شعر و دردهای امروز بشر/شعر از تخیلات ولایه های درونی ذهن شاعر نشات می گیرد

به گزارش خبرنگار ایمنا از شهرستان لنجان، کسانی که می توانند شعر بگویند و آنچه در درون دارند به صورت شعر ارائه دهند، حالت های خاصی دارند . با گفتن شعر ناراحتی ها را عنوان کرده و این خود، به آنها تسکین می دهند . البته شعرتأثیرات مختلف دارد. اول این که در عقده گشایی و ارائه مافی الضمیر نقش دارد. و دیگر این که سایرین با استفاده از اشعار پی می برند به این که در گذشته شعر چه نقش مهمی داشته و فرهنگ جامعه را بیان می کند . عــده ای معتقدند که با شعر می توان به آرامش رسید . البته شعر فارسی تأثیر عمیق تری دارد؛ چون موزون تر است . افرادی که ناراحتند ، با شعر گریه می کنــند ، شعر می خوانند ، گریه می کنند و سبک می شوند . و دیگر این که گاهی تأثیر فشارهای روانی وارد شده بر شاعران، آنها را شاعر کرده است چراکه شعر پاسخ درونی وجودمان به سرخوشی وشعف ، رنج وعذاب ، واسرار همه جانبه زندگانی است . شعر یک ترانه ، یک آه وافسوس یا یک فریاد ، واغلب همه آنها باهم است .
در ادامه گفتگویی با مهناز ملکی ریزی فرهنگی، شاعر و نویسنده لنجانی را می‌خوانید.
فلسفه شعر درمانی چیست؟
سخن خود را باشعری در مورد شعر  آغاز می کنم
رنگ عبور لحظه های بیقراری/گاهی سکوت شبنم وگه آبشاری
پیچیده ای بر ساقه ی احساس دل ها/گل داده ای ای آشنا بی شک بهاری
شعر یکی از هنرهای ادبی زیبا ست که همواره مورد توجه مردم وبخصوص اهل ذوق وادب  بوده وهست  در ایران که سخن وسخنوری از جایگاه ویژه ای برخوردار است  همیشه نشانه هایی از شعر درمانی بصورت های مختلف در محافل گوناگون چون مشاعره ، شعر خوانی ، نقد وبررسی شعر و...... شاهدیم .یکی از شیوه های رفع اضطراب وآشفتگی های روان انسان ها به خصوص بیماران سرایش شعر وخوانش آن در جمع است که به آن "شعر درمانی "می گویند .

امروزه شعر درمانی" poetry   therapy" یکی از شاخه های هنر معناگر به شمار می رود که قدمتش به بلندای اولین سروده ها وآهنگ های قبیله های بدوی در کنار آتش است .جالب است بدانید اولین برنامه رسمی شعر درمانی در بخش روانی بیمارستان "کامبرلند"بروکلین در شهر نیویورک توسط جک لیدی وشاعر معاصر الی گریفراجرا شد ودر سال 1969انجمن شعر درمانی آمریکا به طور رسمی تاسیس شد.
دکتر سید مهدی حسینی می گویند: شعر در مانی یک مقوله تخصصی در مسائل درمان است که می توان از دید گاه های مختلف آن را بررسی کرد .افراد وقتی دچار گرفتاری یا ناراحتی می شوند با مشکلاتی روبرو هستند که نمی توانند آن را بیان کنند .کسانی که قدرت بیان مشکلات را ندارند می توانند با استفاده از شعر آن چه در درون دارند را بیرون ریخته وما فی الضمیر خود را ارائه دهند آن ها به کمک شعر عقده گشایی می کنند.
چگونه با شعر می توان به آرامش رسید؟
باشعر می توان به آرامش رسید البته ما ایرانیان وفارسی زبانان با شعر فارسی بیشتر به آرامش خواهیم رسید چون موزون تر است .افراد ناراحت با سرایش شعر، خوانش شعر ویا گوش دادن به یک شعر زیبا گریه می کنند،سبک می شوند ودرنهایت آرامتر می شوند.گاهی تاثیر فشارهای روانی بر انسان او را شاعر می کند .بانو پروین اعتصامی  به خاطر ناراحتی های زمانه به شعر گویی گرایش یافت .ناراحتی های اجتماعی وموقعیت زمان ایشان باعث شد این بانو مسائل را درقالب شعر بیان کنند  .
خانم سیمین بهبهانی می گویند :وقتی می گویم شعر بزرگ ترین وسیله ایجاد عواطف است قطعا باید عواطف موجود در انسان را دگرگون کند وشدت وضعف بخشد .باشعر می توان حتی بسیاری از دردهای روحی را درمان کرد وبی گمان لالایی هم نوعی از شعر است که با لحن موسیقایی خوانده می شود وگویا از آغاز خلقت تا کنون میان زادگان آدم رواج داشته است .
اگر قبول داشته باشیم که شعر هنری است که از تخیلات ولایه های درونی ذهن شاعر نشات می گیرد وبا رویای او ارتباط دارد پس باید بتواند بر بستر این آرامش بخشی ذهن با شخص بیمار یا انساتن عادی وارد گفت وگویی اثر گذار شود .
آیا هدف شاعر به آرامش رساندن خود ومخاطب است ؟
هر شاعری در وهله اول که شعر می سراید نیاز درونی خود را پاسخ می دهد واگر این نیاز بتواند با احساسات دیگران هماهنگ شود می تواند مشابه یعنی آرامش بخش داشته باشد .حس زیبا وتاثیر برانگیزی که یک شعر می تواند بر روان آدمی داشته باشد از یک حس معنوی سر شار می شود که به انسان آرامش می دهد.شعر وهر هنر دیگری این قابلیت را دارد که حس کمال جویی وزیبایی خواهی وکمال انسانی را در ما بر انگیزاندواین حس زیبا ،فضایی مثبت وآرام را در ما ایجاد می کند که حتی می تواند اجنماع ومحیط را تحث تاثیر قرار دهد .شعر وهنرهای زیبا برخاسته از حس درونی انسان هاست .پس نقش در مانگری را نمی توان عینا مشاهده ویا تجویز کرد .این میل در مانگری شعر در درون شاعر وجود دارد به طور گاه مستقیم وگاهی غیر مستقیم اثر خود را بر بر روان خواننده می گذارد .
آیا همه اشعار آرامش بخش اند؟
این یک حقیقت است که ما نباید از تمام اشعار توقع آرامش بخشی داشته باشیم .هر هنری بسته به "ژانر" خودمی تواند بر آرامش یا ناآرامی افراد تاثیر بگذارد .از یک اثر هنری در ژانر وحشت نمی توان انتظار آرامش داشت یا از یک شعر هیجانی یا شعر میهنی ...

ولی انواعی از اشعار هستند که سبب آرامش درون شاعر یا خواننده شعر مخی شوند .روانکاوان می توانند در زمینه های کاری خود از این روش بسیار بهره ببرند.
علی بابا چاهی شاعر نو گرای معاصر در این زمینه می گویند:"من هیچوقت به این مساله فکر نکردم اما چنین می اندیشم که روانکاوان می توانند از شعر هایی که هست استفاده کنند حتی پیش پا افتاده ترین شعر ها هم می توانند برای درمان یاریگر باشند ...
نظر خودتان درباره شعر درمانی چیست وآیا تجربه ای در این زمینه دارید؟
باید بگویم من خود دبیر ادبیات فارسی هستم وشعر می گویم وبی نهایت عاشق ادب وشعرم در هنگام تدریس تاثیر وصف ناشدنی  شعر خوانی ومفاهیم شعری را بر دانش آموزانم حس مس کنم .چه بسا یک بیت شعر یا حتی یک مصرع کوتاه شعری اثری به بلندای یک جلسه نصیحت چند ساعته بر مخاطبم داشته است .
در مدت چند سالی که در خدمت موسسه ادبی فروغ سخن لنجان (زرین شهر) هستم وبا برگزاری کلاس های مختلف ادبی از جمله شعر ،نقدوبررسی  شعر وبداهه گویی و....در کنار ادیبان می آموزیم به بعد درمانی- ادبی شعر وتاثیر این موهبت زیبا بر آرامش درونی ادب آموزان گروه بیشتر توجه داریم وتاثیر شایسته آن را شاهدیم.
هم چنین یکسال واندی است که اینجانب  افتخار مدرّسی انجمن حافظ خوانی بانوان شهر چمگردان که به مدیریت خانم گوهر تاج خدادادی  برپاشده است را دارم در کنار اهداف این انجمن که اعم از آشنایی بانوان با غزلیات وافکار حافظ،تفسیر غزلیات،تقویت خوانش ، گسترش دامنه واژگان است  به هدف اصلی دیگر این انجمن که همانا شعر درمانی وآرامش بخشی  با غزلیات خواجه حافظ شیرازیست توجه ویژه دارم .
بانوان پس از یک هفته گذران مشغولیات زندگی روز آخر هفته را در فضایی آرام با حافظ می خوانند ،می اندیشند وآرامش می گیرند .
که خود حافظ فرموده اند:شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است/آفرین بر نفس دلکش ولطف سخنش
تاثیرسحر سخن حافظ بر بهبود وضعیت روانی ما انسان ها تا چه حد است ؟
این تاثیر را نمی توان نادیده گرفت .مادر بیشتر موارد در تنگناها ومشکلات زندگی از این شاعر بزرگ همت طلبیده ایم،با دیوانش فال گرفته ایم وبه نوعی آرامش را در اشعارش جستجو کرده ایم یا وقتی یکی از غزلیات ایشان را بصورت سرود یا آهنگ از زبان خواننده ای می شنویم وگوش جانمان را با آن نوازش می دهیم به تاثیر کلام این بزرگ ادیب بر آرامش درون خود  پی می بریم .
شعر شحافظ شیرین سخن که آمیخته شده با روح ما ایرانیان به نوعی بهره از قرآن می برد وبه همین خاطر است که آرامشی دارد وصف ناشدنی.

سخن پایانی.
گوته در دفتر خاطراتش این گونه نوشت:می خواهم این دیوان (دیوان حافظ) را به صورت آیینه ی دنیا یا جام جهان نما در آورم ودر آن شرق وغرب را در کنار هم به بینندگان نشان دهم واین یعنی تاثیر هماهنگ یک شعر بر روحیات عامه وکسب آرامش این ناشی از نوع شخصیتی است در ون نگر واندیشه ورز در شرق وغرب که موجب احساس ونزدیکیشان با حافظ وشعرش می باشد.
پس با توجه به اثر درمانی شعر بر انسان ها باید گفت   نگاه شاعر بسیار مهم است ؛نگاهش باید نگاهی به دور از زشتی ،آۀودگی، ناپاکی ومنفی نگری باشد اگر بدانیم که شعر مقدس است وهنری والاست که خداوند در نهاد شاعران به ودیعه گذاشته است پس وظیفه خویش می دانیم که با تاسی از الگوهای برتر ،جامع وپاک سخنان زیبا بگوییم .کلام آرام وتاثیر گذار بسراییم تا مخاطب وخواننده اشعارمان پس از خوانش شعرمان به آرامشی عمیق وتفکریوالا  وهدفمند  دست یابد.
خوش آن شعری که امیدی فزاید/جهان را گلستانی خوش نماید
02116/131/20
کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanews