به گزارش ایمنا، پژوهش یکی از اساسیترین نیازها برای نیل به پیشرفت و توسعة همه جانبة است و قدرت و استقلال هر کشوری بر پژوهش و تولید علم استوار است. بنابر این نوع و سطح فعالیتهای پژوهشی یکی از شاخصهای اصلی توسعه و پیشرفت محسوب میشود. موفقیت در تمام فعالیتهای مربوط به توسعه از جمله صنایع، کشاورزی و خدمات به نحوی به گسترش فعالیتهای پژوهشی بستگی دارد. پژوهش یکی از محورهای مهمی است که ضامن پیشرفت و توسعة پایدار در هر کشور به شمار میآید. اگر پژوهشی صورت نگیرد، دانش بشری افزایش نخواهد یافت و دچار سکون و رکود خواهد شد. بدون انجام پژوهش، امور آموزشی نیز از پویایی و نشاط لازم برخوردار نخواهد بود. اصولا پیشرفت و توسعه، ارتباط مستقیمی با تحقیقات علمی دارد و رشد و توسعة کشورهای پیشرفته در نتیجة سرمایهگذاری در بخش پژوهش است. حجم وسیع پژوهشهای علمی در کشورهای توسعه یافته صنعتی گویای این واقعیت است.
نامگذاری هفته پژوهش در ایران
تحولات زندگی بشر در قرن بیستم نشان از گسترش روز افزون اهمیت علم و تحقیق داشت، به ویژه در نیمه دوم این قرن کشورهای صنعتی و در حال توسعه با آگاهی از نقش پژوهش در خلق فنآوری و شتابدهی برای توسعه، عمده توجه خود را مصروف تقویت و ارتقای بخش تحقیق نموده اند. از این روست که میتوان گفت بین پیشرفت بخش تحقیق و شتاب توسعه فراگیر و پایدار در هر کشور ارتباط مستقیم برقرار است.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به منظور گسترش فرهنگ پژوهش در جامعه، روز 25 آذر از سوی "شورای فرهنگ عمومی کشور" به نام روز پژوهش نامگذاری شد. وزارت علوم تحقیقات و فناوری نیز از سال 1379 چهارمین هفته آذر ماه را به نام هفتة پژوهش نامگذاری کرد و از سال 1384 این نام به "هفته پژوهش و فناوری"تغییر یافت .ارج نهادن به مقام شامخ پژوهشگران و تجلیل از پژوهشگران برتر، شناسایی و طرح مشکلات و چالشهای پیش روی و ارتقاء سطح پژوهش و فناوری در کشور از جمله اهداف این اقدام بود. در این راستا هر سال مراسم هفتة پژوهش با مشارکت بیشتر دستگاههای اجرایی کشور برگزار میشود. تقدیر از مقالات برتر، تقدیر از پژوهشگران نمونه، تقدیر از مدیر تحقیق نمونه، تقدیر از پروژههای برتر و انتشار کارنامه پژوهشی در هر سال از مهمترین برنامههای این هفته است.
پژوهش؛ کاوشی سخت کوشانه برای رسیدن به راه حل
پژوهش، به معنای عام، بررسی یا کاوشی سخت کوشانه و به معنای خاص، تحقیق و تجربهای جامع با هدف کشف واقعیتهای نو و تفسیر درست این واقعیتها، تجدید نظر در نتیجهگیریها، نظریهها و قوانین پذیرفته شده در پرتو واقعیتهای کشف شده و به کارگیری عملی نتیجهگیریها، نظریهها و قوانین جدید است. در معنایی دیگر، پژوهش فرایند رسیدن به راه حلهای قابل اطمینان از طریق گردآوری، تحلیل و تفسیردادهها به گونهای برنامهریزی شده و نظاممند است.
پژوهش دانش نو میآفریند. امکان کشف کاربرد تازه دانش کهن را فراهم میسازد.پژوهش به آموزش بهتر میانجامد، چرا که دانش نو و برنامههای آموزشی، مکمل یکدیگرند.
