​تو قلب فسرده زميني

به گزارش باشگاه خبرنگاران شهر، از سال 1384 سيزدهم تيرماه به عنوان روز ملي دماوند نام گذاري شده است. اين نامگذاري از سوي كوهنوردان و دوست داران محيط زيست انجام شده است.

دماوند زيبا بلندترين كوه ايران و بلندترين قله آتشفشاني آسيا است.اين كوه در 30 تيرماه 1387 به عنوان نخستين اثر طبيعي ايران در فهرست آثار ملي ايران ثبت شد. و از سال 1381 به عنوان اثر طبيعي ملي در شمار مناطق چهارگانه ارزشمند حفاظت محيط زيستي قرار گرفته است. در فرهنگ معین وجه تسميه آن اينگونه آمده‌ است: " دم (دمه، بخار) + اوند = دماوند. دارای دمه و دود و بخار (آتشفشان) ". آن را دنباوند هم گفته اند.

اين ديو سپيد در اساطير ما نيز جايگاه ويژه اي دارد. آرش، كماندار لشكر منوچهر شاه داوطلب مي شود تا در جنگي كه بين ايران و توران اتفاق افتاده بود، مرز ايران را معلوم كند.اسفندارمذ از قبل، تير و كماني به پهلوان داده و به او گفته بود كه اين تير خيلي دور مي رود ولي هر كس از آن استفاده كند، مي ميرد.پهلوان، دل در گروه ميهن دارد و باكي از نثار جان ندارد.بر فراز البرز، قله دماوند مي رود و تير را در كمان مي گذارد و پرتاب مي كند.تیر از صبح تا غروب حرکت کرده و در کنار رود جیحون یا آمودریا بر درخت گردویی فرود می‌آید. و آنجا مرز ایران و توران می‌شود. پس از این تیراندازی آرش از خستگی می‌میرد. آرش هستی‌اش را بر پای تیر می‌ریزد.پیکرش پاره پاره شده و در خاک ایران پخش می‌شود و جانش در تیر دمیده می‌شود. بسیاری آرش را از نمونه‌های بی‌همتا در اسطوره‌های جهان دانسته‌اند؛ وی نماد جانفشانی در راه میهن است.







 
و ديگر اينكه: لشكر فريدون، ضحاك آن ماردوش ديو خو كه جاي بوسه هاي شيطان را هميشه با خود حمل مي كند، در اين كوه به بند كشيده است. اين كوه نماد آزادي ايرانيان از جور و ستم اژدهافش انسان نما است.
 

برآن گونه ضحاک را بسته سخت		سوی شیرخوان برد بیدار بخت
همی راند او را به کوه اندرون		همی خواست کارد سرش را نگون
بیامد هم آنگه خجسته سروش		به خوبی یکی راز گفتش به گوش
که این بسته را تا دماوند کوه		بِبَر همچنان تازیان بی‌گروه

 



امروزه دماوند، آتشفشان خفته اي است كه تصاعد بخارهاي گوگردي از آن مشاهده مي شود.اما اصلا از آن بيم بيدار شدن نمي رود.آخرين بار كه دماوند غريد و گدازه بيرون داد مربوط به 38 هزار و 500 سال پيش است.
 
اين كوه هنوز هم كانون توجه است.ثبت ملي شده است و عاشقان طبيبعت را گرد هم مي آورد. قله دماوند که اکنون در ردیف ثبت میراث جهانی قرار گرفته یکی از زیباترین قله‌های مخروطی جهان است و انجمن دوستداران دماوند کوه سالها در تلاش است تا این قله زیبا را از گزند حوادث دور نگه دارد.
 
تصوير زيباي آن بر روي اسكناس 10 هزار ريالي نقش بسته است.






اين كوه، هفت جان پناه در مسير اصلي صعود و هفت يخچال طبيعي دارد.آبشار يخي زيباي هفت متري نيز كوهنوردان را در مسيرصعود به خود جلب مي كند.پوشش گياهي و جانوري خاصي نيز دارد.
البته "كوه خواران" نيز او را بسيار دوست مي دارند.تازگي ها معادن بي رويه و بي حساب و كتابي در دل اين زيباي خفته پيدا شده است.
 
مراسم اين روز ملي با حضور تعداد زيادي از هموطنان از سراسر كشور در شهر "رينه" استان مازندران برگزار مي شود. زيرا اين شهر زيبا در پاي اين كوه گسترده شده و نزديك ترين شهر به اين قله است. اين جشن همواره با برگزاری نمایشگاه صنایع‌دستی، غذاهای بومی محلی شمال کشور و تجهیزات و ادوات کشاورزی همراه بوده است. هدف از برگزاری این جشن را پاسداشت دماوند کوه به عنوان نماد ملی و نماد طبیعت است.حضور مسئولين و كساني كه دغدغه محيط زيست را دارند نيز در آن مشهود است.








