کمال الدین اسماعیل؛ شاعرِ نامدار دیر آشنا

به گزارش باشگاه خبرنگاران شهر، جمال الدین محمدبن عبدالرزاق چهار فرزند و به قول دولتشاه دو پسر داشت که خلاق المعانی سرآمد همۀ آنان و خلفِ صدقِ پدر در شعر و شاعری گردید. علت اشتهار او را به خلاق المعانی، آن دانسته اند که «در شعر او معانی دقیقه مُضمَر است که بعد از چند نوبت که مطالعه کنند ظاهر می شود». وی نیز مانند پدر روزگار را در مدح اکابر اصفهان و شاهان معاصر خود گذرانیده بود و از جملۀ ممدوحان او یکی رکن الدین مسعود از کبار ائمۀ آل صاعد اصفهان است و دولتشاه گوید: «اکابر صاعدیه به تربیت کمال الدین اسماعیل مشغول شدند و او را در مدح خاندان ایشان قصاید غراست .» دیگر از ممدوحان مشهور وی جلال الدین مِنکُبِرنی پسر محمد خوارزمشاه است، دیگر از ممدوحان مشهور کمال الدین اسماعیل ، حسام الدین اردشیر پادشاه باوندی مازندران و اتابک سعدبن زنگی هستند.
کمال الدین اسماعیل دورۀ وحشتناک حملۀ مغول را به تمامی درک کرده و به چشم خویش قتل عام مغول را به سال ٦٣٣ در اصفهان دید و در آن باب چنین گفت :
کس نیست که تا بر وطن خود گرید
بر حال تباه مردم بد گرید
دی بر سر مرده ای دو صد شیون بود
امروز یکی نیست که بر صد گرید.
و خود دو سال بعد یعنی به سال ٦٣٥ به دست مغول بقتل رسید. کمال الدین اسماعیل به استادی و مهارت درآوردن معانی دقیق شهرت وافر دارد. و اعتقاد ناقدان سخن بدو تا حدی بود که او را بر پدرش ترجیح نهاده و خلاق المعانی لقب داده اند. وی علاوه بر باریک اندیشی و دقت در خلق معانی در التزامات دشوار و تقیّد به آوردن ردیف های مشکل نیز شهرت دارد، چنانکه بعضی از قصاید او را که به این التزامات و قیود سروده شده بعد از وی جواب نتوانستند گفت .

دیوان کمال در سال 1348 به تصحیح استاد حسین بحرالعلومی چاپ شده و در حال حاضر کم‌یاب است، امید آنکه تصحیح مجدّدی از دیوان صورت گیرد و به دست مشتاقان شعر او برسد.

آرامگاه کمال الدین اسماعیل در اصفهان خیابان کمال مقابل شهرداری منطقۀ 3 در محلۀ جویباره واقع شده و سخت مهجور مانده و دائماً در آن بسته است. امید است آرامگاه این بزرگ شاعر را نیز چون آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی، سعدی، حافظ و .... ارج گزارند و عمارتی شایسته این بزرگ استاد کنند.



منابع
لغت نامۀ دهخدا، تاریخ ادبیات در ایران تألیف صفا ج ٢ ص ٨٧١ ، تاریخ ادبیات ایران تألیف رضازادۀ شفق ص ٣٠٠ ، تذکرۀ دولتشاه ص ٩٥ ، جهانگشای جوینی صص ١٦٧ ،١٥٦ ،١٥٣ ، مجمع الفصحاء ج ١ ص ٤٩٤ - ٤٨٩ ، آتشکدۀ آذر چاپ هند ص ١٩٦ - ١٨٦ ، تاریخ ادبیات ادوارد براون ج ٣ ص ٢٧٠ و٥٥٤ ، حبیب السیر چ خیام ج ٣ ص ٦٦٥ ، ریاض العارفین ص ٢٢٩ ، تاریخ مغول و مجالس النفایس ص ٣٤٨ و٣٥٣
انتهای پیام/