پژوهش هم چنین میتواند منبع درآمد باشد. پژوهشی که سرمایهای برای انجام آن در نظر گرفته میشود یک منبع مالی است پژوهش موجب حل مسألهها و تضادهای جامعه میشود و به بشر این توانایی را میدهد که بهتر با دنیای پیرامون خود رابطه برقرار کند و به اهدافش دست یابد.
اهمیت پژوهش از دیدگاه مقام معظم رهبری
مقام معظم رهبری بارها در سخنرانی ها و منویات ارزشمند خویش به امر پژوهش و شاخصه های آن پرداخته و لزوم توجه مسئولان و نخبگان را به این امر یاد آور شده اند. ایشان می فرمایند: پیشرفت کشور نیازمند حرکت علمی بسیار قوی است.تولید علم و تحقیقات، حیات آینده کشور است. برای خدمت رسانی بهتر به مردم، کارهای دقیق پژوهشی لازم است.عنصر تحقیق و پژوهش در همه جا به صورت یک اصل در مجموعه کارها باید مورد توجه قرار گیرد.اگر ژرف یابی و پژوهش نباشد؛ نتیجه اش یک جا ایستادن، در جا زدن و با دنیای پیرامون خود به تدریج بیگانه تر شدن است.
ایشان در جایی دیگر خاطر نشان می کنند: تولید علم، فقط انتقال علم نیست؛ نو آوری علمی در درجه اول اهمیت است.این را من از این جهت می گویم که باید یک فرهنگ بشود.این نو اندیشی، فقط مخصوص اساتید نیست؛ مخاطب آن، دانشجویان و کل محیط علمی هم است. برای نو آوری علمی که در فرهنگ معارف اسلامی از آن به اجتهاد تعبیر می شود،2 چیز لازم است: یکی قدرت علمی و دیگری جرأت علمی.البته قدرت علمی چیز مهمی است.هوش وافر، ذخیره علمی لازم و مجاهدت فراوان برای فراگیری، از عواملی است که برای به دست آمدن قدرت علمی، لازم است؛ اما این کافی نیست.ای بسا کسانی که از قدرت علمی هم برخوردارند، اما ذخیره انباشته علمی آنها هیچ جا کاربرد ندارد؛ کاروان علم را جلو نمی برد و یک ملت را از لحاظ علمی به اعتلاء نمی رساند. بنابراین جرأت علمی لازم است.اگر بخواهید از لحاظ علمی پیش بروید، باید جرأت نو آوری داشته باشید.
کاستی ها و ضعف های امر پژوهش در ایران
یک کارشناس ارشد پژوهشگری علوم اجتماعی در این خصوص؛ با بیان این که فرهنگ پژوهش همه ی بعدها و جنبه های گوناگون پژوهش را از خود متاثر می کند، از عدم درونی شدن این فرهنگ در جامعه انتقاد می کند و می گوید: نهادینه نشدن این فرهنگ در میان سطوح مختلف کنشگران مرتبط با پژوهش، یعنی برنامه ریزان و سیاستگذاران، مدیران اجرایی و مردم موجب شده تعریف و انجام دادن طرح های پژوهشی و عملیاتی شدن یافته های علمی با مشکل مواجه شود.
وی ادامه می دهد: انحصار و نبود فضای رقابتی در کشور به عقب ماندن فرهنگ پژوهش دامن زده است و بیتوجهی بسیاری از مدیران به امر پژوهش موجب شده است تا تلاش بسیاری از پژوهشگر نماها برای در اختیار گرفتن پروژه های تحقیقاتیِ نهادها، سازمان ها و استفاده از رانت های پژوهشی با نیت بهره برداری شخصی از امکانات و منابعی که برای پژوهش در اختیار آنان گذاشته می شود، به نتیجه برسد.
این پژوهشگر با بیان این که پژوهش در کشور ما از نبود الگوی مدیریت علمی و پژوهشی مناسب و فراگیر رنج می برد.، عنوان می کند: نیروی انسانی کم تخصص از دیگر نقاط ضعف پژوهش در کشور است؛ چرا که وظیفه تربیت پژوهشگر بر عهده نظام آموزش و پرورش و پس از آن بر عهده نظام آموزش عالی است، این در حالی است که این 2 نهاد در کشور ما بر مبنای آموزش محوری شکل گرفته است و نه پژوهش محوری و برنامه ریزی درسی در مدرسه ها و دانشگاه ها به گونه ای تدوین نشده است که پرسشگری، خلاقیت و نو آوریِ رهپویان علم و دانش را تقویت کند اما در برابر، بیش از همه بر قوه حافظه تاکید می کند.
وی می افزاید: مسئله محور و کاربردی نبودن بیشتر پژوهش ها در کشور ما، از دیگر مسایلی است که ما را از مزایای فراوان تحقیق محروم می کند چرا که یک پژوهشگر باید بر اساس نیازسنجی درست، مسئله واقعی جامعه را شناسایی کند و به منظور یافتن راهکارهای عملی، پژوهشی کاربردی انجام دهد؛ اما بسیاری از موضوع های پژوهشی در کشور ما کاربردی نیستند و نمی توانند راهکاری برای حل مسایل روز جامعه ارایه دهند.
از نظر مهدی زارع، استاد تمام پژوهشگاه بینالمللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله نیز مسئله اصلی پژوهش در ایران آن است که همچنان و تا اطلاع ثانوی پژوهش و کار پژوهشی به عنوان یک موضوع "خوب و مفید" و البته فعالیت پژوهشگران در بهترین حالت به عنوان فعالیتی "افتخار آمیز، مفید و باعث فخر و غرور ملی" تلقی می شود که البته همه این ها خوبند ولی هنوز پژوهش در ایران به عنوان موضوعی زیر بنایی تلقی نمی شود.
وی با بیان این که بررسی های اولیه نشان می دهد که در بسیاری از حوزه های تخصصی پژوهشگران با تجربه و تخصص کافی به تعداد کافی موجود نیست، می گوید: واقعیت آن است که صرف وجود فارغ التحصیل کارشناسی ارشد و دکتری و افزایش تعداد آنها در کشور نشان از بی نیازی کشور از پژوهشگر حرفه ای نیست؛ این که تعداد پژوهشگران به لحاظ آماری و سازمانی به چه تعداد است، یک مسئله است و این که چه تعداد از این افراد در حوزه تخصصی خود واقعا پژوهشگر متخصص و حرفه ای هستند مسئله دیگر است. از نظر وی انتظار معمول از بیشتر کارهای پژوهشی در کشوری مانند کشور ما، نتایجی ملموس، و تجهیزات و ابرازی قابل مشاهده و به سرعت قابل استفاده است.در این صورت کار پژوهشی بنیادی، پایه و همچنین پژوهش های علوم انسانی و کاربردی ولی طولانی مدت معمولا به عنوان کارهایی نامطلوب (که در اولویت تخصیص بودجه قرار نمی گیرند) تلقی می شوند.
سهم پژوهش در بودجه کشور
سهم بودجه تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی یکی از مهم ترین شاخص های تعیین کننده میزان ارتقای کیفی آموزش عالی در کشورهای جهان است.
به گزارش ایمنا؛ بررسی بودجه سال 1395 آموزش عالی و تحقیق و توسعه ایران، نشان از آن دارد، امسال برای اولین بار در تاریخ بودجه نویسی کشور سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی «GDP» به یک درصد رسیده است. اتفاق مهمی که می تواند یکی از مهم ترین گام های وزارت علوم در حوزه آموزش عالی باشد. در واقع سهم بودجه تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی یکی از مهم ترین شاخص های تعیین کننده میزان ارتقای کیفی آموزش عالی در کشورهای جهان از یک طرف و از طرف دیگر معيـار اصلي تقسيم بندي كشورها از نظر پيشرفت، تلقي مي شود.
اهمیت دیگر این اتفاق از آن جایی است که در سال های اخیر به موازات اقدامات مختلفی که در جهت توسعه علم و فناوری انجام شده اهداف مختلفی در حوزه علم، پژوهش، فناوری و نوآوری در اغلب اسناد و برنامه های کلان کشور گنجانده شده و حالا این اهداف با اقدامات وزارت علوم بالفعل شده است.
پیش از این نیز به عنوان مثال؛ دستیابی به جایگاه اول علمی و فناوری منطقه و همچنین افزایش مستمر نسبت هزینه های تحقیق و توسعه (R&D) به تولید ناخالص داخلی (GDP) و رساندن آن به 3 درصد در پایان برنامه پنجم توسعه (1394) به عنوان اصلی ترین اهداف ملی حوزه علم و فناوری مطرح شده بود.
با این حال بررسی های بودجه ای نشان می دهد، بر اساس لایحه تقدیمی بودجه سال 95 سهم بودجه پژوهشی کشور 7 هزار میلیارد تومان افزایش یافته است که نشان از رشد صد در صدی بودجه پژوهشی کشور در مقایسه با سال 1394 را دارد.
لزوم ملموس بودن طرحها و پژوهشهای فناوری در زندگی روزمره
به گفته معاون توسعه مدیریت و منابع معاونت علمی و فناوری رییس جمهور این افزایش بودجه با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری و رییس جمهوری بوده است.
وی تاکید کرده است، سازمان مدیریت و برنامهریزی بودجه علیرغم شرایط بد بودجهای، مبلغ بودجه پژوهشی سال آینده را از 57 هزار میلیارد ریال در سال 94 به 120 هزار میلیارد ریال افزایش داده است که با این افزایش سهم بودجه پژوهشی کشور از 48 صدم درصد به بالای یک درصد افزایش داشته که این موضوع برای نخستین بار اتفاق افتاده و نشانگر این است که تاکید دولت بر توسعه پژوهش و فناوری بوده است.
معاون توسعه مدیریت و منابع معاونت علمی و فناوری رییس جمهوری تصریح کرده است: در سالهای قبل بودجه پژوهش و فناوری کشور به دلیل نبود خروجی کاربردی از این طرحها افزایش نمییافت و انگیزهای برای افزایش بودجه پژوهشی کشور وجود نداشت.
وی با اشاره به این که باید در سال آینده هماهنگیهای لازم را برای تدوین یک برنامه مدون با سازمان مدیریت و برنامهریزی داشته باشیم، اظهار کرده است: طرحها و پژوهشهای فناوری باید به سمت کاربردی شدن پیش بروند و منجر به تولید محصول شوند تا در زندگی روزمره مردم و جامعه ملموس باشد و الویت دولتمردان ما در سالهای آینده باید تولیدات دانشبنیان باشد و با تخصیص بودجه بیشتر به پژوهش و فناوری و محصولات دانشبنیان باید جایگزین نفت خام که در اصل آفت جامعه ما به شمار میرود، شود./02148/131/25
فاطمه زمانی
کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanews
نامگذاری هفته پژوهش در ایران
تحولات زندگی بشر در قرن بیستم نشان از گسترش روز افزون اهمیت علم و تحقیق داشت، به ویژه در نیمه دوم این قرن کشورهای صنعتی و در حال توسعه با آگاهی از نقش پژوهش در خلق فنآوری و شتابدهی برای توسعه، عمده توجه خود را مصروف تقویت و ارتقای بخش تحقیق نموده اند. از این روست که میتوان گفت بین پیشرفت بخش تحقیق و شتاب توسعه فراگیر و پایدار در هر کشور ارتباط مستقیم برقرار است.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به منظور گسترش فرهنگ پژوهش در جامعه، روز 25 آذر از سوی "شورای فرهنگ عمومی کشور" به نام روز پژوهش نامگذاری شد. وزارت علوم تحقیقات و فناوری نیز از سال 1379 چهارمین هفته آذر ماه را به نام هفتة پژوهش نامگذاری کرد و از سال 1384 این نام به "هفته پژوهش و فناوری"تغییر یافت .ارج نهادن به مقام شامخ پژوهشگران و تجلیل از پژوهشگران برتر، شناسایی و طرح مشکلات و چالشهای پیش روی و ارتقاء سطح پژوهش و فناوری در کشور از جمله اهداف این اقدام بود. در این راستا هر سال مراسم هفتة پژوهش با مشارکت بیشتر دستگاههای اجرایی کشور برگزار میشود. تقدیر از مقالات برتر، تقدیر از پژوهشگران نمونه، تقدیر از مدیر تحقیق نمونه، تقدیر از پروژههای برتر و انتشار کارنامه پژوهشی در هر سال از مهمترین برنامههای این هفته است.
