شهيد آيت‌الله شمس‌‏آبادی؛ روحانی وفادار به نهضت امام (ره)

● آيت‌الله سيدابوالحسن آل‏‌رسول معروف به آيت‌الله شمس‌‏آبادي فرزند ابراهيم، در سال 1286 هجري شمسي (1327 هجري قمري) در خانواده‏اي عالم و روحاني در شهر اصفهان ديده به جهان گشود. جد اعلاي او، مرحوم سيدمحمد لاريجاني بود.

ـ تحصيل علوم حوزوی و اساتید
وي پس از فراگيري تحصيلات مقدماتي علوم اسلامي در زادگاه خود نزد اساتيدي نظير مرحوم ابوالقاسم زفره‏اي، سيدعلي نجف‏آبادي، سيدمحمد نجف‏آبادي و احمد حسين‏آبادي در سن 25 سالگي عازم حوزه‏ي نجف اشرف گرديد و از محضر درس خارج استاداني همچون سيدابوالحسن اصفهاني، آقاضياءالدين عراقي، سيدجمال‌الدين گلپايگاني، سيدعبدالهادي شيرازي و سيدمحسن حكيم استفاده بهره‌مند گرديد.
سيدابوالحسن پس از 12 سال اقامت در نجف و اخذ مدارج عالي علمي، راهي اصفهان شد و به تدريس و ارشاد مشغول شد و اقامه‏ي نماز جماعت را نيز بر عهده داشت.

ـ آثار و فعالیت‏های اجتماعی
وي در تأسيس و گسترش مؤسسات خيريه نظير انجمن مددكاري امام زمان (عج) ويژه‏ي ايتام، سازمان ابابصير ويژه‏ي نابينايان (به‏منظور مبارزه با فعاليت‏هاي مسيحيان)، حسينيه‏ي اصفهاني‏ها در مشهد و كربلا و بناي مسجد در روستاهاي دورافتاده نقش به‏سزايي داشت؛ و در هماهنگي با انجمن ضد بهائيت در اصفهان و شهرهاي اطراف فعاليت‏هايي مي‏نمود. آيت‌الله شمس‌‏آبادي زندگي نسبتاً ساده‏اي داشت و در منزلي محقر ساكن بود.
"تقريرات اصولي و فقهي اساتيد"، "رساله‏ي مختصري در اصول دين"، "شرح بر صحيفه‏ي سجاديه"، "اشعاري در مراثي و مناقب اهل بيت (ع)" و "موعظه‏ي ابراهيم" از جمله آثار علمي آيت‌الله شمس‌‏آبادي است.

ـ وفاداری به نهضت امام (ره)؛ بازخوانی پرونده‏های ساواک
آيت‌الله شمس‌‏آبادي از جمله روحانيوني بود كه در سال 1342، وفاداري خود را به نهضت امام خميني (ره) اعلام كرد. در ادامه، خلاصه‏اي از برخي بخش‏هاي پرونده‏ي آيت‌الله شمس‌‏آبادي را در ساواك مي‏خوانيم:
- حمايت از حضرت امام خميني (ره) و آقاي محلاتي و ساير علمايي كه در سال 1342 دستگير شده بودند. انتشار اعلاميه‏اي با امضاي جمعي از علماي اصفهان از جمله آيت‏الله خادمي، سيدابوالحسن شمس‏آبادي، آقايان رجايي، اردكاني، سيدعلي ابطحي، محمدرضا ثفقي و سيدعلي‏اكبر هاشمي.
- عزيمت به تهران در تاريخ 42/4/20 براي اعتراض به حركت رژيم و پيوستن به جمع علماي تهران.
- ساواك اصفهان طي نامه‏اي به مركز در تاريخ 42/5/13 اعلام كرد: «حاج ابوالحسن شمس‏آبادي، پيش‏نماز مسجد سرتيپ چهارسوق و مسجد شيخ‏بهايي است و پس از شيخ‏مهدي نجفي، در اصفهان، بانفوذترين عالم است.»
- نام‏برده به‏همراه عده‏اي از علماي اصفهان (از جمله آقاي خادمي، سيدعلي بهبهاني و)... طي تلگرام‏هايي به مراجع تقليد و ديگر علما، از جمله آيت‏الله خوانساري (تهران) به محكوميت آقاي رباني‏شيرازي، اعتراض و درخواست اقدام از ايشان جهت تجديد نظر در حكم مصادره را مي‏نمايد. (47/4/25)
- مؤسسه‏ي احمديه كه زير نظر آقايان خادمي و شمس‏آبادي اداره مي‏شود، اقدام به اعزام طلاب به اطراف مي‏كند. به مبلغان مذكور اعلام شده كه هيچ‏گونه پولي از مردم نگيرند. قرار است مؤسسه، خرج سفر و حق منبر ايشان را تقبل نمايد. (48/12/19)
- ارسال تلگرامي در سال 1349با امضاي جمعي از اعضاي علماي اصفهان (از جمله آقاي خادمي، شمس‏آبادي، اردكاني و...) درمورد تبعيد آقاي صافي، به آيت‏الله گلپايگاني.
- در جلسه‏اي كه در منزل حاج‏آقا مرتضي ابطحي، با شركت بيست نفر از علما تشكيل شد، آقاي شمس‏آبادي بر ضد فحشا سخنراني و از روحانيون خواست كه آن را در منابر عنوان كنند. (50/1/14)
- آقايان خادمي و شمس‏آبادي، به‏شدت آقاي منتظري را [به‏خاطر دفاع از مطالب كتاب شهيد جاويد و نويسنده‏اش] مورد حمله قرار دادند.
- ساواك در سال 52 در ارتباط با وي چنين مي‏نويسد: «فاقد پيشينه‏ي كيفري (از نظر ضد امنيتي) مي‏باشد و از نظر روحيه و مشئ سياسي، فردي است طرف‏دار آيت‏الله خويي، كه به نمايندگي از وي، شهريه‏ي طلاب را مي‏پردازد. ضمناً باطناً از روحانيون افراطي حمايت [كرده] ولي تاكنون به ظاهر، رعايت بي‏طرفي را كرده است.»
- در سال 1353، گزارش‏هايي از طريق منابع ساواك دريافت مي‏شود كه آيت‌الله شمس‌‏آبادي به عده‏اي از طلاب، كه به خدمت در اداره‏ي اوقاف درآمده و مروج مذهبي نام گرفته‏اند، توسط نزديكان خود، پيغام فرستاده و تعدادي را به منزل خود دعوت نموده تا از خدمت در اوقاف، استعفا كنند و به آنان قول داده است چنانچه از حقوق دولت چشم‏پوشي كنند، حقوق بيشتري به آنان خواهد داد.

