سید الکریم، مشتاق حضور در حکومت جهانی امام عصر

به گزارش خبرگزاری ایمنا، حضور امامزادگان مجربی در ایران خود افتخاری است که نصیب می گردد و باید وجود آنها را در مملکتمان قدر نهیم. یکی از این افتخارات قرارگیری مزار و قبر حضرت عبدالعظیم حسنی در شهر ری می باشد که به مناسبت سالروز شهادت این مرد بزرگ سعی در شناخت هر چه بهتر آن و معرفی مقام و شخصیت والایش داریم.
تنفس در هوای 5 امام معصوم(ع)
حضرت عبدالعظیم حسنی با چهار واسطه نسبشان به امام حسن مجتبی علیه السلام می رسد و جد اعلای ایشان "زید بن حسن علیه السلام" است؛ جایگاه معنوی حضرت عبدالعظیم حسنی از همین شجره نامه مشخص است، به گونه ای که از جهت عبادی و علمی در خانواده ای عالم پرور متولد شدند.
این فرزند حضرت پیامبر صلّی الله علیه و آله وسلّم، از آنجا که از نوادگان حضرت امام حسن مجتبی علیه السّلام است به حسنی شهرت یافته است.
حضرت عبدالعظیم الحسنی علیه السّلام از دانشمندان شیعه و از راویان حدیث ائمّه معصومین علیهم السّلام و از چهره های بارز و محبوب و مورد اعتماد، نزد اهل بیت عصمت علیهم السّلام و پیروان آنان بود و در مسایل دین، آگاه و به معارف مذهبی و احکام قرآن، شناخت و معرفتی وافر داشت.
در تاریخ تولد و وفات حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام اختلاف وجود دارد اما به نقلی ایشان چهارم ربیع الآخر سال ۱۷۳ هجری قمری مطابق ۲۵ تیرماه ۱۵۸ شمسی(یزدگردی) متولد شدند و ۱۳ مهرماه ۲۳۵ یزدگردی از دنیا رفتند. حضرت عبدالعظیم حسنی زمان ۵ امام معصوم علیهم السلام، از زمان امام کاظم (ع) تا امام حسن عسکری (ع) را درک کردند. اما همراهی او با این ائمه اینگونه نبوده که از تمام این ۵ ائمه روایت شنیده باشند بلکه مشخصا از امام جواد و امام هادی علیهم السلام روایت نقل کردند.
خود اسم "عبدالعظیم" بسیار مورد توجه است؛ معمولا این اسم گذاری و کنیه ایشان که "ابوالقاسم" است دلالت بر عظمت آن فرد دارد. شاید این خاندان، خاندان علمی و معنوی بودند که چنین اسامی داشتند، اما کنیه "ابوالقاسم" برای هیچ یک از پیامبران گذشته نیست و از حضرت محمد (ص) شروع شد و معمولا این کنیه را برای یک فرد بزرگ می گذاشتند و اینگونه نبوده که حضرت عبدالعظیم را به واسطه فرزند، " ابوالقاسم" بخوانند، چراکه نام فرزند ایشان "محمد" بوده است. در واقع این کنیه ها حالت لقب عام دارد و جهت احترام و عظمت علمی این کنیه را بر او نهادند.
در روایتی از امام هادی علیه السلام داریم: فردی در سامرا به نزد امام هادی علیه السلام می رود و یکسری مسائل حرام و حلال می پرسد و امام پس از پاسخگویی می فرماید: "هر موقع مشکلی از مسائل دینی در منطقه تو برایت پیش آمد از عبدالعظیم حسنی بپرس و سلام من را هم به او برسان". این روایت نشان می دهد که ایشان حالت جانشین برای ائمه داشته است.
درباره اینکه چگونه حضرت عبدالعظیم به ری آمدند، گزارش مشخصی نداریم اما با توجه به اینکه در زمان امام هادی علیه السلام و دوران حاکمیت متوکل عباسی می زیستند؛ باید بگوییم که در آن دوره ماندن اهل بیت و دوستداران ایشان در منطقه حجاز و عراق بسیار سخت بود و به همین دلیل حضرت عبدالعظیم در سال های پایانی عمر خویش به ری سفر کرد، اما اینکه واقعا برای ادامه فعالیتشان چگونه به ری آمده مشخص نیست، ولی برخی می گویند که او به اشاره امام هادی علیه السلام زندگی مخفی خود را شروع کرد و با لباس پیک و مسافری ناشناس منطقه حجاز را ترک و در منطقه ری در خانه یکی از پیروان اهل بیت ساکن شد.
زیارت مزار عبدالعظیم حسنی به مثابه زیارت امام حسین علیه السلام است
شیخ صدوق در کتاب "ثواب الاعمال" روایتی به نقل از امام هادی علیه السلام در مورد حضرت عبدالعظیم حسنی بیان می کند؛ که یکی از مردم ری خدمت امام هادی علیه السلام می رسد و ایشان سؤال می فرماید کجا بودید؟ و این فرد می گوید زیارت امام حسین در کربلا و امام هادی می فرماید: اگر قبر عبدالعظیم را که در شهر خودتان بود زیارت می کردی مانند این است که امام حسین علیه السلام را زیارت کرده باشی.