پژوهش؛ کاوشی سخت کوشانه برای رسیدن به راه حل
پژوهش، به معنای عام، بررسی یا کاوشی سخت کوشانه و به معنای خاص، تحقیق و تجربهای جامع با هدف کشف واقعیتهای نو و تفسیر درست این واقعیتها، تجدید نظر در نتیجهگیریها، نظریهها و قوانین پذیرفته شده در پرتو واقعیتهای کشف شده و به کارگیری عملی نتیجهگیریها، نظریهها و قوانین جدید است. در معنایی دیگر، پژوهش فرایند رسیدن به راه حلهای قابل اطمینان از طریق گردآوری، تحلیل و تفسیردادهها به گونهای برنامهریزی شده و نظاممند است.
پژوهش دانش نو میآفریند. امکان کشف کاربرد تازه دانش کهن را فراهم میسازد.پژوهش به آموزش بهتر میانجامد، چرا که دانش نو و برنامههای آموزشی، مکمل یکدیگرند.
پژوهش هم چنین میتواند منبع درآمد باشد. پژوهشی که سرمایهای برای انجام آن در نظر گرفته میشود یک منبع مالی است پژوهش موجب حل مسألهها و تضادهای جامعه میشود و به بشر این توانایی را میدهد که بهتر با دنیای پیرامون خود رابطه برقرار کند و به اهدافش دست یابد.
اهمیت پژوهش از دیدگاه مقام معظم رهبری
مقام معظم رهبری بارها در سخنرانی ها و منویات ارزشمند خویش به امر پژوهش و شاخصه های آن پرداخته و لزوم توجه مسئولان و نخبگان را به این امر یاد آور شده اند. ایشان می فرمایند: پیشرفت کشور نیازمند حرکت علمی بسیار قوی است.تولید علم و تحقیقات، حیات آینده کشور است. برای خدمت رسانی بهتر به مردم، کارهای دقیق پژوهشی لازم است.عنصر تحقیق و پژوهش در همه جا به صورت یک اصل در مجموعه کارها باید مورد توجه قرار گیرد.اگر ژرف یابی و پژوهش نباشد؛ نتیجه اش یک جا ایستادن، در جا زدن و با دنیای پیرامون خود به تدریج بیگانه تر شدن است.
ایشان در جایی دیگر خاطر نشان می کنند: تولید علم، فقط انتقال علم نیست؛ نو آوری علمی در درجه اول اهمیت است.این را من از این جهت می گویم که باید یک فرهنگ بشود.این نو اندیشی، فقط مخصوص اساتید نیست؛ مخاطب آن، دانشجویان و کل محیط علمی هم است. برای نو آوری علمی که در فرهنگ معارف اسلامی از آن به اجتهاد تعبیر می شود،2 چیز لازم است: یکی قدرت علمی و دیگری جرأت علمی.البته قدرت علمی چیز مهمی است.هوش وافر، ذخیره علمی لازم و مجاهدت فراوان برای فراگیری، از عواملی است که برای به دست آمدن قدرت علمی، لازم است؛ اما این کافی نیست.ای بسا کسانی که از قدرت علمی هم برخوردارند، اما ذخیره انباشته علمی آنها هیچ جا کاربرد ندارد؛ کاروان علم را جلو نمی برد و یک ملت را از لحاظ علمی به اعتلاء نمی رساند. بنابراین جرأت علمی لازم است.اگر بخواهید از لحاظ علمی پیش بروید، باید جرأت نو آوری داشته باشید.
کاستی ها و ضعف های امر پژوهش در ایران
یک کارشناس ارشد پژوهشگری علوم اجتماعی در این خصوص؛ با بیان این که فرهنگ پژوهش همه ی بعدها و جنبه های گوناگون پژوهش را از خود متاثر می کند، از عدم درونی شدن این فرهنگ در جامعه انتقاد می کند و می گوید: نهادینه نشدن این فرهنگ در میان سطوح مختلف کنشگران مرتبط با پژوهش، یعنی برنامه ریزان و سیاستگذاران، مدیران اجرایی و مردم موجب شده تعریف و انجام دادن طرح های پژوهشی و عملیاتی شدن یافته های علمی با مشکل مواجه شود.
وی ادامه می دهد: انحصار و نبود فضای رقابتی در کشور به عقب ماندن فرهنگ پژوهش دامن زده است و بیتوجهی بسیاری از مدیران به امر پژوهش موجب شده است تا تلاش بسیاری از پژوهشگر نماها برای در اختیار گرفتن پروژه های تحقیقاتیِ نهادها، سازمان ها و استفاده از رانت های پژوهشی با نیت بهره برداری شخصی از امکانات و منابعی که برای پژوهش در اختیار آنان گذاشته می شود، به نتیجه برسد.
این پژوهشگر با بیان این که پژوهش در کشور ما از نبود الگوی مدیریت علمی و پژوهشی مناسب و فراگیر رنج می برد.، عنوان می کند: نیروی انسانی کم تخصص از دیگر نقاط ضعف پژوهش در کشور است؛ چرا که وظیفه تربیت پژوهشگر بر عهده نظام آموزش و پرورش و پس از آن بر عهده نظام آموزش عالی است، این در حالی است که این 2 نهاد در کشور ما بر مبنای آموزش محوری شکل گرفته است و نه پژوهش محوری و برنامه ریزی درسی در مدرسه ها و دانشگاه ها به گونه ای تدوین نشده است که پرسشگری، خلاقیت و نو آوریِ رهپویان علم و دانش را تقویت کند اما در برابر، بیش از همه بر قوه حافظه تاکید می کند.
وی می افزاید: مسئله محور و کاربردی نبودن بیشتر پژوهش ها در کشور ما، از دیگر مسایلی است که ما را از مزایای فراوان تحقیق محروم می کند چرا که یک پژوهشگر باید بر اساس نیازسنجی درست، مسئله واقعی جامعه را شناسایی کند و به منظور یافتن راهکارهای عملی، پژوهشی کاربردی انجام دهد؛ اما بسیاری از موضوع های پژوهشی در کشور ما کاربردی نیستند و نمی توانند راهکاری برای حل مسایل روز جامعه ارایه دهند.
از نظر مهدی زارع، استاد تمام پژوهشگاه بینالمللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله نیز مسئله اصلی پژوهش در ایران آن است که همچنان و تا اطلاع ثانوی پژوهش و کار پژوهشی به عنوان یک موضوع "خوب و مفید" و البته فعالیت پژوهشگران در بهترین حالت به عنوان فعالیتی "افتخار آمیز، مفید و باعث فخر و غرور ملی" تلقی می شود که البته همه این ها خوبند ولی هنوز پژوهش در ایران به عنوان موضوعی زیر بنایی تلقی نمی شود.
وی با بیان این که بررسی های اولیه نشان می دهد که در بسیاری از حوزه های تخصصی پژوهشگران با تجربه و تخصص کافی به تعداد کافی موجود نیست، می گوید: واقعیت آن است که صرف وجود فارغ التحصیل کارشناسی ارشد و دکتری و افزایش تعداد آنها در کشور نشان از بی نیازی کشور از پژوهشگر حرفه ای نیست؛ این که تعداد پژوهشگران به لحاظ آماری و سازمانی به چه تعداد است، یک مسئله است و این که چه تعداد از این افراد در حوزه تخصصی خود واقعا پژوهشگر متخصص و حرفه ای هستند مسئله دیگر است. از نظر وی انتظار معمول از بیشتر کارهای پژوهشی در کشوری مانند کشور ما، نتایجی ملموس، و تجهیزات و ابرازی قابل مشاهده و به سرعت قابل استفاده است.در این صورت کار پژوهشی بنیادی، پایه و همچنین پژوهش های علوم انسانی و کاربردی ولی طولانی مدت معمولا به عنوان کارهایی نامطلوب (که در اولویت تخصیص بودجه قرار نمی گیرند) تلقی می شوند.
سهم پژوهش در بودجه کشور
سهم بودجه تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی یکی از مهم ترین شاخص های تعیین کننده میزان ارتقای کیفی آموزش عالی در کشورهای جهان است.
به گزارش ایمنا؛ بررسی بودجه سال 1395 آموزش عالی و تحقیق و توسعه ایران، نشان از آن دارد، امسال برای اولین بار در تاریخ بودجه نویسی کشور سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی «GDP» به یک درصد رسیده است. اتفاق مهمی که می تواند یکی از مهم ترین گام های وزارت علوم در حوزه آموزش عالی باشد. در واقع سهم بودجه تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی یکی از مهم ترین شاخص های تعیین کننده میزان ارتقای کیفی آموزش عالی در کشورهای جهان از یک طرف و از طرف دیگر معيـار اصلي تقسيم بندي كشورها از نظر پيشرفت، تلقي مي شود.
اهمیت دیگر این اتفاق از آن جایی است که در سال های اخیر به موازات اقدامات مختلفی که در جهت توسعه علم و فناوری انجام شده اهداف مختلفی در حوزه علم، پژوهش، فناوری و نوآوری در اغلب اسناد و برنامه های کلان کشور گنجانده شده و حالا این اهداف با اقدامات وزارت علوم بالفعل شده است.
پیش از این نیز به عنوان مثال؛ دستیابی به جایگاه اول علمی و فناوری منطقه و همچنین افزایش مستمر نسبت هزینه های تحقیق و توسعه (R&D) به تولید ناخالص داخلی (GDP) و رساندن آن به 3 درصد در پایان برنامه پنجم توسعه (1394) به عنوان اصلی ترین اهداف ملی حوزه علم و فناوری مطرح شده بود.
با این حال بررسی های بودجه ای نشان می دهد، بر اساس لایحه تقدیمی بودجه سال 95 سهم بودجه پژوهشی کشور 7 هزار میلیارد تومان افزایش یافته است که نشان از رشد صد در صدی بودجه پژوهشی کشور در مقایسه با سال 1394 را دارد.
لزوم ملموس بودن طرحها و پژوهشهای فناوری در زندگی روزمره
به گفته معاون توسعه مدیریت و منابع معاونت علمی و فناوری رییس جمهور این افزایش بودجه با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری و رییس جمهوری بوده است.
وی تاکید کرده است، سازمان مدیریت و برنامهریزی بودجه علیرغم شرایط بد بودجهای، مبلغ بودجه پژوهشی سال آینده را از 57 هزار میلیارد ریال در سال 94 به 120 هزار میلیارد ریال افزایش داده است که با این افزایش سهم بودجه پژوهشی کشور از 48 صدم درصد به بالای یک درصد افزایش داشته که این موضوع برای نخستین بار اتفاق افتاده و نشانگر این است که تاکید دولت بر توسعه پژوهش و فناوری بوده است.
معاون توسعه مدیریت و منابع معاونت علمی و فناوری رییس جمهوری تصریح کرده است: در سالهای قبل بودجه پژوهش و فناوری کشور به دلیل نبود خروجی کاربردی از این طرحها افزایش نمییافت و انگیزهای برای افزایش بودجه پژوهشی کشور وجود نداشت.
وی با اشاره به این که باید در سال آینده هماهنگیهای لازم را برای تدوین یک برنامه مدون با سازمان مدیریت و برنامهریزی داشته باشیم، اظهار کرده است: طرحها و پژوهشهای فناوری باید به سمت کاربردی شدن پیش بروند و منجر به تولید محصول شوند تا در زندگی روزمره مردم و جامعه ملموس باشد و الویت دولتمردان ما در سالهای آینده باید تولیدات دانشبنیان باشد و با تخصیص بودجه بیشتر به پژوهش و فناوری و محصولات دانشبنیان باید جایگزین نفت خام که در اصل آفت جامعه ما به شمار میرود، شود./02148/131/25
فاطمه زمانی
کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanews
نظر شما