ـ فتنه‏ی مهدی هاشمی
مهدي هاشمي ـ که در سال 1366 به‏خاطر جنايات و خيانت‏هايش اعدام شد ـ آيت‏الله شمس‏آبادي را به‏دليل مخالفت‏هاي صريح و مناظراتي كه با اعضاي باند او داشته و هم به‏واسطه‏ي مخالفت شديد با كتاب «شهيد جاويد»، يك روحاني مرتجع و ساكت مي‏خواند و با تحريك مردم و از جمله تيم خود عليه وي، حساسيت‏هايي ايجاد مي‏كرد.
مهدي هاشمي در اين خصوص ابراز داشته است: «در اين‏كه مسئله‏ي روحانيت ارتجاعي و مخصوصاً آقاي شمس‏آبادي در نظر من خيلي حساس‏تر بود و من نيز در جلسات و هيئات مطرح مي‏كردم و حساسيت بچه‏ها را عموماً در آن جهت تحريك مي‏كردم، هيچ بحثي نيست و قبلاً نيز گفتم يكي از انحرافات ديروز من همين بود كه برخي علما را از دولتي‏ها بدتر مي‏دانستم. بنابراين من انكار نمي‏كنم كه از نظر فكري برادران تحت تأثير افكار و القائات من بودند، حتي يادم هست كه موقعي كه اخبار و اطلاعات پراكنده‏ي آقاي شمس‏آبادي را ما مطرح مي‏كرديم و ابراز حساسيت مي‏نموديم، همين برادران و سايرين مي‏گفتند شما بيش از حد روي روحانيون ساكت و مرتجع حساس هستيد و بايد روي عوامل ديگر حساس باشيم. من از نظر فكري و حساسيت روي بعضي علما من‏جمله آقاي شمس‏آبادي داراي انگيزه و حساسيت بودم.»

ـ شهادت در راه مسجد
آيت‌الله شمس‌‏آبادي يك روز پس از بازگشت از سفر حج در سپيده‏دم 18 فروردين‏ماه 1355 هجري شمسي در مسير رفتن به مسجد جهت اقامه‏ي نماز جماعت، توسط گروه مهدي هاشمي ربوده شد و به طرز فجيعي به شهادت رسيد که جسدش را در روستاي درچه ـ در اطراف اصفهان ـ در كنار جاده رها ساختند پس از كشف جسد با تشيع باشكوه مردم اصفهان با جمعيتي متجاوز از چهارصد هزار نفر در قبرستان تاريخي تخت فولاد به خاك سپرده شد.
پس از دفن شهيد آيت‌الله شمس‌‏آبادي برخي از شهداي انقلاب اسلامي در اين مكان دفن شدند و با شروع جنگ تحميلي، اين مكان به‏عنوان محل اصلي دفن شهداي اصفهان در نظر گرفته شد. درواقع هسته‏ي اصلي شكل‏گيري گلستان شهدا در مكان امروزي به‏سبب دفن شهيد بزرگوار آيت‌الله شمس‌‏آبادي بوده است.
آيت‌الله شمس‌‏آبادي نماز را در مسجد جعفر طيار در خيابان آيت‏الله طالقاني اقامه مي‏كردند که پس از شهادت ايشان، اين مسجد به مسجد آيت‌الله شمس‌‏آبادي تغيير نام يافت.
گفتني است؛ مهدي هاشمي برادر داماد حسين‏علي منتظري بود كه بعد‌ها منتظري به‏دليل حمايت از مهدي هاشمي از مقام خود يعني قائم‏مقامي رهبري توسط امام خميني (ره) عزل گرديد.

ـ کتابی درباره‏ی آيت‌الله شمس‌‏آبادی
خاطرنشان مي‏سازد؛ پيرامون شهيد آيت‌الله شمس‌‏آبادي، سال گذشته کتابي با عنوان «شهيد اصفهاني» از سوي انتشارات هماي رحمت در 84 صفحه در قطع رقعي با تيراژ 2 هزار نسخه به چاپ رسيده است.
كتاب «شهيد اصفهاني» به نويسندگي مريم زنده‌دل و با ويراستاري محمدرضا زادهوش در سه فصل به بررسي زندگي‏نامه‏ي اجتماعي شهيد آيت‏الله سيدابوالحسن شمس‏آبادي مي‌پردازد.
در فصل اول اين كتاب بيوگرافي آيت‌الله شمس‌‏آبادي آمده، در فصل دوم آن به روابط اجتماعي و سياسي اين شهيد پرداخته شده و در فصل سوم كتاب «شهيد اصفهاني» نيز شرحي بر چگونگي شهادت و وقايع بعد از شهادت وي آورده شده است.