در تشبیه زیارت مزار عبدالعظیم به زیارت امام حسین علیه السلام این نکته وجود دارد که در روایات مان برای هیچ امامی به اندازه امام حسین علیه السلام عظمت ثواب زیارت نداریم. شاید این تأکید امام هادی علیه السلام مربوط به یک مقطع بوده است؛ در آن زمان زیارت امام حسین علیه السلام خیلی خطرناک بود و با زائران به شدت برخورد می شد و شدت مجازات تابه حدی بود که حتی دست آنان را قطع می کردند و شاید امام هادی می خواهد بفرماید که کسی که این عشق را به امام حسین علیه السلام دارد که جانفشانی کند همین که به زیارت عبدالعظیم برود همان ثواب را دارد.
دلیل دوم می تواند جنبه معرفی حضرت عبدالعظیم علیه السلام باشد؛ یعنی امام هادی علیه السلام برای اینکه مزار حضرت عبدالعظیم زیارتگاه مردم قرار گیرد، این تأکید را داشتند و نکته بعدی این است که در آن زمان سادات حسنی خیلی وقت ها با اهل بیت علیه السلام هماهنگ نبودند و کارهایی را بعضا انجام می دادند که مورد تأیید اهل بیت نبود، اما حضرت عبدالعظیم به جهت ولایت پذیری کاملا مطیع ائمه بودند و این ثواب شاید به دلیل ولایت پذیری ایشان است.
 البته در جاهای دیگر روایت دیگری از ثواب زیارت مزار عبدالعظیم حسنی علیه السلام داریم. در روایتی آمده است که هرکس قبر عبدالعظیم را زیارت کند داخل بهشت می شود و یا روایتی از امام هادی علیه السلام نیز هست که می فرماید: "هرکس نمی تواند مرا زیارت کند برادرم عبدالعظیم حسنی را در ری زیارت کند". شاید دلیل این ثواب عظیم به دلیل حس دینداری و ولایت پذیری ایشان باشد.
حضرت عبدالعظیم حسنی را سیدالکریم می نامیدند
لقب سیدالکریم را دقیقا مشخص نیست از چه موقعی برای ایشان تعیین کرده اند، چرا که سیدالشریف، ابوالقاسم، عبدالعظیم درمتون مختلف دیده شده است، واژه "کریم" را نمی توان به فارسی ترجمه کرد؛ "کریم" یعنی کسی که تمام خوبیها را دارد. احتمالا جلالت شأن و عظمت حضرت عبدالعظیم علیه السلام چنین بوده که به "کریم" معروف شدند.
کتب منسوب شده به ایشان
دو کتاب به حضرت عبدالعظیم حسنی منسوب شده، یکی "خطب امیرالمؤمنین" که از همان خطبه ها در نهج البلاغه نیز آمده است و یکی از منابعی که سیدرضی برای تدوین "نهج البلاغه" بهره برد از همین" خطب امیرالمؤمنین" عبدالعظیم حسنی است و کتاب "یوم و لیله" نیز از ایشان به جا مانده است؛ کتابهای "یوم و لیله" که از راویان مختلف وجود دارد در واقع کتابهای مسئله محور بوده و احکام شرعی شب و روز را می نوشتند، چیزی شبیه توضیح المسائل که ادعیه هم دارد، البته این کتاب در دست ما نیست اما کتاب خطب امیرالمؤمنین را می توان در روایات مختلف دید.
حضرت عبدالعظیم اعتقادات خود را بر امام جواد و امام هادی علیه السلام عرضه داشت
این یک سنت بسیار خوبی است که انسان دین خود را بر کارشناس دینی ارائه کند. امروز بسیاری از ما برخی مسائل را جزو دین می دانیم که اصلا جزو دین نیست و برخی مسائل را نیز باید به عنوان دین دریافت کنیم و چه خوب است انسان هر از گاهی که ورودی ذهنش بیشتر می شود و احتمال دارد برخی از آنها درست و برخی نادرست باشد به یک کارشناس خبره دینی آنها را عرضه کند.
در آثار علمای شیعه نیز، تعریف ها و ستایش های عظیمی درباره این شخصیت والامقام به چشم می خورد، آنان از او به عنوان عابد، زاهد، پرهیزکار، ثقه، دارای اعتقاد نیک و صفای باطن و به عنوان محدّثی عالیمقام و بزرگ یاد کرده اند؛ در روایات متعدّدی نیز برای زیارت حضرت عبدالعظیم علیه السّلام ، ثوابی همچون ثواب زیارت حضرت سیّد الشّهداء، امام حسین علیه السّلام بیان شده است.
حضرت عبدالعظیم از همسرش به نام خدیجه بنت قاسم بن حسن بن زید که دختر عموی خویش بود، پسری به نام محمد داشت که وی نیز همانند پدر بزرگوارش فردی زاهد و شریف بود و دختری به نام ام‌سلمه داشت که همسر محمد بن ابراهیم بن ابراهیم بن حسن شد و به طور قطع زندگانی وی مصادف بود با ایام زندگانی دو امام معصوم یعنی امام جواد و امام هادی(ع) و از طرف آن بزرگواران شدیداً مورد احترام، محل اعتماد و اطمینان بوده است، وی نیز در تعظیم و اکرام آن حضرات اهتمام فراوان داشت. او دین خود را به محضر امام هادی(ع) عرضه داشت که حضرت فرمودند: به خدا قسم این همان دینی است که خداوند نسبت به بندگانش به آن رضایت داده است
حدیث انتظار فرج عبدالعظیم حسنی
حدیث معروف برترین اعمال شیعیان در عصر غیبت، توسط حضرت عبدالعظیم حسنی از امام معصوم، نقل‌شده است.
عبدالعظیم حسنی نقل می‌کند: خدمت امام جواد علیه‌السلام رسیدم و قصد داشتم که از ایشان درباره «قائم» بپرسم که آیا او مهدی است یا دیگری؟ قبل از اینکه موضوع سؤال را مطرح کنم، ایشان خود آغاز به سخن نمود و فرمود:
«أفضل أعمال شیعتنا انتظار الفرج.» (كمال الدين: ص 377 ح 1 )
بهترین اعمال شیعیان ما، انتظار فرج است.
همچنین ایشان، حدیث ثواب انتظار در عصر غیبت امام عصر را که معادل و مساوی درک حضور حکومت جهانی امام عصر، می‌باشد را نیز نقل فرمودند. عبدالعظیم حسنی، به سند خود از امام باقر علیه‌السلام چنین نقل می‌کند:
«ما ضر من مات منتظرا لأمرنا ألا یموت فی وسط فسطاط المهدی وعسکره » (الكافى: ج 1 ص 372 ح 6 )
کسی از شما که منتظر باشد و قبل از آغاز حکومت جهانی امام عصر، بمیرد؛ ضرر نکرده چون گویی در وسط چادر حضرت و در میان لشکر امام عصر بوده است. 
سید الکریم، مشتاق حضور در حکومت جهانی امام عصر
سید الکریم عبدالعظیم حسنی، به‌عنوان نزدیک‌ترین فرد به انسان کامل، همیشه در آرزوی درک حکومت جهانی قائم آل محمد، بودند. ازاین‌رو، همیشه آرزو داشتند که امامان هم‌عصر خویش، به‌عنوان قائم آل محمد، باشند.
حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام: به امام جواد گفتم: من امیدوارم که آن «قائم از اهل‌بیت محمد علیهم‌السلام» كه زمین را پر از عدل و داد می‌کند پس‌ از آنکه از جور و ستم پرشده، شما باشید. فرمود: «ای ابوالقاسم! ما اهل‌بیت، همه قائم به امر خداوندیم و راهنمای دین او هستیم؛ ليكن آن قائم که خداوند به‌وسیله او جهان را از کفر و انکار حق، پاک می‌کند و جهان را از عدل و داد پر می‌نماید، کسی است که ولادت او از انظار، مخفی می‌ماند و شخص او از مردم پنهان می‌شود و بردن نام او بر مردم حرام می‌گردد. او با پیغمبر هم نام و هم کنیه است و او همان شخصی است که زمین برای او درهم‌پیچیده می‌گردد و هر دشواری ای برایش آسان می‌شود. یارانش که به تعداد اصحاب بدر، یعنی 313 نفرند، از اطراف‌ و اکناف دنیا پیرامونش جمع می‌شوند، و آیه شریف: در هرجایی که باشید، خداوند، همه شمارا جمع می‌کند و پروردگار به همه‌چیز، تواناست، ناظر به این معناست. هرگاه این عده که از اهل اخلاص‌اند، اجتماع کنند، خداوند، امر او را ظاهر خواهد نمود و هنگامی که لشکریانش- که ده هزار نفرند، به هم پیوندند، به‌ فرمان و اذن پروردگار، ظهور خواهد نمود و پیوسته دشمنان خداوند را خواهد کشت تا اینکه خداوند راضی گردد».(كمال الدين: ص 377 ح 2)
 رحلت یا شهادت؟
در مورد تاریخ وفات حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) برخی منابع ذکر کرده‌اند که وی به دست عمّال سلطان عباسی به شهادت رسیده است، به طور دقیق مشخص نیست، ولی چون از اخبار به دست می‌آید که وی در زمان المعتز بالله عباسی (متوفی 255 هجری) هجرت کرده و حضرت امام هادی(ع) در سال 254 هجری به شهادت رسیده‌اند و توقف آن بزرگوار در ری زیاد طولانی نبوده است، لذا می‌توان نتیجه گرفت که وفات حضرت عبدالعظیم(ع) در حدود سال‌های 254 و 255 هجری واقع شده باشد. معروف و مشهور بين علما نیز اين است كه آن حضرت، در ري بيمار شد و در اثر بيماري رحلت كرد./