برداشت اصولی کتیرا درآمدزا و کارآفرین است

به گزارش خبرنگار ایمنا از شهرستان سمیرم گوَن؛ گیاهی که خاستگاه آن کهن دیار ایران، با افزون بر ۹۰۰ گونه از میان هزاران گونه موجود در این کره خاکی است.

این گیاه بیابانی به دلیل تنوع گسترده از رویش بالایی برخوردار است و شهرستان کوهستانی و مرتعی سمیرم در جنوب استان اصفهان، یکی از مناطق اصلی گون خیز استان و کشور محسوب می شود.

تأمین علوفه، تولید ترکیب های مختلف دارویی، تغذیه ای و صنعتی و همچنین حفظ توازن محیطی آفات و امراض و سیلاب ها و حفاظت از گیاهچه سایر پوشش های گیاهی از نقش های مهم این گیاه در طبیعت است  که عدم توجه و رسیدگی به آن و همچنین عدم نگهداری مناسب آن در طبیعت و بهره برداری نا مناسب می تواند این خواص را در طبیعت به نابودی بکشاند.

مدیر اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سمیرم در همین زمینه گفت: پیش بینی می شود امسال بیش از ۲۵ هزار کیلوگرم کتیرای مرغوب از ۳۰ هزار هکتار مراتع و گون زارهای این شهرستان برداشت شود.

محمدحسن طاهری افزود: برداشت این محصولِ با ارزش به طور معمول هر سال در مراتع منطقه با صدور مجوز از طریق این اداره انجام می شود.

وی اظهارداشت: امسال مجوز برداشت کتیرا از گون های این خطه، برای ۳۰۰ نفر صادر شده و هر نفر تا ۱۵۰ کیلو حق برداشت این صمغ پرخاصیت را خواهد داشت.

طاهری قیمت فعلی هر کیلوگرم کتیرا در سمیرم را ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان اعلام کرد.

وی با اشاره به منطقه بیابانی و بدون پوشش گیاهی «آلاجابایر» در جنوب سمیرم یادآوری کرد: این منطقه وسیع در شهرستان سمیرم به یکباره تبدیل به خاک مرده و بیابان نشده، بلکه دست اندازی انسان و عبور و تجمع هر ساله دام عشایر در گذر زمان آن را به این روز انداخته است.

کتیرا یکی از مهم ترین ترکیبات گونه های گون

علی حسین بهرامیان اظهارداشت: کتیرا از مهمترین ترکیب های حاصل از برخی گونه های گون محسوب می شود و این ترکیب با وجود مصارف بسیار عدیده و مصرف فراوان آن در صنایع و بهداشت هنوز جانشین صنعتی عمده ای ندارد و بی رقیب است.

وی با بیان اینکه صدور مجوز برداشت خرداد تا شهریور صادر می شود، افزود: گیاه گَون از جمله پوشش های مهم مراتع به ویژه در مناطق کوهپایه ای و تپه ای است.

به گفته این کارشناس منابع طبیعی، این گیاه به دلیل تراکم و ویژگی های رویشی نقش مؤثری در حفاظت خاک از فرسایش های بادی و آبی به خصوص بارندگی در شیب ها و خاک های سبک دارد.

بهرامیان درباره اهمیت این پوشش گیاهی به ویژه برای مناطقی مانند سمیرم با توجه به ادامه خشکسالی تصریح کرد: تراکم پوشش و پراکندگی در فاصله کمی از خاک از برخورد باران و تگرگ به سطح خاک جلوگیری کرده و پوشش گسترده ریشه ای نیز علاوه بر ایجاد چسبندگی بین ذرات خاک، با حفظ بقایای گیاهان، بافت اسفنجی مناسبی برای ذخیره و نفوذ رطوبت به اعماق خاک ایجاد می کند.

برداشت اصولی کتیرا درآمدزا و کارآفرین برای مردم بومی منطقه

وی گفت: برداشت کتیرا در وسعت ۵۱۰ هزار هکتاری رویشگاه های این گیاه در استان اصفهان، یکی از راهکارهای بهره وری مناسب از منابع طبیعی است و ترویج آن به شرط رعایت برخی شرایط به حفظ پوشش گیاهی و درآمدزایی ساکنان مناطق بومی و محلی کمک می‌ کند.

