بازار تاریخی شهرضا + تصاویر

به گزارش خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، بازار در بسیاری از شهرهای خاورمیانه و نیز در پاکستان و شبه قاره هند به مرکز تجاری اصلی شهر اطلاق می‌شود که از آن برای خرید و فروش و نیز برای مبادله کالا استفاده می‌شود.
بازار واژه‌ای فارسی است که ریشه آن در زبان پهلوی «بهاچار» است به معنای مکان قیمت‌ها؛ واژه بازار تقریباً در هر زبانی که این نوع بازار در آن رایج باشد کاربرد دارد.
اگرچه سنگ نوشته ای درمورد تاریخچه بازار شهرضا دردست نیست، اما به دلیل اینکه بازار پیرامون مسجد جامع بنا شده است، تاریخچه احداث بازار را به همان دوره ی بنای مسجد جامع که مربوط به زمان سلجوقیان است نسبت می دهند؛ البته درابتدای کار وسعت بازار تا این حد کنونی نبوده است.

دردوره ی صفویه این بازار به علت اینکه شهرشهرضا برسرراه عراق وفارس قرار داشته ومرکز داد ستد با ایلات قشقایی وبختیاری وتا حدزیادی با ساکنین مناطق دورمثل یاسوج، آباده بوده است یک مرکز تجاری پررونق به حساب می آمد؛ این وضع تا اوایل دوران پهلوی اول ادامه داشت و بازار شهرضا بر خلاف امروز که بیشتر جنبه  دکه‌های فروش مصارف یومیه مردم شهرضا را عهده داراست، در زمان قدیم بیشتر جنبه تجاری داشته که وجود کاروانسراها و تیمچه‌های باقی مانده موید این مدعا است.

تجار شهرضا برطبق اسناد موجود تا اوائل دوران پهلوی اول به عبارتی تجار بین المللی بوده‌اند و ازهند و بمبئی گرفته تا شام و حلب واستامبول و بخارا و حتی مسکو مبادلات مستمر تجاری داشته‌اند.

متاسفانه دردهه‌های گذشته به دلایل گوناگون از توسعه ورونق بازار کاسته شده و نه دیگر از تجار سابق خبری هست ونه حتی از صاحبان حرف مشاغل ارزشمند همچون مسگران و آهنگران و خورجین بافان و چادربافان و نمدمالان و خراط‌ها؛ به طوری که امروزه حجره‌های بازار بیشتر محل عرضه کالاهای چینی و کالا و مصنوعات مصرفی شده است.

بازار شهرضا از رسته‌های متعدد تشکیل شده که عبارتند از:
باراز چه ماست فروشان، دراین بازار کسبه به فروش محصولات لبنی مخصوصا ماست اشتهار داشتند.
بازارچه مسگران، این بازارچه در زمان قاجاریه به سبک بازار اصفهان ساخته شده که درآن سه در تعبیه شده است، بازارچه مسگران در حال حاضر در سکوت غم فرورفته و گرد بی رونقی در آن بازارچه مشهود است؛ این بازار دارای حجره‌هایی زیبا و سقفی بلند است.
بازارچه بزازان، این بازار همه دوران در رونق و آوازه بوده است.

بازارچه نخودچی بریزها، این بازار مختص شهرشهرضا است و در هیچ یک از شهرهای ایران نمونه‌ای از چنین بازاری را نمی توان پیداکرد، دراین بازارچه کسبه مشغول بو دادن نخودچی و حصه شور بوداند که الان نیز در بازار انواع آجیل را بو می دهند.

بازارچه توانا، که نسبت به بقیه قدمت کمتری داردو به دوران پهلوی اول برمی‌گردد و انواع کسبه درآن مشغول به کار بوده‌اند.
سقاخانه ها:
از دیگر بناهایی که درطول مجموعه بازار قابل توجه است، وجود سقاخانه‌هایی است که درطول بازار برای تامین آب رهگذاران تشنه کام در فصول مختلف بنا شده و بانیان سقاخانه‌ها برای این بناها موقوفات متعددی را قرارداده‌اند.
کاروانسراها:
از دیگر بناهایی که درمجموعه تاریخی بازار مورد توجه است، کاروانسراهایی هستند که در طول بازار برای اتراق کاروانها احداث شده است.
از کاروانسرهایی که تا اکنون باقی مانده ومورد تخریب وتغییر کاربری داده نشده است عبارتند از:

کاروانسرای جعفر خان که بعد به نام کاروانسرای متقی تغییر نام داده است.
کاروانسرای چهار سوق که درزمان قاجاریه همزمان با خود چهرسوق به سبک بازار اصفهان احداث گردیده است.
کاروانسرای شاهمنصوری که کاروانسرایی کوچک نسبت به کاروانسرهای بالا است.
کاروانسرای قیام

کاروانسرای بازار سرباز
تیمچه‌ها:
از بناهایی هستند که در طول بازار به چشم می خورند وازجله ی آنها می توان به تیمچه سلیم مربوط به دوران قاجاریه وتیمچه رجایی اشاره کرد.
تیمچه به معنی کاروانسرا و به معنی تیم کوچک یا کاروانسرای کوچک بوده است؛ اما در دوره معاصر به کاروانسراها یا سراهای کوچک و سرپوشیده، تیمچه می‌گویند.
 تیمچه فضای مناسبی برای عرضه کالاهای گرانبها مانند فرش، دور از آسیب باد و باران و آفتاب پدید می‌آورد، به همین سبب فضای تیمچه‌ها، غالبا نسبت به کاروانسراها از لحاظ اقتصادی گران‌تر بوده و برای عرضه اجناس ارزان قیمت استفاده نمی‌شده است.
تیمچه ساختمانی است بیشتربه صورت دوطبقه ، که هر طبقه دارای چند حجره است. تیمچه‌های موجود در بازار سرپوشیده شهرضا بیش از 200 سال قدمت دارند.
 شیوه معماری این تیمچه‌ها برگرفته از دوره قاجار بوده و معماری این بناهای قدیمی خود نمودی از سنتها ، آداب و رسوم ، و به منزله سند هویت دوره‌ای از تاریخ محسوب می‌شود.
 بافته‌ها و هنرهای دستی در شهرستان شهرضا جدا از دیگر نقاط این مرز و بوم نبوده و انواع دست بافته‌های از نوع مرغوب که خود نشان از هنر و ذوق هنر مندان این دیار است در تیمچه‌ها و بازار بافته عرضه می شود.
از جمله تیمچه‌های ثبتی و با ارزش در شهرضا می توان به تیمچه حاج سید میرزا، توکل، رجایی، حاج سید اسماعیل، متقی ،مشکی و تیمچه صالحی اشاره کرد که در آن انواع ، گلیم، جاجیم، نمد و فرش تولید و ارائه می شود.
امروزه از تیمچه‌ها و کاروانسراها به عنوان انبار کالا و بارانداز استفاده می‌شود که در صورت بازسازی، این مکانهای تاریخی رونق بیشتری خواهد یافت؛ با توجه به وجود مراکز تجاری متعدد در شهرضا و گسترش روز افزون آن هنوز بازار و تیمچه‌ها به عنوان قطب اقتصادی شهر، خواستگاه اصلی در رفع نیازهای و احتیاجات روز مره مردم شهرضا است و گسترش روز افزون آن هنوز بازار و تیمچه‌ها به عنوان قطب اقتصادی شهر، خواستگاه اصلی در رفع نیازهای و احتیاجات روزمره مردم شهرضا بوده و لازم است در حفظ و مرمت این مکانهای تاریخی و ملی تلاش بیشتری شود.02149/131/15
کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanews