به گزارش ایمنا، در تاریخ معماری «مناره ها» طراحی، ساخت و نقوش متفاوتی با دیگر آثار دارند و اصفهان به دلیل داشتن مناره های منحصربفرد به عنوان شهر مناره های تاریخی نیز شهرت دارد.
منارجنبان
منارجنبان بر سر راه اصفهان به نجف آباد در روستایی به نام «کارلادان» قرار دارد. این بنا به صورت یک بقعه و ۲ مناره است که به روی قبر «عموعبدالله» در قرن هشتم هجری بنا شده است. ایوان منارجنبان یکی از نمونه های ابنیه سبک مغولی ایران است و از آن دوره کاشیکاری هایی هم به یادگار مانده است. مناره ها احتمالاً در آخر عصر صفویه به این ایوان اضافه شده که با حرکت دادن یکی از آنها، نه تنها مناره دیگر بلکه تمامی این ساختمان مرتعش می شد.
معروفیت منارجنبان از آنجا شـهـرت گـرفت که هرگاه یکی از مناره های دوطرف را می جنباندند این حرکت به مناره دیگر هم منتقل می شده اسـت، چـگـونـگـی ایـن حـرکـت و انـتـقال آن از دید صاحب نظران این چنین است که در تمام بناهایی که چنین شکل و مناره هایی دارند حرکت هست و اگر در اینجا بسیار چشمگیرتر است، دلیل آن باریکی و سبکی این مناره هاست و جهانگردان و سیاحان به مناره ها و ساختمان هایی که به همین طریق می جنبیدند در نقاط دیگر جهان اشاره کرده اند. ساخت ساختمان ایوان و مناره ها پس از سال ۷۱۶ هجری قمری آغاز و به انجام رسیده است. هر یک از این دو مناره حدود ۱۷ متر بلندی دارد و ارتفاع بنا ۱۰ متر است. کاشی های لاجوردی و فیروزه ای زینت بخش این بناست و در زیر آن، بر مزار روحانی زاهد عمو عبدالله، قطعه سنگی مرمری قرار داده اند که سوره «یس» از قرآن کریم حاشیه آن را زینت داده است. کتیبه های دیگری نیز در این آرامگاه وجود دارد که از آن جمله می توان کتیبه ای با سنگ مرمر و بالای سنگ اصلی است را نام برد که عمو عبدالله را به عنوان مردی پرهیزکار و زاهد معرفی می کند.
منارهای دردشت و بخت آغا
این بنا در حوالی میدان عتیق اصفهان قرار دارد. دو منار دردشت بر فراز سردر بلندی به ارتفاع حدود 15 متر قرار دارد که باقیمانده مدرسه با شکوهی از دوره پادشاهی محمد آل مظفر است. مناره های دردشت متصل به بنایی برج مانند بنام مقبره «سلطان بخت آغا» همسر سلطان محمد آل مظفر می باشد که در سال 769 هجری قمری به قتل رسیده است. سنگ قبر سلطان بخت آغا، سنگ سماق قرمز بسیار نفیسی است که کتیبه آن در سال 753 هجری قمری، 15 سال قبل از به قتل رسیدن سطان بخت آغا به دستور خود وی نوشته شده است. این آرامگاه با گنبدی کاشیکاری، یک بنای تاریخی زیبا و دیدنی است. کتیبه منارهای دردشت که یکی از آنها ریخته و دیگری باقی است به خط بنایی آجری بر زمینه کاشی فیروزه ای است. خطوط سردر مجلل آن نیز به خط بنایی با کاشی فیروزه ای به زمینه آجری است.
.jpg)
مناره ساربان
این مناره، یک بنای سلجوقی است که در فاصله کمی از مناره چهل دختران در شمال منطقه جوباره قرار دارد. ظاهراً در روزگار گذشته در مجاورت مناره، مسجدی هم وجود داشته است، اما در حال حاضر هیچ اثری از آن به جای نمانده است. این بنا از ۷ قسمت کاملاً متمایز تشکیل شده است. بخش اول از یکسری رگچین آجری تشکیل شده، بخش دوم و سوم دارای تزیینات آجرکاری بدیع و استادانه است؛ قسمت چهارم آن تاج اول مناره است که مقرنس های آجری توام با کاشی فیروزه ای دارد، قسمت پنجم آن تزیینات آجری است، قسمت ششم آن تاج دوم مناره است و قسمت هفتم آن تارک مناره است. در قاعده ۲ تاج این مناره دو کتیبه بسیار زیبا از بهترین رنگ فیروزه ای کاشی دیده می شود. این بنای مرتفع در حال حاضر به سمت مغرب متمایل شده است. سال ساخت آن در کتیبه های فعلی موجود نیست اما کارشناسان بنای آن را بین سال های ۶۵۰ تا ۶۸۰ هجری قمری تخمین می زنند.
