اهمیت صله رحم و تعامل انسانی با خویشاوندان/ روابطی خالی از خشم، کدورت و دلخوری

به گزارش ایمنا، صله رحم و ارتباط با خویشان از برترین خصلت ها و یکی از مهمترین راهبردهای اخلاقی حقوقی اسلام در ایجاد همبستگی و تحکیم پیوندهای اجتماعی است. صله رحم و برقراری پیوند و ارتباط عاطفی و مستمر با بستگان، از جمله اعمالی است که در نظام ارزشی و هنجاری اسلام از جایگاه والایی برخوردار است.
شبکه خویشاوندی و خانواده گسترده به رغم از میان رفتن بسیاری از کارکردهای آن در نظام سنتی و رواج خانواده هسته ای به عنوان رایج ترین شکل خانواده در تمدن صنعتی، همواره از محورهای در خور توجه جامعه شناسی جدید به شمار آمده است.
روایات؛ سفارش ائمه معصومین به ارتباط خویشاوندی و صله رحم
در روایات ائمه معصومین هم به صله رحم و ارتباط خویشاوندی سفارش زیادی شده است. امام باقر (ع) می فرماید: “صله رحم، اعمال را پاک می کند، داراییها را فزونی می بخشد ، بلا را برمی گرداند، کار حسابرسی (در قیامت) را آسان می کند، و مرگ را به تاخیر می اندازد” ؛ “هیچ قدمی از آنچه برای صله رحم برداشته می شود بهتر نیست” ؛ امام صادق (ع) نیز می فرمایند: “صله رحم و نیکوکاری، حساب را آسان می سازند و از گناهان نگه می دارند. پس، صله ارحام به جای آورید و به برادران خود نیکی کنید، اگر چه با سلام کردنی نیکو و جواب سلام دادن باشد ؛ “با یکدیگر پیوند داشته باشید و به هم نیکی کنید و با یکدیگر مهربان باشید و همچنان که خداوند به شما دستور داده است، برادرانی نیکوکار باشید”. از امیرالمومنین علی (ع) نیز روایت شده: “برترین خصلت، صله ارحام و ارتباط با خویشان است” ؛ “کسی که داشتن یک خصلت را تضمین کند من چهار خصلت را در او تضمین می کنم.
صله رحم؛ روابطی خالی از خشم، کدورت و دلخوری
احسان کاظمی پژوهشگر مسائل اجتماعی در این زمینه به خبرنگار "ایمنا" می گوید: اگر چه اجتماعی بودنِ انسان، شاخص ترین وجه تمایز او از دیگر حیوانات نمی باشد اما به عنوان یکی از مهم ترین ویژگی های انسان به حساب می آید چرا که بسیاری از آموزه های زندگی را به ما منتقل می کند. از سویِ دیگر، انسان از طریق روابط اجتماعی، رشد و تعالی شخصیت یافته و از نظر روانی و عاطفی احساسِ مثبت را تجربه خواهد کرد و البته هر چه این روابط، صمیمانه تر و گرم تر باشد تاثیرات آن بیشتر خواهد بود.


وی با اشاره به اهمیت صله رحم و تعامل انسانی با خویشاوندان بیان کرد: تمامیِ فرهنگ ها درباره رفت و آمد با نزدیکان و برقراری تعامل انسانی با دوستان و خویشاوندان توصیه ها و باورهایی دارند. به دلیل ارزشمند بودن این باورها، نسل به نسل به دیگران منتقل شده است. در دین اسلام نیز برقراری روابط صمیمانه با اقوام و دوستان بسیار توصیه شده است به گونه ای که از نظر اسلام، قطع رابطه با خویشاوندان، گناه محسوب می شود.
این مشاور و روانشناس اجتماعی با تاکید به این نکته که در آئین و رسوم کهنِ ایرانیان نیز بر اهمیت و ضرورت پیوند با نزدیکان تاکید بسیار شده است، اظهار کرد: در اشعار بزرگان ادب فارسی بسیار گِله از هجران و امیدِ وصل به چشم می خورد که خود اهمیت این روابط را نشان می دهد. این نوع روابط در زمان هایی خاص از اهمیتی دو چندان برخوردار می شوند از جمله با نو شدن طبیعت و آغاز فصل بهار، رفت و آمد با نزدیکان و جویای حال و اوضاع آنان شدن و تازه کردن دیدارها بوده و هست.
کارشناس مسائل اجتماعی خاطرنشان کرد: البته باید توجه داشت وقتی صحبت از روابط با خویشاوندان می شود آن نوع روابطی مد نظر است که خالی از خشم، کدورت و دلخوری و با نیت زدودن غبار ناراحتی ها و توام با حُسن خُلق و معاشرت سالم و صمیمی باشد.
احسان کاظمی یادآوری کرد: نتایج برخی از پژوهش ها نشان می دهد کسانی که اهلِ رفت و آمد، روابط صمیمانه با دوستان و آشنایان هستند از سلامت روانی بیشتری برخوردارند و کمتر به بیماری های روحی و روانی و جسمانی مبتلا می شوند. در حقیقت روانشناسان، یکی از مهم ترین منابع حمایتی در موقعیت های پر فشار زندگی را بهره مندی از روابط صمیمانه با نزدیکان می دانند که همچون حمایت گر اجتماعی می تواند باعث آرامش و انبساط خاطر انسانها شود.
 اثرات برقراری روابط با خویشاوندان
جامعه شناسان معتقدند امروزه در جوامع غربی و در برخی کشورهای دیگر، گروه خویشاوندی بسیار محدود شده و از جایگاه اجتماعی خاصی نیز برخوردار نیستند؛ حال آنکه در پاره ای کشورها چنین نیست. گروه های خویشاوندی افزون بر آنکه موجب تداوم پیوندهای عاطفی می گردند، دارای کارکردهای اجتماعی، اقتصادی، تربیتی، دینی و فرهنگی نیز هستند.


متاسفانه تحت تأثیر فن آوری پیشرفته و تمدن جدید، این گروه ها بسیاری از نقش های خود را از دست داده ، یا از نقش آنها کاسته شده است. امروزه خویشاوندان که افزون بر رابطه انسانی، مسئولیت های دیگری را نیز بر عهده داشتند، به سهولت از هم چشم می پوشند و با یکدیگر مانند بیگانگان رفتار می کنند. آنچه امروزه به عنوان موانع ارتباط خویشاوندی ذکر می شود (مانند وقت نداشتن یا انتظارات بیش از حد افراد از یکدیگر)، در واقع بهانه ای بیش نیست.
پژوهشگر و روانشناس مسائل اجتماعی با برشمردن اثرات برقراری روابط با خویشاوندان عنوان کرد: باید اثرات برقراری روابط با خویشاوندان را مورد توجه قرار دهیم. از مهم ترین این اثرات می توان به موارد زیر اشاره کرد:  
رشد عاطفی و روانی: وقتی در تعامل با دیگران قرار می گیریم، خواه ناخواه از کنش و واکنش آنها در موقعیت های مختلف آگاه شده و یاد می گیریم چگونه در روابط انسانیِ خود، از نیروی روان و عواطف خوده استفاده کنیم. به عنوان مثال، در غم ها و شادی ها چگونه همدیگر را درک کرده و همدلی و صمیمیت نشان دهیم. چگونه ناراحتی ها و دلخوری ها را کمرنگ کرده و به جای توجه کردن به خاطرات ناخوشایند، به تحکیم روابط عاطفی بپردازیم و از این طریق سلامت روان خود را ارتقاء بخشیم. تعامل چهره به چهره کمک می کند تا بهتر و بیشتر همدیگر را شناخته و راه را بر سوء تفاهم و قضاوت های نادرست نسبت به یکدیگر را ببندیم.
یادگیری و تقویت مهارت های اجتماعی: رفت و آمد و دید و بازدید با اقوام و آشنایان کمک می کند تا ما بهتر بتوانیم مهارت های اجتماعی نظیر مهارت های کلامی و غیر کلامی، بیان احساسات و افکار خود، درک اجتماعی و نوع دوستی، صمیمیت، توجه به جایگاه افراد از نظر سن، جنسیت، و موقعیت های اجتماعی در تعاملات و توجه به ارزش های اجتماعی را بهتر یاد گرفت. این بُعد از مهارت ها به خصوص برای کودکان و نوجوان مفیدتر می باشد.
خودنظم دهی رفتار: صلۀ رحم کمک می کند تا ما بهتر بتوانیم به رفتارهای خود نظم داده و برای سازگاری بهتر با دیگران برخی از عادات رفتاری خود را اصلاح نماییم. به عنوان مثال رسیدگی به ظاهر خود و منزل، مدیریت زمان، و آداب معاشرت صحیح از جملۀ این موارد می باشد.
بازسازی اعتماد و صمیمیت: وقتی رفت و آمد با نزدیکان به عنوان یک رفتار پسندیده و ضروری در زندگی مورد توجه قرار بگیرد، دیگر از حالت یک رسم و سنت موقت برای تعطیلات نوروز تلقی نمی شود و افراد می آموزند به جای جویایِ احوال همدیگر شدن از دیگران، به سراغ همدیگر رفته و با یک دورهمیِ ساده و صمیمی به بازسازی حس اعتماد متقابل، احساس دوست داشتن و صمیمیت و نزدیکی بیشتر پرداخته و از این طریق همبستگی خویشاوندی را تقویت نمایند.
احساسِ ارزشمندی: با صلۀ رحم ما به خود و دیگران احساس عزت نفس و حس خوب ارزشمندی می بخشیم. وقتی انسانها برای دیدار یکدیگر وقت و انرژی می گذارد نشان می دهند چقدر طرفِ مقابل و ارتباط با وی برای آنها مهم است و دیدار با آنها را به عنوان یکی از وظایف انسانی و خویشاوندی به جا آورده اند. این تبادل احساس مثبت باعث می شود حتی اگر کدورتی هم وجود داشته باشد از بین رفته و جای آن محبت و مهرورزی به وجود بیاید.
احساس شادی: در دید و بازدیدها معمولاً گفت و گوهای مثبت و خوشایند انجام می شود. بیان خاطرات، لطیفه ها، و حتی رد و بدل کردن تعارفات روزمره و تکراری می تواند یک حس خوشایند و شادی برای میهمان و میزبان ایجاد کند و خستگی ها و غم و غصه ها را کاهش دهد. آمادگی برای میزبانی از میهمانان یا به میهمانی رفتن باعث می شود که افراد با روی خوش و بهترین ظاهر خود به ملاقات یکدیگر بروند و ساعاتی را در کنار هم فارغ از مشکلات روزمره به شوخی وخنده و حرف زدن سپری کنند.
 شناخت بهتر یکدیگر:  همچنین با صلۀ رحم بهتر می توانیم از روحیات و ویژگی های شخصیتی همدیگر مطلع شده و قدرت سازگاری خود را افزایش دهیم. همکاری کردن، گره گشایی از مشکلات همدیگر و تبادل تجربیات زندگی از دیگر محاسن صلۀ رحم می باشد.


به گفته احسان کاظمی؛ با توجه به اهمیت صلۀ رحم، لازم است همه ما در ایامی که به نام عید نوروز و نو شدن طبیعت به دید و بازدیدها می پردازیم به نکته هایی مهم  توجه نماییم. بدان معنا که به میزبان خود اطلاع دهیم که در چه ساعتی به دیدار آنها خواهید رفت، بدقولی نکنیم و سعی کنیم با توجه به شلوغ بودن خیابانها زمان خود را مدیریت کنیم، از دلخوری ها و ناراحتی ها و مسائلی که آزاردهنده است صحبت نکنیم، از گفتن اخبار سیاسی و اجتماعی و ... پرهیز کنیم، به عقاید و باورهای همدیگر احترام بگذاریم و بزرگترها را در اولویت قرار دهیم./01191/142/20
کانال اطلاع رسانی:  https://telegram.me/imnanews