این خانواده و رفتارهای آنها آشنا میشود، در صورتی که او در محیط خانواده احساس کند که احترام افراد محفوظ است و توهین و تحقیری در کار نیست، این احترام گذاشتن به بزرگسالان در وجود او نهادینه میشود و در نوجوانی هم این مهم را رعایت میکند.
عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان با اشاره به این نکته که یکی از مشخصههای دوران بزرگسالی احترام گذاشتن است، یادآوری میکند: احترام گذاشتن به همدیگر به ویژه به والدین، از مشخصههای دوران بزرگسالی است، در حالی که در دوران کودکی این امر اهمیتی ندارد و کودک بیشتر خودمحور است.
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان بر این باور است که نوجوان برای حل مشکلات باید رفتارهای سن کودکی را کنار بگذارد و بیشتر رفتارهای بزرگسالی را نشان دهد و در این زمان نگرانیهای والدین ناخودآگاه کاهش مییابد.
بهتر است بدانیم این برنامه زمانبر است و بخشی از این اتفاق وابسته به نوع رفتار والدین است که به نوجوان حق انتخاب نمیدهند، باید نوجوان این نکته را در ذهن داشته باشد که حتی با دیدن رفتارهای غلط والدین و هنگامی که حق با خود اوست، صبوری کند و رفتارهای بچگانه نشان ندهد تا مشکلات به آرامی حل شوند.
سرخوردگی؛ ویژگی بارز در دوران نوجوانی
به گفته کرباسی دوره نوجوانی فقط دوره شادی، نشاط، انگیزه و انرژی نیست، یکی از ویژگیهای این دوران سرخوردگی است، نوجوان به دلیل پر انرژی بودن، ریسکپذیری وکسب تجربههای جدید، متفاوت عمل میکند، بنابراین سرخوردگی یکی از هیجاناتی است که باید نوجوان در این سن با آن کنار بیاید، کنترل کردن نوجوان از هیجانات منفی این دوران است که دیگران به ویژه والدین به دنبال کنترل او هستند و نوجوان با محدودیتهایی روبهرو شده و مجبور به رعایت می شود.
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با تاکید به این نکته که انسان موجود اجتماعی است، به خبرنگار ایمنا میگوید: انسان برای دوام آوردن در اجتماع باید مشقت و سختیها را تحمل کند و تحمل مشقّت یکی از چالشهای دوران نوجوانی است، همچنین احساس حقارت، ناتوانی و اعتماد به نفس پایین از دیگر چالشهای هیجانی این دوران است که به نوجوان دست میدهد.
او تاکید میکند: نوجوان زمانی پر انرژی است و پیوسته و ادعای توانستن انجام کارها را میکند اما بسیاری از اوقات هم در اثر فشارها و برخوردهای اطرافیان، نگرانیها، ترس او زیاد شده و در عین حال اعتماد به نفس او هم پایین میآید که این امر هم یکی از چالشهای هیجانی دوران نوجوانی است.
هیجانات مثبت و منفی نوجوانی
رشد و تکامل عاطفی مطلوب در دوران کودکی، رشد عاطفی بهنجار فرد در دوران بزرگسالی را در پی خواهد داشت، نوجوانی سن پرتلاطمی است، مرحلهای که فرد نه بزرگسال و نه یک کودک به شمار میآید و عملکرد یک نوجوان تا حدودی از هیجانهای او ناشی میشود.
ترس و نگرانی بیش از حد یا پایینتر از حد طبیعی، مانعی برای عملکرد مناسب نوجوان میشود، از این رو آگاهی از هیجانهای مختلف در نوجوان، میتواند رفتارهای ضداجتماعی، نابهنجار و بزهکارانه را به دنبال داشته باشد.
عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان داشتن هیجانهای مثبت و منفی را نوسانات دوران نوجوانی دانست و اظهار داشت: در دوران نوجوانی هیجانات ناپایدار تغییرپذیر است و هیجانهای مثبت و منفی از نوسانات دوران نوجوانی است، نوساناتی که زیاد و ناپایدار بوده و قابل اعتماد هم نیستند.