.JPG)
مناره های دارالضیافه
در محله قدیمی جوباره و در مسیر خیابان ابن سینا، آثار سردر مجللی که بر فراز آن 2 مناره دارالضیافه واقع شده مشاهده می شود. وجه تسمیه مناره ها به دارالضیافه احتمالاً به این علت است که سردر یک میهمانسرا در ورودی شهر بوده و به امیر یا حکمران یا پادشاهی تعلق داشته است. امروزه از این میهمانسرا آثاری به جای نمانده است.
منار مسجد علی(ع)
منار مسجد علی(ع) با فاصله کمی از مسجد جامع عتیق در کنار مسجد علی در مرکز شهر اصفهان قرار دارد و در سال 525 تا 515 هجری قمری بنا شده است. این منار عظیم از بناهای باشکوه دوره سلجوقی در قرن ششم هجری قمری است. ارتفاع این منار حدود 5/51 متر است و 164 پله دارد و منارچه بر فراز منار نیز 75/7 متر ارتفاع دارد. ابتدا این منار نزدیک مسجد سلطان سنجر بوده که به همین نام خوانده می شد و اکنون که مسجد علی(ع) را به جای آن مسجد ساخته اند منار مسجد علی خوانده می شود. منار مسجد علی(ع) دارای پنج کتیبه است که سه کتیبه اول از پایین به بالا به خط کوفی با کاشی فیروزه ای بر زمینه آجری با کلمات و عبارات مذهبی تزیین شده است. کتیبه چهارم به خط بنایی گچی بر زمینه شطرنجی در مربع های بزرگ با شعار مذهبی و زیبایی خاصی آراسته شده است. بر کتیبه پنجم به خط بنایی آجری برجسته بر زمینه گچی که هم سطح با بام مسجد علی است آیه ای از سوره آل عمران حکاکی شده است.
مناره باغ قوشخانه(طوقچی)
این مناره از بناهای قرن هشتم هجری است. آن را به این علت طوقچی می گویند که در مجاورت دروازه قدیم شهر بوده از آن دروازه فقط ۲ شیر سنگی مانده است که فعلاً در دو طرف پل خواجو گذاشته شده اند. به واسطه مجاورت بنا با آرامگاه علی بن سهل، آن را مناره علی بن سهل نیز می نامند. آخرین اسم مشهور این مناره، قوشخانه، به واسطه مجاورتش با باغ قوشخانه است. این باغ از باغ های دوره شاه عباس اول بوده که مراسم اعطای خلعت از طرف پادشاهان صفوی در این باغ برگزار می شده است و ضـمـنـاً بـازهای شکاری صفوی در این باغ نگهداری می شدند. قسمتی از تارک مناره و تزیینات کاشیکاری آن فرو ریخته است. ارتفاع آن ۳۸ متر و پوشش تزییناتی اش به خط بنایی فیروزه ای بر زمینه آجری و به طور مارپیچ تکرار جمله «الله اکبر» است که یکی از مشخصه های بناهای دوره ی ایلخانی است. مسجد سلطان ابوسعید بهادرخان یا مسجد قبا متصل به این مناره و از بناهای قرن هشتمی بوده است که امروزه دیگر وجود ندارد.
مناره چهل دختران
یکی دیگر از مناره های معروف اصفهان که در محله جوباره یا جویباره قرار دارد و در عین حال با هویت ترین مناره شهر محسوب می شود مناره چهل دختران است. تنها مناره کتیبه دار منفرد اصفهان که هم نام واقف و هم سال ساخت آن به صورت مستند به روی آن هنوز باقی است،همین مناره است.
کتیبه آن به خط کوفی اجری است که نام واقف آن ابی الفتح نهوجی است وسال ساخت آن نیز ۵۰۱ ه.ق است.این کتیبه به خط عربی و در ۶ سطر است.بد نیست بدانیم این مناره از دارایی سپهسالار آبی الفتح نهو جی به دلیل نزدیکی به در گاه خدا بنا شده است.
12168/135/10
منارجنبان
منارجنبان بر سر راه اصفهان به نجف آباد در روستایی به نام «کارلادان» قرار دارد. این بنا به صورت یک بقعه و ۲ مناره است که به روی قبر «عموعبدالله» در قرن هشتم هجری بنا شده است. ایوان منارجنبان یکی از نمونه های ابنیه سبک مغولی ایران است و از آن دوره کاشیکاری هایی هم به یادگار مانده است. مناره ها احتمالاً در آخر عصر صفویه به این ایوان اضافه شده که با حرکت دادن یکی از آنها، نه تنها مناره دیگر بلکه تمامی این ساختمان مرتعش می شد.
معروفیت منارجنبان از آنجا شـهـرت گـرفت که هرگاه یکی از مناره های دوطرف را می جنباندند این حرکت به مناره دیگر هم منتقل می شده اسـت، چـگـونـگـی ایـن حـرکـت و انـتـقال آن از دید صاحب نظران این چنین است که در تمام بناهایی که چنین شکل و مناره هایی دارند حرکت هست و اگر در اینجا بسیار چشمگیرتر است، دلیل آن باریکی و سبکی این مناره هاست و جهانگردان و سیاحان به مناره ها و ساختمان هایی که به همین طریق می جنبیدند در نقاط دیگر جهان اشاره کرده اند. ساخت ساختمان ایوان و مناره ها پس از سال ۷۱۶ هجری قمری آغاز و به انجام رسیده است. هر یک از این دو مناره حدود ۱۷ متر بلندی دارد و ارتفاع بنا ۱۰ متر است. کاشی های لاجوردی و فیروزه ای زینت بخش این بناست و در زیر آن، بر مزار روحانی زاهد عمو عبدالله، قطعه سنگی مرمری قرار داده اند که سوره «یس» از قرآن کریم حاشیه آن را زینت داده است. کتیبه های دیگری نیز در این آرامگاه وجود دارد که از آن جمله می توان کتیبه ای با سنگ مرمر و بالای سنگ اصلی است را نام برد که عمو عبدالله را به عنوان مردی پرهیزکار و زاهد معرفی می کند.
منارهای دردشت و بخت آغا
این بنا در حوالی میدان عتیق اصفهان قرار دارد. دو منار دردشت بر فراز سردر بلندی به ارتفاع حدود 15 متر قرار دارد که باقیمانده مدرسه با شکوهی از دوره پادشاهی محمد آل مظفر است. مناره های دردشت متصل به بنایی برج مانند بنام مقبره «سلطان بخت آغا» همسر سلطان محمد آل مظفر می باشد که در سال 769 هجری قمری به قتل رسیده است. سنگ قبر سلطان بخت آغا، سنگ سماق قرمز بسیار نفیسی است که کتیبه آن در سال 753 هجری قمری، 15 سال قبل از به قتل رسیدن سطان بخت آغا به دستور خود وی نوشته شده است. این آرامگاه با گنبدی کاشیکاری، یک بنای تاریخی زیبا و دیدنی است. کتیبه منارهای دردشت که یکی از آنها ریخته و دیگری باقی است به خط بنایی آجری بر زمینه کاشی فیروزه ای است. خطوط سردر مجلل آن نیز به خط بنایی با کاشی فیروزه ای به زمینه آجری است.
مناره ساربان
این مناره، یک بنای سلجوقی است که در فاصله کمی از مناره چهل دختران در شمال منطقه جوباره قرار دارد. ظاهراً در روزگار گذشته در مجاورت مناره، مسجدی هم وجود داشته است، اما در حال حاضر هیچ اثری از آن به جای نمانده است. این بنا از ۷ قسمت کاملاً متمایز تشکیل شده است. بخش اول از یکسری رگچین آجری تشکیل شده، بخش دوم و سوم دارای تزیینات آجرکاری بدیع و استادانه است؛ قسمت چهارم آن تاج اول مناره است که مقرنس های آجری توام با کاشی فیروزه ای دارد، قسمت پنجم آن تزیینات آجری است، قسمت ششم آن تاج دوم مناره است و قسمت هفتم آن تارک مناره است. در قاعده ۲ تاج این مناره دو کتیبه بسیار زیبا از بهترین رنگ فیروزه ای کاشی دیده می شود. این بنای مرتفع در حال حاضر به سمت مغرب متمایل شده است. سال ساخت آن در کتیبه های فعلی موجود نیست اما کارشناسان بنای آن را بین سال های ۶۵۰ تا ۶۸۰ هجری قمری تخمین می زنند.
مناره های دارالضیافه
در محله قدیمی جوباره و در مسیر خیابان ابن سینا، آثار سردر مجللی که بر فراز آن 2 مناره دارالضیافه واقع شده مشاهده می شود. وجه تسمیه مناره ها به دارالضیافه احتمالاً به این علت است که سردر یک میهمانسرا در ورودی شهر بوده و به امیر یا حکمران یا پادشاهی تعلق داشته است. امروزه از این میهمانسرا آثاری به جای نمانده است.
منار مسجد علی(ع)
منار مسجد علی(ع) با فاصله کمی از مسجد جامع عتیق در کنار مسجد علی در مرکز شهر اصفهان قرار دارد و در سال 525 تا 515 هجری قمری بنا شده است. این منار عظیم از بناهای باشکوه دوره سلجوقی در قرن ششم هجری قمری است. ارتفاع این منار حدود 5/51 متر است و 164 پله دارد و منارچه بر فراز منار نیز 75/7 متر ارتفاع دارد. ابتدا این منار نزدیک مسجد سلطان سنجر بوده که به همین نام خوانده می شد و اکنون که مسجد علی(ع) را به جای آن مسجد ساخته اند منار مسجد علی خوانده می شود. منار مسجد علی(ع) دارای پنج کتیبه است که سه کتیبه اول از پایین به بالا به خط کوفی با کاشی فیروزه ای بر زمینه آجری با کلمات و عبارات مذهبی تزیین شده است. کتیبه چهارم به خط بنایی گچی بر زمینه شطرنجی در مربع های بزرگ با شعار مذهبی و زیبایی خاصی آراسته شده است. بر کتیبه پنجم به خط بنایی آجری برجسته بر زمینه گچی که هم سطح با بام مسجد علی است آیه ای از سوره آل عمران حکاکی شده است.
مناره باغ قوشخانه(طوقچی)
این مناره از بناهای قرن هشتم هجری است. آن را به این علت طوقچی می گویند که در مجاورت دروازه قدیم شهر بوده از آن دروازه فقط ۲ شیر سنگی مانده است که فعلاً در دو طرف پل خواجو گذاشته شده اند. به واسطه مجاورت بنا با آرامگاه علی بن سهل، آن را مناره علی بن سهل نیز می نامند. آخرین اسم مشهور این مناره، قوشخانه، به واسطه مجاورتش با باغ قوشخانه است. این باغ از باغ های دوره شاه عباس اول بوده که مراسم اعطای خلعت از طرف پادشاهان صفوی در این باغ برگزار می شده است و ضـمـنـاً بـازهای شکاری صفوی در این باغ نگهداری می شدند. قسمتی از تارک مناره و تزیینات کاشیکاری آن فرو ریخته است. ارتفاع آن ۳۸ متر و پوشش تزییناتی اش به خط بنایی فیروزه ای بر زمینه آجری و به طور مارپیچ تکرار جمله «الله اکبر» است که یکی از مشخصه های بناهای دوره ی ایلخانی است. مسجد سلطان ابوسعید بهادرخان یا مسجد قبا متصل به این مناره و از بناهای قرن هشتمی بوده است که امروزه دیگر وجود ندارد.
مناره چهل دختران
یکی دیگر از مناره های معروف اصفهان که در محله جوباره یا جویباره قرار دارد و در عین حال با هویت ترین مناره شهر محسوب می شود مناره چهل دختران است. تنها مناره کتیبه دار منفرد اصفهان که هم نام واقف و هم سال ساخت آن به صورت مستند به روی آن هنوز باقی است،همین مناره است.
کتیبه آن به خط کوفی اجری است که نام واقف آن ابی الفتح نهوجی است وسال ساخت آن نیز ۵۰۱ ه.ق است.این کتیبه به خط عربی و در ۶ سطر است.بد نیست بدانیم این مناره از دارایی سپهسالار آبی الفتح نهو جی به دلیل نزدیکی به در گاه خدا بنا شده است.
12168/135/10
کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanew
نظر شما