 
اين روز نيز مصادف است با جشن تيرگان.یکی از جشن هاي ايراني، در روز تیر از ماه تیر برابر با دهم تير. جشن تیرگان در تیر روز از تیرماه برابر با ۱۳ تیر در گاهشماری ایرانی برگزار می‌شود. این جشن در گرامی داشت تیشتر (ستارهٔ باران آور در فرهنگ ایرانی) است و بنا به سنت در روز تیر (روز سیزدهم) از ماه تیر انجام می‌پذیرد. در تواریخ سنتی تیرگان روز کمان کشیدن آرش کمانگیر و پرتاب تیر از فراز البرز است. همچنین جشن تیرگان به روایت ابوريحان بيروني در آثارالباقیه، روز بزرگداشت مقام نویسندگان در ایران باستان بوده است.
جشن و همایش روز ملی دماوند و جشن تيرگان، شامل مجموعه برنامه‌هایی است که در آن‌ دوست داران محیط ‌های کوهستانی ‌به طرح مشکلات کوهستان‌های کشور، به ارایه‌ی راه‌حل‌هایی برای رفع این مشکلات ، و البته به اجرای برنامه‌های شاد مانند اجرای موسیقی و رقص‌های محلی و سنتی می‌پردازند.همچنین فرصتی است برای آشنا شدن کنشگران محیط زیست با یکدیگر، معرفی «چهره‌ی برجسته‌ی محیط زیستی» و از این رهگذر، افزایش سرمایه‌ی اجتماعی برای حفاظت از محیط زیست.



سازمان‌دهندگان جشن، گروه‌های مردمی طرفدار فرهنگ و طبیعت ایران در نقاط مختلف کشور را به برگزاری جشن باستانی تیرگان و ترکیب آن با جشن دماوند دعوت، و از آنان درخواست کرده اند که از این روزها به عنوان فرصتی برای یادآوری مسوولیت اجتماعی نسبت به سرمایه‌های ارزشمند ملی استفاده کنند.آنها هدف از برگزاري جشن تيرگان و روز ملي دماوند را اينگونه بيان كرده اند:
 هدف اصلی ما از برگزاری مراسم چنین روزی، برجسته نمودن موضوع دماوند در اذهان عمومی و نگاه مسولان است، تا تدابیر ویژه و فوری، در حفاظت از دماوند و زیستگاه استثنایی آن اتخاذ گردد. دماوند به عنوان برجسته‌ترین نماد ایران در معرض تخریب گسترده‌ای قرار دارد و اگر همین امروز به خود نیاییم، فردا خیلی دیر است.
شایان ذکر است که دماوند یکی از بلند ترین قله های رشته کوه البرز می باشد که هر ساله میزبان صعود کنندگان داخلی و خارجی و دوستداران طبیعت می‌باشد. برگزاری جشن روز ملی دماوند فرصت مناسبی است تا کوهنوردان از سراسر کشور با یکدیگر دیدار تازه کرده و با تبادل تجربه، در ارتقای فرهنگ کوهنوردی و فرهنگ حفاظت از کوه‌ها بکوشند.
جشن روز ملی دماوند، در واقع نماد اتحاد و همدلی کوهنوردان، فعالان زیست محیطی و مردم علاقه‌مند به قلۀ سرفراز ایران است.
 برگزاری با شکوه جشن روز ملی دماوند در واقع نماد همبستگی ملی مردم ایران است، تا نشان دهند که همچنان در هر شرایطی در دفاع از سرزمین خویش همچون آرش ایستاده‌اند.
لازم به ذكر است به علت همپوشاني اين روز با ماه مبارك رمضان، امسال مراسم جشن به بعد از ماه مبارك موكول مي شود.
 

 
اما مهمترین عوامل آسیب به دماوند عبارت‌اند از: معدن‌کاوی، جاده‌کشی، چرای بیش از حد دام  و زباله.
مشکلات دیگری که کوه دماوند و محدودهٔ پیرامون آن را تهدید می‌کنند عبارت‌اند از: ساخت‌وساز بی‌ضابطه، تصرف منابع طبیعی برای استفادهٔ غیرقانونی و شخصی، افزایش جمعیت انسانی و خودروها، حضور بیش از اندازهٔ گردشگران بدون آن‌که آموزش‌های لازم در رابطه با طبیعت‌گردی و حفظ محیط زیست به آن‌ها داده شود، نوشتن یادگاری در طول مسیر (به‌ویژه بر فراز قلهٔ دماوند)، نصب تابلوهای یادبود و پرچم‌های گروه‌ها و یادگاری‌های کشته‌شدگان، کمبود اقامتگاه و تبلیغات نامناسب.
 
پاسداشت كنيم از مظاهر طبيعت كه فقط متعلق به ما نيستند.نسل هاي آينده نيز مي خواهند همچنان دماوند را زيبا و باصلابت ببينند.
شايد آرش ديگري متولد شود.

انتهای پیام/
51/06/30