کرباسی توضیح میدهد: ناپایداری هیجانی از مشخصههای دوران نوجوانی است، در این دوره عصبانیت نوجوان بیحد و اندازه است و گاهی اوقات ممکن است به دلیل عصبانیت بسیار، برخوردهای نامناسبی داشته باشد و در حقیقت در این دوران کنترل خشم به سختی امکانپذیر است.
از چالشهای هیجانی دیگر دوران نوجوانی این است که او خودش را با بقیه نوجوانان مقایسه میکند و همین امر موجب به هم ریختن خلق و روحیه نوجوان میشود، بنابراین لازم است که نوجوان در این سن بیاموزد همه چیز در حال تغییر و نوسان است.
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با برشمردن چالشهای هیجانی دوران نوجوانی ادامه میدهد: ذهن نوجوان به گونهای است که پیوسته میخواهد مشکلات خود را به بیرون ربط دهد و در حقیقت در دوران نوجوانی حالت ذهن این گونه است که علت مشکلات را در دیگران میبیند.
او با تاکید به وجود مشکلات ارتباطی نوجوان و والدین بیان میکند: در دوران نوجوانی مشکلات ارتباطی بین نوجوان و والدین، امری متقابل است، باید نوجوان تغییر را از خودش آغاز کند تا والدین هم در برنامههای خود تغییراتی بدهند، در واقع نوجوان نمیتواند بدون هیچ تغییری، انتظار تغییر والدین و داشتن پدر و مادر ایدهآل را برای خودش داشته باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان خاطرنشان کرد: نوجوان برای گفتن نیازهای خود به خانواده، معمولا از دوستان نوجوان خودش حرف میزند و خود را با آنها قیاس میکند و این امر یکی از مشخصههای دوران نوجوانی است که برای بازگو کردن نیاز و خواسته خود از دیگران صحبت کند و خود را با دیگر دوستان نوجوانش مقایسه میکند.
او یادآوری میکند: هر کسی دارای نقاط قوت و ضعفی است، شناخت خود از چالشهای دوران نوجوانی ضروری است که نوجوان با شناسایی نقاط قوت و ضعف خود به کشف استعدادها بپردازد، بهترین نوع مقایسه این است که انسان بیاموزد که خودش را با خودش مقایسه کند، بدان معنا که با شناخت توانایی قبلی و آگاهی به تواناییهای کنونی در جهت رفع عیبها تلاش کند و در این زمان میفهمد که با انسانی موفق روبهرو شده است.
به گزارش ایمنا، نوجوانی حد فاصل دوران کودکی و بزرگسالی است، از دست دادن حمایتهای بیقید و شرط والدین برای کسب احساس استقلال از یک طرف و لذت مورد حمایت و پشتیبانی آنها بودن و همانطور کودک ماندن و بدون زحمت و دردسر، همیشه مورد محبت قرار گرفتن از طرف دیگر، در نوجوان کشمکش درونی ایجاد میکند و جنگ روانی عمیقی در ذهن او به وجود میآورد.
به تعبیر استنلی هال، پدر روانشناسی نوجوانی، دوره نوجوانی دوره تنش و توفان است و در واقع تولدی دوباره است. هال این دوره را به دلیل شور و هیجان فراوان نوجوان، دورهای مهم میداند، طول دوره نوجوانی با توجه به شرایط نژادی، محیطی و بسیاری عوامل دیگر متغیر است، معمولا نوجوانی از حدود 11 سالگی آغاز میشود و تا حدود ۱۹ سالگی ادامه دارد.
با توجه به اینکه در این دوران توجوان تغییرات زیادی را تجربه میکند، خانواده، مدرسه و جامعه از او توقعات متناقض دارند، گاهی او را به چشم یک کودک نگاه کرده و برخوردی تحقیرآمیز دارند و گاهی هم توقعات بیش از اندازه والدین از او بیش از حد توان اوست و به چشم بزرگسالان به او مینگرند که این خود به کشمکشهای درونی نوجوان دامن زده و او را با مشکل روبهرو میسازد، نوجوان در این دوره انتقال، از وابستگیهای کودکانه جدا میشود و به سوی استقلال و مسئولیتپذیری بزرگسالی حرکت میکند.
نظر شما