این محقق و کارشناس منابع طبیعی استان اصفهان، زمان قُرق و برداشت نکردن کتیرا را حداقل سه سال یکبار برشمرد و افزود:این موضوع در منطقه سمیرم رعایت نمی شود و همین باعث از بین رفتن گون ها و سوء استفاده فرصت طلبان شده است.

این کارشناس ادامه داد: ۶۰ تا ۷۰ درصد محل هایی که در سال های گذشته اقدام به برداشت صمغ کتیرا شده، شاهد خشک و فرتوت شدن گون ها هستیم که اگر در این محل ها حضور یابید به راحتی می توانید گون هایی به آن وسعت و استحکام را به راحتی از دل خاک بیرون بکشید.

کتیرا و مصارف آن

گیاه گون به دو صورت بوته‌ای و علفی دیده می‌شود، این گیاه برای مناطق خشک، مناطق بیابانی و کویری مناسب است و دارای بوی تند سلنیوم می‌باشد. گون از علف‌های هرز مناطق کویری و زمین‌های بایر و مزارع نیشکر و چغند قند محسوب می‌شود، همچنین بسیاری از گون‌ها سمی بوده و باعث مسمومیت گاوها، گوسفندان و اسب‌ها می‌شوند. گونه دارویی گون گل‌هایی به رنگ صورتی، قرمز، آبی، بنفش و یا سفید دارد.

مهمترین محصول گیاه گون کتیرا نام دارد. کتیرا به ترشحات صمغی خشک شده که در اثر خراش دادن قسمت پایینی ساقه گیاه گون به‌دست می‌آید گفته می‌شود. کتیرای خوب کتیرایی است که از شاخه‌های قدیمی گیاه به دست می‌آید. هرچه کتیرای حاصل شده شفافتر، بی‌رنگ و نازکتر باشد دارای کیفیت بهتر و قیمت گرانتری است.

به طور کلی قسمت‌های مورد استفاده دارویی این گیاه شامل صمغ (کتیرا) و ریشه گیاه است و از شهد گل‌های آن نیز عسل گون تهیه شده که خواص درمانی و ارزش غذایی بی‌شماری دارد و برای سلامت و ایمنی بدن بسیار مفید می‌باشد.

خواص گون

کمک به هضم غذا یکی از خواص گون است.
ریشه گیاه گون در درمان عوارض جانبی شیمی درمانی موثر است.
مصرف ریشه گون خاصیت ضد استرس و آرام شدن اعصاب را دارد.
گیاه گون مغز استخوان را تقویت و بدن انسان را از عوامل بیماری‌زا محافظت می‌کند.
تحقیقات نشان داده یکی از خواص گون افزایش فعالیت سلول‌های ایمنی و در حقیقت تحریک سیستم ایمنی بدن است.
مصرف گون برای طحال مفید است.
ریشه گیاه گون دارای توانایی مهار رشد تومور است.
یکی دیگر از خواص گون استفاده از ریشه این گیاه برای درمان افراد دارای بیماری قند و نفریت است.
مصرف گون باعث کاهش فشار خون می‌گردد.

خواص گون (خواص صمغ گیاه گون یا کتیرا)

پاکسازی کبد یکی از خواص کتیرا است.
کتیرا برای درمان عفونت دندان و لثه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
از کتیرا در فرآورده‌های سرماخوردگی به عنوان نرم کننده و ضد سرفه استفاده می‌شود.
ترکیبب کتیرا یکی از بهترین مواد شوینده موی سر است، همچنین کتیرا برای حالت دادن و نرم کردن مو بسیار مفید می‌باشد.

مضرات گون (عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف)

علی‌رغم گسترده بودن خواص گون و عوارض جانبی کم این گیاه، مصرف بیش از حدش باعث آسیب رساندن به سیستم ایمنی بدن می‌شود.

زنان باردار و افرادی که دارای بیماری لوپوس و یا سایر بیماری‌های خود ایمنی هستند، بایستی از مصرف گون خودداری نمایند.

قابل ذکر است که عسل گون هیچ کدام از عوارض بالا را ندارد، زیرا توسط زنبور عسل فقط شهد آن برداشت شده است و طی تحولاتی که در بدن زنبور عسل به وجود می‌آید عوارضی که مصرف گیاه خالص می‌تواند داشته باشد را عسل گون نخواهد داشت.

به گزارش خبرنگار ایمنا شهرستان سمیرم یکی با استعداد ترین مناطق رویش گیاهان دارویی در استان اصفهان بوده و در ۱۶۰ کیلومتری جنوب اصفهان واقع شده است